IV SA/Wa 2460/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-22
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Anita Wielopolska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, wydana na podstawie przepisów ustawy o transporcie kolejowym, może być oparta na decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przed wejściem w życie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, bez uzyskania postanowienia o etapowości realizacji przedsięwzięcia i braku zmian warunków środowiskowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej może być oparta na decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przed wejściem w życie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. W takiej sytuacji ocena ważności decyzji środowiskowej i możliwości skorzystania z niej do ustalenia lokalizacji linii kolejowej powinna być dokonana na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, w oparciu o którą została wydana. Organ wydający decyzję środowiskową nie był uprawniony do wydawania postanowienia na podstawie nowej ustawy, a organ ustalający lokalizację linii kolejowej prawidłowo ocenił spełnienie przesłanek wydłużenia terminu złożenia wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej.Stan faktyczny
Skarżący Z. H. kwestionował decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która uchyliła decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w części dotyczącej jego działki, a w pozostałej części utrzymała ją w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących podziału nieruchomości, ograniczenia korzystania z posesji, braku wyjaśnienia warunków środowiskowych oraz niezachowania wymaganych odległości od obszaru kolejowego. Sprawa dotyczyła ustalenia lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji "Przebudowa stacji [...]" na odcinku [...].Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. znak [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 2014r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej [...] na odcinku [...] dla inwestycji pod nazwą "Przebudowa stacji [...] w km 76,200 – 80,200 w ramach zamierzenia: Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej [...] – Granica Państwa, na odcinku [...] km 61,300 – 80,200 w ramach projektu "Modernizacja linii kolejowej [...] na odcinku [...], etap III." w części dotyczącej określenia nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa i przechodzą w użytkowanie wieczyste [...] S.A. oraz określenia nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, które przechodzą w użytkowanie wieczyste [...] S.A., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jeżeli chodzi o działkę nr ew. [...] obręb [...], stanowiącą uprzednio własność Z. H. stała się ona własnością Skarbu Państwa i jednocześnie przeszła w użytkowanie wieczyste [...] S.A.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia [...] maja 2014r. [...] S.A. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji powyżej opisanej inwestycji. Jednocześnie inwestor wniósł o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014r. działając na podstawie art. 9o, 9q ust. 1, 2 i 6, art. 9w ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013r, poz. 1594 ze zm.) ustalił lokalizację linii kolejowej zgodnie z wnioskiem. Odwołania od tej decyzji złożyli S. K., J. K., A. G., A. M. i [...] S.A. oraz Z. H.
Z. H. zaskarżył decyzję Wojewody w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu 253 T., będącej jego własnością. Wskazał, że na mocy powyższej decyzji Wojewody [...] ww. działka nr [...] uległa podziałowi na działkę nr [...] o powierzchni 56 m kw. i działkę nr [...] o powierzchni 6 arów 24m kw. Pod planowaną zabudowę ma zostać przeznaczona działka nr [...]. Skarżący podkreślił, że podział działki ograniczy możliwość korzystania z garażu i podjazdu do garażu, a w istocie całej posesji skarżącego. Naruszono tym samym interes prawny skarżącego poprzez niekorzystny podział nieruchomości i wywłaszczenie tylko jej części.
Minister rozpoznając odwołania stwierdził, że wniosek inwestora o wydanie decyzji lokalizacyjnej jest kompletny, gdyż zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 9o ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 4 ustawy inwestor dołączył opinie oraz wystąpienia do organów wskazanych w tym przepisie. Mając na uwadze art. 72 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013r, poz. 1235 ze zm.), dalej u.o.ś. inwestor dołączył także do wniosku ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. znak [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Modernizacja linii kolejowej [...] (III korytarz) na odcinku [...] – [...] – granica państwa w obszarze województwa [...]. Odnosząc się do ważności decyzji środowiskowej Minister stwierdził, że stosownie do art. 46 ust. 4b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r., nr 25, poz. 150), dalej p.o.ś. obowiązany jest ustalić czy złożenie wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nastąpiło przed upływem czterech lat od dnia, w którym decyzja środowiskowa stała się ostateczna. Gdyby natomiast wniosek taki został złożony po upływie wskazanego wyżej terminu, organ zobowiązany jest zbadać czy realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz czy nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku bowiem gdy inwestycja jest realizowana etapowo, a warunki nie uległy zmianie, zgodnie z art. 46 ust. 4c p.o.ś. termin na złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej może ulec wydłużeniu o dwa lata. W niniejszym wypadku decyzja środowiskowa stała się ostateczna w dniu 16 października 2008r., a zatem termin 4-letni na złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej upłynął w dniu 16 października 2012r., natomiast wniosek o ustalenie lokalizacji przedmiotowej decyzji został złożony w dniu 20 maja 2013r. Jednakże zdaniem Ministra inwestycja ta przebiega etapowo, a warunki określone w decyzji środowiskowej nie uległy zmianie, a zatem zostały spełnione przesłanki wydłużenia możliwości złożenia wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej o dwa lata, czyli do dnia 16 października 2014r. W dalszej części rozważań Minister dokonał analizy mających zastosowanie przepisów ustawy o transporcie kolejowym i doszedł do wniosku, że wszystkie wymogi konieczne do wydania decyzji lokalizacyjnej zostały spełnione. Jedynie w zakresie precyzyjnego ustalenia, które nieruchomości przechodzą na rzecz Skarbu Państwa oraz w użytkowanie wieczyste [...] S.A. konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i orzeczenie na nowo poprzez wskazanie nr ewidencyjnych działek w kolejnych obrębach geodezyjnych, które zostają przejęte na rzecz Skarbu Państwa od osób trzecich, a następnie inwestor uzyskał ich użytkowanie wieczyste oraz działek już państwowych, co do których z kolei inwestor nabył prawo użytkowania wieczystego. Podkreślono ponadto, że Minister nie jest uprawniony do wyznaczenia i korygowania trasy inwestycji kolejowej, ani zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Organy nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Aby zatem odmówić ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora organ musi wykazać jej niezgodność z przepisami prawa.
Organ odwoławczy wskazał nadto, że wywłaszczenie działki nr ew. [...] z obrębu [...]. służy wyłącznie zapewnieniu dojazdu do działki skarżącego. Potrzeba budowy nowego wydłużonego wjazdu w lokalizacji wjazdu istniejącego wynika z różnic poziomów pomiędzy rzędną istniejącego wjazdu oraz projektowanej niwelety ul. [...]. Pozostały wąski fragment działki (1,1m wzdłuż wschodniej granicy działki) wywłaszczany jest ze względu na zagrożenie naruszenia stabilności istniejącego ogrodzenia w wyniku obniżenia niwelety ul. [...] w związku z czym musi ono zostać zdemontowane. Inwestor ostatecznie i jednoznacznie wskazał, że z przyczyn technicznych i formalnych nie ma możliwości rezygnacji z objęcia liniami rozgraniczającymi części terenu działki skarżącego. Zajęcie to jest niezbędne ze względu na zapewnienie dojazdu do działki pozostającej przy skarżącym.
W kwestii natomiast naruszenia art. 53 ust. 2 ustawy to przywołany przepis stanowi, że budowle i budynki mogą być sytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy obszaru kolejowego, z tym, że odległość ta od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20m, z zastrzeżeniem ust. 4 tego przepisu. Zdaniem Ministra wskazany przepis nie dotyczy sytuowania linii kolejowej względem istniejącego obiektu budowlanego. Obejmuje natomiast sytuacje, gdy następuje sytuowanie budowli i budynków w sąsiedztwie obszaru kolejowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył Z. H. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy polegające na nie zawarciu w zaskarżonej decyzji wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, w szczególności korzystania przez skarżącego z działki o nr ew. [...] obręb [...]; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji na jakiej podstawie organ II instancji uznał, że warunki środowiskowe określone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. nie uległy zmianie; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności zaś, że inwestor nie przedstawił postanowienia Wojewody [...] stwierdzającego, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji środowiskowej.
Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9t ust. 2 ustawy przez nierozważenie konieczności wykupu pozostałej części nieruchomości skarżącego mimo, że nie będzie ona mogła nadawać się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, art. 53 ust. 2 ustawy przez niezachowanie określonych tam odległości obszaru kolejowego od budynku skarżącego, art. 72 ust. 3 i 4 u.o.ś. polegające na uznaniu w zaskarżonej decyzji, że inwestycja przebiega etapowo i nie zmieniły się warunki określone w decyzji środowiskowej, pomimo, że uprawnionym do ustalenia ważności tej decyzji jest wyłącznie organ, który ją wydał.
Ostatecznie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając powyższą skargę tutejszy Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 roku w sprawie o sygn. IV SA/Wa 783/15 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu o uchyleniu zaskarżonej decyzji zadecydował w zasadzie jeden argument, mianowicie naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 11 w zw. z ust. 3 i 4 u.o.ś., które to przepisy powinny znaleźć zastosowanie w sprawie niniejszej. Sąd wskazał, że powyższy przepis wymaga, aby inwestor przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej uprzednio uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzję taką dołącza się do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej, przy czym złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej powinno nastąpić w terminie 4 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Przepisy przewidują możliwość złożenia wniosku w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna ale warunkiem jest otrzymanie przez inwestora przed upływem 4 lat stanowiska organu, który wydał decyzję środowiskową, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Zajęcie stanowiska następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 72 ust. 4 i 4a u.o.ś.). Organ nie kwestionował faktu, że takie postanowienie zatwierdzające decyzję środowiskową nie zostało wydane, co dawałoby uprawnienie dla inwestora do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej w terminie do lat 6 od dnia, kiedy decyzja środowiskowa stała się ostateczna. Tymczasem Minister Infrastruktury i Rozwoju wywodził w zaskarżonej decyzji, że skoro decyzja środowiskowa została wydana pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska regulujących postępowanie w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to oceny "ważności" takiej decyzji należy dokonać w oparciu o te same przepisy.
Sąd dodał, że poprzednio obowiązujące przepisy tej ustawy, tj. do czasu wejścia w życie ustawy z 2008 r. przewidywały w art. 46 ust. 4b i 4c, że złożenie wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej powinno nastąpić nie później niż przed upływem czterech lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Termin ten mógł ulec wydłużeniu o dwa lata, jeżeli realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis ten przewidywał zatem tożsame przesłanki materialne jak w obecnie obowiązującej ustawie wydłużenia terminu możliwości wystąpienia z wnioskiem o lokalizację inwestycji, jednak nie wymagał, aby zatwierdzenie decyzji środowiskowej nastąpiło w odrębnym postępowaniu, kończącym się zaskarżalnym rozstrzygnięciem i przy zachowaniu uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie przed upływem 4 lat. Analizując zatem powyższe przepisy Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ drugiej instancji, tj. ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu zatem organ nie był uprawniony do wydania decyzji lokalizacyjnej bez uprzedniego wydania postanowienia spełniającego wymogi art. 72 ust. 4 i 4a u.o.ś. Ostatecznie Sąd za konieczne uznał uchylenie zaskarżonej decyzji w świetle brzmienia art. 9ac ust. 2 – 4 ustawy o transporcie kolejowym. Mając na uwadze pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 2148/10, wydany na tle analogicznego art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), Sąd Administracyjny stwierdził, że ograniczenie możliwości uchylenia decyzji odnosi się tylko do decyzji organu pierwszej instancji o pozwoleniu na budowę drogi, a więc decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, i nie zawiera ograniczeń w zakresie orzekania przez sąd administracyjny w stosunku do decyzji organu odwoławczego.
Na skutek rozpoznania wniesionych przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz [...] S.A. z siedzibą w W. od powyższego wyroku skarg kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 roku w sprawie o sygn. II OSK 959/16 uchylił powyższy wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.
NSA podniósł, że wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w sytuacji braku przepisów przejściowych do oceny sytuacji z elementem dawnym nie zawsze mają zastosowanie przepisy nowej ustawy. W każdym przypadku należy bowiem ocenić okoliczności konkretnej sprawy i mające zastosowanie w tej sprawie przepisy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w przypadku braku w akcie prawnym przepisów międzyczasowych w grę może wchodzić zastosowanie jednej z trzech zasad: po pierwsze – zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości), po drugie – zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, pomimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie – zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06; ONSA i wsa 2006 r., nr 3, poz. 71). Zatem w sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Tak więc to czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady.
NSA wskazał, że na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, powinien zdecydować się ustawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem indywidualnym. Poza tym, bezpośrednie działanie nowego prawa, chociaż wygodne dla ustawodawcy z punktu widzenia porządku prawnego, w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady "nieretroakcji prawa", które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Tym samym przyjęte przez ustawodawcę ustalenia w zakresie przepisów intertemporalnych, czy też przyjęte przez organ w drodze wykładni reguły intertemporalne w przypadku braku regulacji ustawowych, nie mogą naruszać wyżej przywołanych podstawowych zasad konstytucyjnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Naczelny stwierdził, że zarówno Minister Infrastruktury i Rozwoju jak i Wojewoda [...] nie naruszyli art. 72 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 72 ust. 3 i ust. 4 u.o.ś. poprzez jego niezastosowanie. Przepisy art. 72 ust. 3 i ust. 4 u.o.ś. nie mają bowiem zastosowania do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanych przed wejściem w życie u.o.ś. Za takim stanowiskiem przemawia również przepis art. 155 u.o.ś. zgodnie z którym, przepisów ustawy zobowiązujących podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stosuje się w odniesieniu do podmiotów posiadających decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach wydane na podstawie przepisów dotychczasowych. W niniejszej sprawie inwestor ubiegający się o ustalenie lokalizacji linii kolejowej posiada taką właśnie decyzję. Tak więc możliwość skutecznego posługiwania się przez inwestora decyzją środowiskową wydaną przed dniem 15 listopada 2008 r., kiedy to weszła w życie u.o.ś., należy ocenić na podstawie przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, w oparciu o którą została ona wydana. W ocenie NSA Minister prawidłowo uznał, że spełnione zostały określone w art. 46 ust. 4c ustawy – Prawo ochrony środowiska przesłanki wydłużenia możliwości złożenia wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej w oparciu o przedmiotową decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach o dwa lata, czyli do dnia 16 października 2014 r. Organ wydający uprzednio decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, na podstawie przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, nie był uprawniony do wydawania postanowienia na podstawie przepisów u.o.ś. określającego, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że nie zmieniły się warunki określone w tej decyzji. Organem właściwym do rozstrzygnięcia tej kwestii był bowiem organ uprawniony do wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, co też organ ten prawidłowo uczynił. Mając jednak na uwadze, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie odniósł się do zarzutów zawartych w skardze, NSA uznał za konieczne ponowne jej rozpoznanie i w następstwie dokonanych ustaleń wydanie nowego orzeczenia.
Ponownie zatem rozpoznając wniesioną skargę,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie trzeba zauważyć, że rozpatrywana obecnie sprawa była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, która zakończyła się wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 20 lipca 2016 roku w sprawie o sygn. akt II OSK 959/16. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazać należy, że istotą wytycznych zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt: I SA/Łd 1101/14). Tym samym Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie jest związany w powyższym zakresie wymienionym orzeczeniem. A zatem w świetle poczynionych przez Naczelny Sąd ustaleń, w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 72 ust. 3 i 4 ww. ustawy, a polegający na błędnym uznaniu przez organ II instancji, że inwestycja przebiega etapowo oraz że nie uległy zmianie warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na treść powołanego wyroku NSA, uznać oczywiście należy za bezprzedmiotowy. Mając natomiast pozostałe wskazane przez powyższy Sąd wytyczne, tut. Sąd był zobligowany do rozpoznania skargi w pozostałym zakresie.
Odnosząc się na wstępie do wniesionych zarzutów wskazać należy, że zarówno Wojewoda jak i Minister - organy właściwe do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej, nie są uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji kolejowej ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Zgodnie z art. 9o ust. 3 pkl 1 i 3 cyt. ustawy, to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg linii kolejowej oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. W ocenie Sądu zarówno wojewoda jak i organ odwoławczy mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie dokonanej przez organy pierwszej i drugiej instancji może jedynie podlegać zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach powołanej ustawy. Mając zatem na uwadze tak przedstawiony zakres procedowania przez organy, zadaniem Sądu było zbadanie czy zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującą w tym obszarze regulacją prawną. W ocenie Sądu decyzja organu I instancji czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 9q ust. 1 ustawy zawierając wszystkie niezbędne elementy określone w tym przepisie. Decyzja ta określiła: linie rozgraniczające teren inwestycji, przedstawione na mapach w skali 1:500, stanowiących załącznik Nr 1 do zaskarżonej decyzji, warunki techniczne realizacji inwestycji, warunki wynikające z prawnie chronionych potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa, wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (m.in. poprzez ustanowienie służebności przejazdu i przechodu przez odpowiednie nieruchomości), które ma spełnić inwestor na następnych etapach przygotowania inwestycji. Decyzja Wojewody [...] zawiera również zatwierdzenie podziałów nieruchomości, przedstawione na mapach z projektami podziałów w skali 1:2000, które stanowią załącznik Nr 2 do zaskarżonej decyzji. jak i określa termin wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 6 ustawy. Pozytywnie także należy ocenić określenie przez Wojewodę [...] najkrótszego - biorąc pod uwagę dyspozycję art. 9q ust.6 ustawy - terminu wydania nieruchomości, tj. 30 dnia od dnia uostatecznienia się decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Organ zobowiązany był bowiem tak uczynić wobec uzasadnionego wystąpienia inwestora o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Natomiast jak wyżej wskazano, organ administracji (Wojewoda bądź w wyniku rozpoznania odwołania Minister) nie ma prawa modyfikować przebiegu inwestycji wyznaczonego przez inwestora. Nie może też odmówić wydania decyzji pozytywnej, o ile planowana lokalizacja pozostaje w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1899/11). Aby odmówić ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora, organ musi wykazać jej niezgodność z przepisami prawa. Ocenia więc jedynie legalność lokalizacji inwestycji w danym miejscu i nie ma kompetencji do oceny jej celowości, czy też słuszności ewentualnej realizacji inwestycji celu publicznego w inny sposób. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, Minister w sposób prawidłowy ocenił wniesione przez skarżącego odwołanie.
Odnosząc się natomiast treści skargi wskazać należy, że podniesione w niej zarzuty również nie znajdują uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Skarżący min. podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 53 ust. 2 cyt. ustawy budynki i budowle mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy obszaru kolejowego z tym, że odległości od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20 m. Natomiast nieruchomość skarżącego po uwzględnieniu projektowanego planu podziału nie będzie spełniała ww. wymogu. Ustosunkowując się do stanowiska skarżącego należy wskazać, iż powyższe odległości są wskazane dla inwestycji budowlanych, które dopiero powstaną, nie mają one zastosowania do już istniejącej zabudowy wzdłuż projektowanej inwestycji kolejowej. Regulacja ta nie dotyczy bowiem sytuowania linii kolejowej względem istniejącego obiektu budowlanego a sytuowania obiektu budowlanego w stosunku do niej. Powołany przepis zatem określa minimalne odległości, które powinny być zachowane pomiędzy budowlą lub budynkiem, a granicą obszaru kolejowego, podczas budowy takiego budynku. Przedmiotowy budynek został natomiast posadowiony na nieruchomości skarżącego jeszcze przed realizacją omawianej inwestycji. Zatem mając na uwadze, iż powołana regulacja odnosi się do zakazu dokonywania zabudowy od linii kolejowej w odległości mniejszej niż wynika to z ww. przepisu, a nie do zakazu lokalizacji linii kolejowej w takiej odległości od istniejącej już zabudowy, powyższy zarzut uznać należy za chybiony.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 9t ustęp 2 ustawy o transporcie kolejowym, również należy uznać go za niezadany. Inwestor w piśmie z dnia 23 października 2014 roku, znak [...] wyjaśnił, iż wywłaszczenie części działki skarżącego nr [...] z obrębu [...] służy wyłącznie zapewnieniu dojazdu do tej działki. Konieczność budowy nowego wydłużonego wjazdu w lokalizacji wjazdu już istniejącego wynika z różnic poziomów pomiędzy rzędną istniejącego wjazdu oraz projektowanej niwelety ulicy [...]. Pozostały wąski fragment działki (1,1m) wywłaszczany jest tylko z uwagi na zagrożenie naruszenia stabilności istniejącego ogrodzenia i konieczność jego zdemontowania. W pozostałym natomiast zakresie na działce skarżącego inwestor nie zamierzał podejmować żadnych innych prac. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że brak jest podstaw w świetle powołanego art. 9t ustęp 2 cyt. ustawy do przejęcia całej ww. działki na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast, skoro zdaniem skarżącego planowana inwestycja znacząco negatywnie wpływa i powoduje utrudnienia w wykorzystaniu pozostałej, niezajętej przez inwestora części działki, to może on wystąpić ze stosownym powództwem albo o zobowiązanie inwestora do wykupu pozostałej części gruntu albo o odszkodowanie do sądu powszechnego. W postępowaniu cywilnym będzie miał możliwość wykazania wszystkich niedogodności w korzystaniu ze swojej nieruchomości jak min. brak możliwości parkowania samochodem, uniemożliwienie mu przejścia do schodów. Podobnie sąd powszechny oceni także czy wskazywany przez skarżącego hałas i drgania będące konsekwencją ruchu drogowego przebiegającego bezpośrednio przy jego domu mieszkalnym w praktyce uniemożliwią korzystanie z budynku zgodnie z jego przeznaczeniem. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący z takim powództwem wystąpił już do Sądu Okręgowego w [...], wnosząc o zobowiązanie inwestora [...] S.A. z siedzibą w W. do złożenia oświadczenia woli o nabycie ww. nieruchomości - działki o nr ew. [...] o pow. 624 m.kw- stanowiącej własność skarżącego.
Konkludując, zdaniem Sądu orzekającego kontrolowana decyzja nie narusza prawa. Minister prawidłowo uchylił znajdujący się na stronie 20 decyzji Wojewody, w wierszach od 20 do 28, licząc od góry strony nieprecyzyjny zapis i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, nowego brakującego zapisu, określającego nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa i przechodzą w użytkowanie wieczyste [...] S.A.
W ocenie Sądu ustalenia faktyczne i prawne szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, nie budzą żadnych wątpliwości. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 7 kpa, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli jak i art. 77 § 1 Kpa nakładającego na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanej normy prawnej wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i w ocenie Sądu postępowanie w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone kompleksowo, rzetelnie i bardzo wnikliwie. Organ II instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, ocena ta jest logiczna, przy jej dokonaniu nie przekroczył obowiązujących reguł procesowych, wskazał prawidłową podstawę prawną swojej decyzji, a tok rozumowania i przyjęte ustalenia znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z treścią art. 107 kpa. Okoliczność, że strona skarżąca nie została przekonana do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia norm prawnych. Oczywiście strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2009 r., I SA/Łd 1329/08, LEX nr 549458).
Zauważyć też należy, że ustalenie lokalizacji linii kolejowej, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych, w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa lub interesy mogą być zagrożone lub naruszone w związku z realizacją takiej inwestycji. Granice tych praw i interesów określają przepisy ustawy oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie i w wykonaniu przepisów tego prawa lub przepisów wydanych dla ochrony środowiska. Poza tymi granicami, a zatem poza ochroną prawną wynikającą z norm prawa pozytywnego, pozostają natomiast protesty obywateli wyrażające ich osobiste zapatrywania, oczekiwania, postulaty i życzenia co do określonej polityki planowania przestrzennego, wzajemnych relacji między planowanymi lub realizowanymi inwestycjami. Nieuwzględnienie ich nie może jednak stanowić podstawy kwestionowania legalności ustalenia lokalizacji linii kolejowej.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa Sąd działając na mocy art 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło