II OSK 351/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-11-18
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Andrzej Gliniecki, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić udzielenia zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeśli wcześniej wydał decyzję zezwalającą na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie tego samego tytułu prawnego (małżeństwo z obywatelem polskim), mimo że późniejsze postępowanie wykazało pewne rozbieżności w wyjaśnieniach małżonków i brak wspólnego zamieszkiwania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli organ administracji publicznej wydał decyzję zezwalającą na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach (małżeństwo z obywatelem polskim), to późniejsze stwierdzenie, że małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia prawa, jest niedopuszczalne. Ocena zamiaru zawarcia małżeństwa powinna być dokonana jednorazowo w momencie jego zawarcia i ma wiążące znaczenie dla późniejszych postępowań. Wcześniejsze pozytywne stanowisko organu wiąże go w kolejnych postępowaniach, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zaufania obywateli do organów państwa.Stan faktyczny
L. K., obywatelka [...], wniosła o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, powołując się na małżeństwo z obywatelem polskim. Organ I instancji odmówił, uznając małżeństwo za fikcyjne. Po uchyleniu decyzji i ponownym rozpatrzeniu, organ ponownie odmówił, wskazując na brak wspólnego zamieszkiwania i rozbieżności w zeznaniach małżonków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. L. K. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz L. K. kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1743/14 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz L. K. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1743/14 oddalił skargę L. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 8 lutego 2012 r. L. K., posiadająca obywatelstwo [...], wystąpiła do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, argumentując, że jest małżonką obywatela polskiego J. N., z którym w dniu[...] kwietnia 2008 r. zawarła związek małżeński.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 71b ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 2, art. 64 ust. 3 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 i art. 55 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm. – zwanej dalej: "ustawa o cudzoziemcach") oraz art. 104 k.p.a., odmówił udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, stwierdzając, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach.
W wyniku wniesionego przez L. K. odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na potrzebę dokonania dodatkowych ustaleń odnoszących się do faktycznego miejsca zamieszkania cudzoziemki i jej małoletniej córki oraz J. N., a także prowadzenia przez cudzoziemkę życia rodzinnego z J. N..
Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, obejmującego ponowne przesłuchanie małżonków i świadków, a także przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ponowne przeprowadzenie kontroli pod adresem deklarowanym przez małżonków, jako miejsce zamieszkania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] odmówił udzielenia L. K. zezwolenia na osiedlenie się.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że postępowanie dowodowe potwierdziło zawarcie przez L. K. związku małżeńskiego z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Argumentując fikcyjność zawartego związku, organ wskazał na brak wspólnego zamieszkiwania małżonków i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego oraz rozbieżności w wyjaśnieniach małżonków dotyczących ich codziennego życia, posiadanych rzeczy, wyjazdów, kontaktów rodzinnych i braku wzajemnej wiedzy o wykonywanej pracy. Zwrócono uwagę, że między małżonkami brak jest więzi emocjonalnej, nie posiadają oni wystarczającej wiedzy na swój temat, która wskazywałaby na wieloletnie, wspólne zamieszkiwanie i przebywanie ze sobą. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że małżeństwo L. K. z J. N. nie zostało zawarte w celu stworzenia rodziny, ale było jedynie środkiem do zalegalizowania pobytu cudzoziemki na terytorium Polski. Wskazują na to również okoliczności jego zawarcia w trakcie toczącego się postępowania o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na prowadzoną przez cudzoziemkę działalność gospodarczą w ramach "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w K., po tym jak organ I instancji dwukrotnie w dniu 16 maja 2007 r. i w dniu 20 września 2007 r. odmówił cudzoziemce udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dwukrotnie decyzjami z dnia [....] lipca 2007 r. i z dnia [...] grudnia 2007 r. uchylił decyzje pierwszoinstancyjne przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wówczas do organu I instancji wpłynął odpis skrócony aktu małżeństwa L. K.i J. N. zawartego w dniu [...] kwietnia 2008 r. w [...]. Podkreślono, że podjęto w sprawie czynności zmierzające do ustalenia czy zawarty nagle przez cudzoziemkę związek małżeński nie nosi cech związku fikcyjnego zgodnie z wymogami art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Wprawdzie nie stwierdzono wówczas fikcyjnego charakteru zawartego małżeństwa, ale okoliczności jego zawarcia wzbudziły poważne wątpliwości organu I instancji, również z tego powodu, że L. K. w dniu [...] kwietnia 2008 r., to jest zaledwie dwa tygodnie przed ślubem, kupiła mieszkanie ze swoim dotychczasowym partnerem V. H.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się. Organ odwoławczy przyjął, że okoliczności zawarcia związku małżeńskiego wskazują na zamiar zalegalizowania pobytu cudzoziemki wbrew przepisom ustawy o cudzoziemcach. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, a składając wyjaśnienia do protokołu wykazali się nieznajomością szczegółów dotyczących ich życia codziennego i złożyli rozbieżne w tym zakresie zeznania. Z przyjętych ustaleń wynika, że cudzoziemka zaczęła stwarzać pozory wspólnego zamieszkania, pomimo że zeznania i wywiady środowiskowe wykazały, iż małżonkowie nie orientują się w kwestiach związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem pod podanym przez nią adresem zamieszkania ul. [...]. W zeznaniach cudzoziemki, tak jak i zeznaniach J. N. stwierdzić można wiele sprzeczności, które, zdaniem organu odwoławczego, świadczą o ich słabej wzajemnej znajomości oraz braku istnienia jakiejkolwiek więzi. Kontakty pomiędzy małżonkami mają jedynie charakter formalny. Zdaniem organu, cudzoziemka podczas postępowania stwarzała pozory szczęśliwego małżeństwa, pomimo braku związków emocjonalnych z mężem, co nakazywało przyjąć, że jej związek został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na osiedlenie się.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców złożyła L. K., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.
a) art. 7 k.p.a. polegające na wybiórczej i nieobiektywnej ocenie materiału dowodowego i przyjęciu za udowodnione faktów stanowiących jedynie domniemanie odnośnie zamieszkiwania skarżącej z mężem,
b) art. 77 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich aspektów sprawy, zaniechanie skonfrontowania zeznań świadków pomimo rażącej sprzeczności w ich zeznaniach, zaniechanie ustalenia źródła utrzymania małżeństwa odwołującej, pominięcie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, zaniechanie przesłuchania V. H. na okoliczność przebywania jego w mieszkaniu przy ul. [...] w [...], które to naruszenia w sposób istotny miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji;
2) naruszenie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 2 i pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 3 poprzez pominięcie prowadzenia działalności gospodarczej; błędne ustalenie, że małżeństwo z J. N. zostało zawarte dla pozoru pomimo tego, iż są małżeństwem od 6 lat; błędne przyjęcie, że zamieszkiwanie w budynku przy ul. [...] oraz przebywanie w lokalu przy ul. [...], gdzie mieści się siedziba firmy odwołującej dowodzi, że ich małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia prawa, co jest oczywistym błędem i oparte zostało na wybiórczych zeznaniach osób, które nie zamieszkują w pobliżu posesji męża; zaniechanie przeprowadzenia dowodu o źródłach utrzymania rodziny, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W motywach wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że poczynione przez organy orzekające w sprawie ustalenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd wskazują, że brak było podstaw prawnych do udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, bowiem w sprawie zachodzą uzasadnione podstawy, aby uznać, że małżeństwo skarżącej z obywatelem polskim zostało zawarte w celu obejścia prawa. Zwrócono uwagę, że w trakcie postępowania przeprowadzono szereg przesłuchań świadków na okoliczność wspólnego zamieszkiwania małżonków, prowadzenia przez nich wspólnego gospodarstwa domowego, oraz charakteru łączących ich relacji. Ocena całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła Sąd orzekający w sprawie do przekonania, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, ponieważ małżeństwo cudzoziemki z obywatelem polskim zostało zawarte wyłącznie w celu uzyskania korzyści wynikających z pozostawania małżonkiem obywatela polskiego, tj. umożliwienia skarżącej dalszego legalnego pobytu w Polsce, a nie w celu założenia rodziny.
Sąd wskazał, że cudzoziemka zawarła związek małżeński z J. N. w dniu [...] kwietnia 2008 r. w trakcie postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w przedmiocie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na prowadzoną przez nią działalność gospodarczą w ramach [...] sp. z o.o. z siedzibą w K.. Zainteresowana prowadziła tę działalność ze swoim wieloletnim partnerem, V. H., obywatelem [...]. Jak ustalono ze związku L. K. i V. H. pochodzi małoletnia, W. H.. Podkreślono nadto, że organy administracji kilkakrotnie przesłuchiwały małżonków oraz przeprowadziły wywiady środowiskowe pod wskazanym w sprawie adresem wspólnego zamieszkania małżonków w domu przy ul. [...] w [...] oraz w mieszkaniu przy ul. [...] w [...], które również pojawiło się w sprawie, jako miejsce częstego pobytu L. K. oraz córki skarżącej W. H.
Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że o fikcyjnym charakterze zawartego małżeństwa świadczy m.in. fakt zakupu przez L. K.i V. H. w dniu [...] kwietnia 2008 r. mieszkania przy ul. [...] w [...], co nastąpiło zaledwie dwa i pół tygodnia przed zawarciem związku małżeńskiego przez L. K. z J., jak również rozdzielne zamieszkiwanie małżonków – L. K. wraz z córką przy ul. [...] oraz J. N. przy ul. [...] w [...], co potwierdzają zeznania świadków i wywiady środowiskowe przeprowadzone w czasie przedmiotowego postępowania oraz postępowań o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a także oględziny deklarowanego przez małżonków miejsca zamieszkania. Z akt sprawy wynika również, że małżonkowie po ślubie mogli prowadzić życie z innymi partnerami, L. K. nadal z V. H., a J. N. z M. J. W ocenie Sądu powyższe okoliczności sprawy wskazują, że małżonkowie przez całe postępowanie stwarzali jedynie pozory wspólnego zamieszkiwania przy ul. [...]. Same gołosłowne twierdzenia skarżącej i jej męża nie mogą podważyć ustaleń w tym zakresie, skoro fakty i okoliczności zebrane w toku postępowania nie potwierdziły stanowiska strony.
Sąd pierwszej instancji podkreślił nadto, że ujawnione w wyjaśnieniach małżonków rozbieżności dotyczą wielu istotnych, podstawowych kwestii dotyczących ich życia. Dokonując oceny relacji małżeńskiej łączącej skarżącą z J. N. stwierdzono, że nieodpowiada ona więzi, jaka powinna cechować małżonków w świetle przyjętych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym zasad wspólnego pożycia. Małżonkowie w istocie nie zamieszkują wspólnie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika by rozkład pożycia małżeńskiego był skutkiem postępującej dezintegracji wspólnoty uczuciowej oraz stosunków fizycznych i gospodarczych pomiędzy małżonkami, lecz spowodowany jest istniejącym od początku zamiarem nienadania zawartemu małżeństwu cech właściwych tej instytucji prawnej.
Reasumując Sąd stwierdził, że wskazane wyżej okoliczności uprawniały organ odwoławczy do dokonania oceny, iż małżeństwo cudzoziemki zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach w zakresie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła L. K., zaskarżając go w całości. Skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwanej dalej: "P.p.s.a"), zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 55 w zw. z art. 64 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach przez błędne ustalenie, że małżeństwo skarżącej z J. N. zostało zawarte dla pozoru pomimo tego, iż są małżeństwem od ponad 6 lat, a znajomość trwa od co najmniej 1999 r. tj. od wynajęcia mieszkania od obecnego męża przy ul. [...] na czas jego pobytu w [...]; błędne przyjęcie, że zamieszkiwanie w budynku przy ul. [...]oraz przebywanie w lokalu przy ul. [...] gdzie mieści się siedziba firmy skarżącej dowodzi, iż małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia prawa, co jest oczywistym błędem i oparte na wybiórczych zeznaniach osób, które nie zamieszkują w pobliżu posesji męża; zaniechanie przeprowadzenia dowodu o źródłach utrzymania rodziny, prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego,
2) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie dyspozycji zawartej w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez niezastosowanie dyspozycji zawartej w nim normy i wydanie decyzji negatywnej, pomimo spełnienia przez skarżącą przesłanek udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
3) naruszenie art. 47 Konstytucji RP przez odmowę przyznania prawa do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowaniu o życiu skarżącej i jej małżonka dowodząc niesłusznie pozorności ich związku małżeńskiego,
4) naruszenie art. 23 k.r.o. przez niesłuszne przyjęcie, że skarżąca z mężem nie stworzyli podstawowej komórki rodzinnej oraz że nie doszło do nawiązania więzi małżeńskiej;
5) naruszenie przepisów postępowania:
- art. 134 § 1 i 135 P.p.s.a. poprzez pominięcie części istoty rozpoznania sprawy w zakresie wskazanym w skardze i piśmie z dnia [...] października 2014 r. skarżącej należących do granic sprawy w rozumieniu art. 134 P.p.s.a., a polegające na zaniechaniu właściwej oceny zebranego w spawie materiału dowodowego, w tym analizy rozbieżności w ustaleniach organu w przedmiocie trwania związku małżeńskiego, bezpodstawne przyjęcie za dowód, że małżonkowie po zawarciu związku małżeńskiego pozostawali w związkach z innymi partnerami, stwierdzenie że małżonkowie nie są zgodni co do istotnych okoliczności, które ich dotyczą (art. 55 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach) co nie jest tożsame z ustaleniem że związek małżeński został zawarty w celu obejścia prawa,
- art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na wybiórczej i nieobiektywnej ocenie materiału dowodowego i przyjęciu za udowodnione fakty stanowiące jedynie domniemanie odnoście zamieszkiwania skarżącej z mężem,
- art. 77 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich aspektów spawy; zaniechanie skonfrontowania zeznań świadków, pomimo rażącej sprzeczności w ich zeznaniach; zaniechanie ustalenia źródła utrzymania małżeństwa skarżącej, pominięcie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej; zaniechanie przesłuchania V. H. na okoliczność jego przebywania w mieszkaniu przy ul. [...]w [...], które to naruszenia w sposób istotny miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości oraz uchylenie zaskarżonych decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i Wojewody [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mają usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.
Trafne są zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji nie dokonał bowiem prawidłowej oceny zebranego w spawie materiału dowodowego, a w szczególności nie zwrócił uwagi, że orzekające organy dopuściły się naruszenia zasad i przepisów procedury administracyjnej.
Powołany w podstawie skargi kasacyjnej art. 7 k.p.a. ustanawia zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązując organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a., nakładającym na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak też w art. 80 k.p.a. wskazującym, że ocena organu odnośnie do tego, czy dana okoliczność została udowodniona, powinna zostać podjęta na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Trzeba zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie został oceniony zgodnie ze wskazanymi wyżej regułami. Organy wadliwie przyjęły, że postępowanie dowodowe potwierdziło zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Natomiast Sąd Wojewódzki, aprobując zaskarżoną decyzję, błędnie uznał, że okoliczności zawarcia związku małżeńskiego skarżącej z obywatelem polskim jednoznacznie wskazują na zamiar zalegalizowania pobytu cudzoziemki wbrew przepisom ustawy o cudzoziemcach.
Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, nie wziął pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], na podstawie której Wojewoda [...] udzielił L. K. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP do dnia [...] sierpnia 2012 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 62 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.). Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach: "Zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego". Stylizacja normatywna tej regulacji nakazuje przyjąć, że organ zawsze udziela zezwolenia, gdy pozytywnie zweryfikuje, że cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego. Wydając, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, decyzję zezwalającą na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, organ uznał, że skarżąca jest żoną obywatela polskiego. Należy przy tym mieć na uwadze, że o tym czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony decyduje zamiar, co najmniej jednego z małżonków w chwili jego zawarcia. Na dzień zawarcia małżeństwa należy bowiem badać zamiar małżonków, tj. czy zawierając związek małżeński, mieli oni na celu obejście przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2038/11, (dostępny [w:] CBOSA), zwrócił uwagę, że istotna dla oceny wniosku jest motywacja małżonków z chwili zawarcia związku małżeńskiego. "Zawarcie związku małżeńskiego jest bowiem czynnością jednorazową o charakterze konstytutywnym, dokonaną w określonym czasie, to nie ulega wątpliwości, że ten cel zawarcia związku małżeńskiego jest realizowany właśnie na datę zawarcia tego związku. Na tę datę należy badać zamiar i motywy małżonków.". Po skutecznym pod względem prawnym zawarciu tego związku cele i zamiary małżonków mogą już tylko dotyczyć czynności związanych z prawną lub prawną i faktyczną kontynuacją związku. Nie będą odnosiły się do samej czynności "zawarcia" związku małżeńskiego, bo czynność ta pod względem prawnym została już dokonana.".
W świetle powyższego należy przyjąć, że jeżeli zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, iż małżeństwo nie zostało zawarte dla pozoru, czyli nie jest małżeństwem fikcyjnym, to ta ocena ma znaczenie wiążące w procedurze wydawania decyzji na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z treścią art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, podjęty i zrealizowany w dacie zawarcia związku małżeńskiego, zamiar małżonków, co do samego celu zawarcia tego związku, jest okolicznością niepodlegającą zmianie przez późniejsze zachowania małżonków. Biorąc pod uwagę, że stabilizacja stosunków prawnych opartych na decyzji ostatecznej jest jednym z fundamentów procedury administracyjnej w demokratycznym państwie prawa, badanie celu, dla jakiego małżeństwo zostało zawarte, dopuszczalne jest przy ocenie pierwszego wniosku tego typu. Zatem wydanie decyzji w oparciu o treść art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach wyklucza następnie dopuszczalność stwierdzenia, w kolejnym postępowaniu, że małżeństwo zostało zawarte w celu legalizacji pobytu. W sytuacji składania przez cudzoziemca kolejnych wniosków z tego samego tytułu i w niemal takich samych okolicznościach organ nie może pomijać swojego wcześniejszego stanowiska wyrażonego w decyzjach pozytywnych dla cudzoziemca. Takie stanowisko jest zgodne z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz z zasadą zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1332/12, dostępny [w:] CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy tj. do decyzji z dnia[...] sierpnia 2011 r., stanowiło naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny wydaje bowiem wyrok na podstawie akt sprawy, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzgląd na te okoliczności każe stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki wadliwie ocenił, iż organy orzekające w sprawie nie naruszyły reguł odnoszących się do prowadzenia postępowania oraz przyjmowania ustaleń faktycznych w sprawie.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, należy stwierdzić, że wobec potwierdzonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, ocena wykładni i stosowania norm prawa materialnego, w niniejszej sprawie, byłaby przedwczesna. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogłyby podlegać ocenie przez sąd odwoławczy, tylko gdyby stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji i stanowiący podstawę wyrokowania był prawidłowo ustalony i niepodważony skutecznie w skardze kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło