II FSK 748/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Beata Cieloch, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 800/16 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 22 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 800/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. S. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 22 czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Jak wynika z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny skuteczności doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego L.-W. z dnia 29 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Jak bowiem wywodzi skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, nie otrzymał on ani wskazanej decyzji organu pierwszej instancji, ani podwójnego zawiadomienia (tzw. awizo) z Poczty Polskiej o przesyłce poleconej (pełen tekst uzasadnienia orzeczenia dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). 3. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną żądając jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 122, art. 162 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) poprzez oddalenie skargi w wyniku błędnej oceny dowodów i bezpodstawnego przyjęcia, że w sprawie nie zaszły przesłanki do uznania, iż skarżący nie ponosił winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez rozpatrzenie odwołania; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, iż w postępowaniu prowadzonym przez organ podatkowy doszło do naruszenia art. 180, art. 188 § 1 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku bezpodstawnego uznania, że zbędne jest przesłuchanie skarżącego w charakterze strony (o co wnosił), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ strona została pozbawiona możliwości złożenia zeznań na okoliczność niedoręczenia przesyłki oraz dwóch awizo, a które to okoliczności stały się podstawą do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny skargi kasacyjnej wniesionej w rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. 4.1. Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania podatkowego została uregulowana w art. 162 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), zaś wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywołany przepis art. 162 § 1 i § 2 ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12, publik. CBOSA). Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Wskazać także należy, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się do samych twierdzeń strony, a fakt wykazania okoliczności faktycznych stanowiących podstawę przywrócenia terminu podlega ocenie organu. 4.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie cytowanego przepisu. Wprawdzie faktem jest, co już wyjaśniono powyżej, że zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy, jednakże nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne twierdzenia strony niepoparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że obalenie domniemania doręczenia decyzji w trybie zastępczym nie jest możliwe poprzez zwykłe oświadczenie strony (jak to uczynił skarżący w rozpoznawanej sprawie), że awizo nie zostało umieszczone w jej skrzynce pocztowej. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie, że w momencie awizowania przesyłki skrzynka pocztowa była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II OZ 651/10, publik. CBOSA). Odnosząc się natomiast do argumentu skarżącego, że dane ujawnione w internetowym systemie elektronicznym Poczty Polskiej S.A. (pierwsze awizo – 4 stycznia 2016 r., drugie awizo – 11 stycznia 2016 r.) nie pokrywają się z danymi umieszczonymi na przesyłce zawierającej decyzję organu pierwszej instancji (pierwsze awizo – 4 stycznia 2016 r., drugie awizo – 12 stycznia 2016 r.) za wiarygodne należy uznać wyjaśnienia wskazane w piśmie Biura Ładu Korporacyjnego i Zgodności Poczty Polskiej S.A. Dział Operacyjny w L. z dnia 2 czerwca 2016 r. (k. 100 akt administracyjnych). W piśmie tym wytłumaczono skarżącemu, że "data 11 stycznia 2016 r. widniejąca w historii przesyłki, dostępnej na stronie internetowej Poczty Polskiej S.A. jest datą wydruku powtórnego zawiadomienia pocztowego, który miał miejsce w dniu j. w. o godz. 18:38 - w tym dniu pracownik przygotował zawiadomienia do doręczenia przez listonoszy w dniu 12 stycznia 2016 r. Widniejąca w systemie godzina 20:58. przy zdarzeniu dotyczącym awizowania przesyłki w dniu 4 stycznia 2016 r. jest godziną zarejestrowania zdarzenia w systemie, przez pracownika placówki pocztowej. Zatem nie jest to godzina awizowania przesyłki przez listonosza." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe pismo w sposób bezsporny wyjaśnia rozbieżności podnoszone przez stronę we wniosku. Stawiany zatem zarzut, dotyczący prawdopodobnych nieprawidłowości w działaniu pracownika Poczty Polskiej S.A., prawidłowo zarówno organ, jak i sąd pierwszej instancji uznał za bezzasadny. Z tych względów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 122, art. 162 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej należało uznać za nieskuteczny. 4.3. Jak już wskazano powyżej, podstawą do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie może być samo oświadczenie strony, nie poparte żadnymi obiektywnymi dowodami, że nie otrzymała zawiadomienia z placówki pocztowej o przesyłce poleconej. Nie ma przy tym znaczenia w jakiej formie oświadczenie to zostało złożone: czy w formie pisemnej, czy jako zeznanie przed pracownikiem organu podatkowego. W rozpoznawanej sprawie takie oświadczenie skarżący złożył w formie pisemnej we wniosku o przywrócenie terminu, stąd prawidłowo w sprawie uznano, że nie ma potrzeby przeprowadzania dowodu z zeznań strony. Słusznie zatem sąd pierwszej instancji uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej nie naruszył art. 188 Ordynacji podatkowej. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, iż w postępowaniu prowadzonym przez organ podatkowy doszło do naruszenia art. 180, art. 188 § 1 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej uznać należy za bezzasadny. 4.4. Mając powyższe na uwadze, wobec wykazania niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) zasądzając je od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, który przejął prawa i obowiązki Dyrektora Izby Skarbowej w sprawach niezwiązanych z wydawaniem interpretacji indywidualnych na podstawie art. 206 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948).