I OZ 645/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2025/16 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi Województwa Mazowieckiego na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [..] maja 2016 r., znak: [..] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2025/16 przywrócił Województwu Mazowieckiemu termin do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [..] maja 2016 r., znak: [..], uwzględniając wniosek pełnomocnika skarżącego, w którym podniesiono, że skarga została wniesiona na nieaktualny adres organu, który nie poinformował strony o zmianie siedziby. Sąd I instancji uznał, że nawet profesjonalny pełnomocnik nie ma obowiązku sprawdzenia, czy adres siedziby organu nie uległ zmianie, ponieważ oznaczałoby to przerzucenie na niego ciężaru dokonywania dodatkowych czynności. Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając Sądowi naruszenie przepisu art. 86 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718) przez przyjęcie, że uchybienie terminu było niezawinione, podczas gdy profesjonalny pełnomocnik nie dopełnił obowiązku weryfikacji adresu organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Brak winy zachodzi tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Przy czym, jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 903/00). Pełnomocnik nie może wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powołując się na brak winy strony w błędach popełnianych przez pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz (post. NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 7/04). W niniejszej sprawie zgodzić należy się z podnoszonymi w zażaleniu argumentami, iż we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono braku winy w jego uchybieniu. Strona skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej należy zatem rozpatrywać z uwzględnieniem faktu korzystania z fachowej pomocy prawnej. Słusznie podniesiono w zażaleniu, co umknęło Sądowi I instancji, że decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [..] maja 2016 r. zawiera informację o zmianie właściwości organu. Już tylko ta okoliczność powinna spowodować działania pełnomocnika zmierzające do aktualizacji danych o zmianie stanu prawnego, a w tym sprawdzenie adresu siedziby nowego organu. Nadto, co również w zażaleniu podniesiono, zwrotne potwierdzenia odbioru zawierają zarówno nazwę jak i adres nowego organu, który przejął kompetencje Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W tym stanie rzeczy trudno uznać, że uchybienie terminu było niezawinione. Okoliczność, iż skarga została skierowana na adres wskazany przez Wojewodę Mazowieckiego w piśmie przekazującym wniesione odwołanie, nie może ekskulpować strony skarżącej reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że listopadzie 2015 r. (kiedy przekazywano odwołanie) organem właściwym był jeszcze Minister Infrastruktury i Rozwoju, posiadający swoją siedzibę na ul. Wspólnej 2/4 w Warszawie. Niemożliwym więc było poinformowanie skarżącego o zmianie adresu i organu właściwego. Tym bardziej nie mógł tego uczynić Minister Infrastruktury i Budownictwa, do którego nadano skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 11 lipca 2016 r. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z dnia 8 grudnia 2015 r., poz. 2080) powstał nowy organ, przejmujący kompetencje Ministra Infrastruktury i Rozwoju obejmujące sprawy działów budownictwo, lokalne planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo i transport. Mając na uwadze, że nie nastąpiła zmiana wyłącznie adresu organu, lecz zmiana organu właściwego (w tym jego siedziby), a także fakt, iż w decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa podano podstawę prawną przejęcia kompetencji, a adres siedziby organu został podany przy doręczeniu decyzji, strona, która była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie może powoływać się na niezawinione uchybienie terminu. Nie zaszły bowiem niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności niezależne od strony. Stanowisko takie zajmował już Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt: II OZ 54/11, z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt: II OZ 22/13, z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt: II OZ 703/13). Uwzględniając wnioski o przywrócenie terminu z uwagi na zmianę siedziby organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazywał, że wyłączał winę strony w niedopełnieniu czynności w terminie zbieg zmiany siedziby organu z datą wniesienia skargi oraz brak informacji o zmianie (postanowienie z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt: IV SA/Wa 538/09, z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2779/10). W niniejszej sprawie zmiana organu nastąpiła w grudniu 2015 r., natomiast skarga kierowana była w czerwcu 2016 r. Taki upływ czasu pozwalał profesjonalnemu pełnomocnikowi na dokonanie aktualizacji danych. Obiektywny miernik staranności, której należy oczekiwać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym przede wszystkim od profesjonalisty- radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, obejmuje wymóg właściwego zorganizowania pracy kancelarii, z uwzględnieniem zmian prawnych i faktycznych. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Tym samym nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, zatem zażalenie należało uznać za usprawiedliwione. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.