II GZ 579/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. S.A. w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3067/15 w zakresie wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi O. S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie dokonania rezerwacji częstotliwości postanawia: oddalić zażalenie. O. S.A. w W. (dalej: skarżąca) wniosła zażalenie na zarządzenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3067/15 wzywające do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi Spółki na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie dokonania rezerwacji częstotliwości, w kwocie 99 800 złotych, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w skrócie: rozporządzenie. W zażaleniu podniesiono naruszenie: - art. 231 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, i w konsekwencji uznanie, że skarga O. S.A. na decyzję Prezesa UKE podlega opłacie stosunkowej; - art. 231 zdanie ostatnie p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie, że skarga podlega wpisowi stałemu w wysokości 200 złotych; - art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym, w którym nie powinien być zastosowany i bezpodstawne wezwanie skarżącej do uzupełnienia wpisu sądowego stosunkowego, podczas gdy skarżąca składając skargę prawidłowo uiściła wpis stały. Ponosząc powyższe zarzuty Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego zarządzenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że jak wynika z akt sprawy, Spółka wniosła skargę na pkt 3 lit. b) sentencji decyzji Prezesa UKE z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz na utrzymującą ją w mocy decyzję Prezesa UKE z dnia [...] września 2015 r., znak [...]. Zaskarżony punkt 3 lit. b) stanowi, że skarżąca Spółka zobowiązana jest do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa jednorazowej opłaty za dokonanie rezerwacji częstotliwości na kolejny okres w kwocie w wysokości 358.080.015,41 złotych w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji, na rachunek bankowy UKE. W znajdującym się w aktach administracyjnych wniosku Spółki o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżąca wskazała, że wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Prezesa UKE decyzji z [...] czerwca 2014 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości jednorazowej opłaty za dokonanie rezerwacji częstotliwości na kolejny okres – pkt 3 lit. b) decyzji. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 p.p.s.a). W orzecznictwie przyjmuje się, iż przez "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" należy rozumieć te, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 227/08, publ. CBOSA). Istotnym zatem dla rozstrzygnięcia, czy od wniesionej skargi należny jest wpis stały czy stosunkowy, jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, co jest przedmiotem skargi. Jak podnosi w zażaleniu skarżąca, z petitum skargi wynika, że została ona złożona na decyzję Prezesa UKE wydaną na podstawie art. 116 ust. 8 ustawy z 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 243) w skrócie: p.t., której przedmiotem jest dokonanie rezerwacji częstotliwości przez organ na kolejny okres, tj. jej przedłużenie po upływie okresu, na jaki została pierwotnie przydzielona rezerwacja częstotliwości. W ocenie skarżącej, decyzja ta nie dotyczy zatem – jak stwierdzono w zażalonym zarządzeniu – należności pieniężnych, lecz kwestii rezerwacji częstotliwości. Jednocześnie skarżąca przyznaje, iż w decyzji tej Prezes UKE określił również kwotę, jaką Spółka zobowiązana jest zapłacić za przedłużenie rezerwacji na kolejny okres, jednak – w ocenie skarżącej – jest to tylko jeden z punktów tej decyzji, będący konsekwencją nowelizacji treści art. 184 ust. 4a prawa telekomunikacyjnego, dokonanej w 2012 r., która to nowelizacja wprowadziła obowiązek ponoszenia opłaty za dokonanie rezerwacji częstotliwości na kolejny okres. Powyższe stanowisko skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, że w petitum wniesionej skargi Spółka sformułowała zakres zaskarżenia w następujący sposób: "skarga na decyzję Prezesa UKE z [...] czerwca 2014 r., znak: [...] w części obejmującej punkt 3 lit. b) sentencji ww. decyzji oraz na decyzję z [...] września 2015 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję z [...] czerwca 2014 r.". Wskazany pkt 3 lit. b) sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej stanowi, że skarżąca Spółka jest zobowiązana do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa jednorazowej opłaty za dokonanie rezerwacji częstotliwości na kolejny okres w kwocie w wysokości 358.080.015,41 złotych w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji, na rachunek bankowy UKE. Jak wynika z powyższego, skarżąca objęła skargą zobowiązanie do uiszczenia opłaty za rezerwację częstotliwości, wyraźnie to podkreślając w tytule pisma. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego nie neguje również skarżąca, dla żądania wpisu stosunkowego wymagany jest bezpośredni związek pomiędzy skargą, a określonymi świadczeniami pieniężnymi. Spółka sama podkreśliła istnienie tego związku, wyraźnie wskazując, ze zaskarża ten element decyzji, w którym organ określił wysokość opłaty za dokonanie rezerwacji częstotliwości. Nie są i nie mogą być przekonujące w tej mierze argumenty Spółki odnoszące się do wtórnego charakteru opłaty. Opłata za przedłużenie rezerwacji każdorazowo jest elementem decyzji przedłużającej rezerwację, dlatego – wbrew twierdzeniom skarżącej – stanowi element sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również oceny skarżącej, iż zajęte przez nią stanowisko w zakresie zasadności uiszczenia wpisu stałego potwierdza pogląd wyrażony w uchwale NSA wydanej w składzie siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 14/09 (publ. CBOSA). NSA w wymienionej uchwale stwierdził, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczaniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Zdaniem skarżącej, pomimo iż uchwała ta została wydana w oparciu o inny stan faktyczny i inne przepisy, ze względu na tożsamość konstrukcji decyzji wywłaszczeniowej oraz zaskarżonej decyzji Prezesa UKE, której dotyczy sporny wpis oraz przywołana tam argumentacja, uchwała ma w pełni zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w szczególności z powodu zawartych w niej rozważań na temat wtórnego charakteru odszkodowania w stosunku do samego wywłaszczenia. Przed odniesieniem się do tych twierdzeń zażalenia, należy wskazać, że wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym związane jest z koniecznością wniesienia opłaty sądowej będącej rodzajem opłaty publicznej. Na podstawie regulacji zawartych w art. 215-217 i art. 230-231 p.p.s.a. można wyróżnić dwie kategorie spraw. Pierwszą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, oraz drugą, w której przedmiotu zaskarżenia nie da się określić w postaci należności pieniężnej. W ujęciu art. 231 p.p.s.a przez sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne należy rozumieć te sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia jest kontrola legalności aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., kreujących określoną należność pieniężną, bądź stwierdzających jej istnienie: ustalających, przyznających, orzekających, rozstrzygających, odbierających, ograniczających (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2039/06, publ. ONSAiWSA 2008/5/80). W treści art. 230 § 1 p.p.s.a. wyróżnione zostały dwa rodzaje wpisów: stosunkowy i stały. Pojęcia te nie mają charakteru arytmetycznego, lecz jurydyczny. O tym, czy mamy do czynienia z wpisem stałym, czy stosunkowym, decyduje wyłącznie treść przepisów prawa. Dla ustalenia wysokości wpisu nie ma natomiast znaczenia sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Z treści art. 231 p.p.s.a. wynika, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, co oznacza, że charakter wpisu nie zależy od pozytywnego, czy negatywnego rozstrzygnięcia dla strony, ale od tego, czy sprawa dotyczy należności pieniężnej, czy nie. Wpis jest stały, jeżeli jego wysokość wynika kwotowo wprost z przepisu prawa. O wpisie stosunkowym możemy natomiast mówić, gdy stanowi on procentową (ułamkową) część przedmiotu zaskarżenia, którą należy każdorazowo w danej sprawie obliczyć według obowiązujących w tym zakresie reguł prawnych (por. S. Babiarz, P. Zaborniak, Wpis stały i wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy z 2005 r., nr 5, s.162). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że oceniając, czy wniesiona skarga podlega wpisowi stałemu, czy stosunkowemu należy zbadać przedmiot i zakres zaskarżenia. Charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, przesądza o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Zasadą jest, że jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnych określonych w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu administracji, to strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu stosunkowego, a wysokość tego wpisu zależy w pierwszym rzędzie od zakresu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16 (publ. CBOSA) stwierdził, że: "jeżeli zaskarżony akt (czynność) przyznaje lub odbiera (ogranicza) uprawnienie bądź też nakłada lub zdejmuje (ogranicza) obowiązek, których przedmiotem jest skonkretyzowana w tym akcie (czynności) kwota pieniężna, to przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 i art. 216 p.p.s.a. Zatem strona powinna wówczas uiścić od pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji wpis stosunkowy ustalony na podstawie wcześniej oznaczonej w tym piśmie wartości przedmiotu zaskarżenia". Wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość uprawnienia lub obowiązku, w tym w szczególności należności pieniężnej, którą ustala, określa lub której w inny sposób dotyczy zaskarżony akt lub czynność (zob. komentarz do art. 217 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015 r., s. 809 i nast.). Podsumowując, raz jeszcze należy podkreślić, że zakres zaskarżenia decyzji (w całości lub w części) określa wola strony wyrażona w skardze lub wynikająca z jej treści, niezależnie od późniejszych uprawnień sądu administracyjnego do rozszerzenia granic rozpoznania skargi w danej sprawie na podstawie art. 134 i art. 135 p.p.s.a. (por. cytowane postanowienie NSA z 21 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2039/06). Zawarte w przepisach art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a. określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia – to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Należy mieć na uwadze istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania skardze biegu. Dlatego wartość przedmiotu zaskarżenia to wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Z tych względów w sprawie określenia wysokości wpisu od skargi wniesionej przez O. S.A. ma zastosowanie § 1 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., co oznacza, że w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo wezwano Spółkę do uzupełnienia wpisu o kwotę 99 800 złotych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji