II SA/Kr 1072/16
WyrokWSA w Krakowie2016-11-25
Skład orzekający: Magda Froncisz, Aldona Gąsecka- Duda, Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości, na której cel publiczny (budowa pętli autobusowej i wiaty przystankowej) został już zrealizowany?Ratio decidendi
Wywłaszczenie nieruchomości jest możliwe tylko wówczas, gdy cele publiczne, na potrzeby których nieruchomość miałaby być wywłaszczona, nie zostały jeszcze zrealizowane. Jeśli cel publiczny został już faktycznie zrealizowany na nieruchomości, nie można wszcząć postępowania wywłaszczeniowego 'ex post' w celu jego uregulowania. W takiej sytuacji stosunki między stronami kształtują się według zasad prawa cywilnego, a ewentualne roszczenia rozpatrywane są na drodze postępowania cywilnego.Stan faktyczny
Gmina Z. wniosła o wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej współwłasność L.P. i S.P., niezbędnej na cel publiczny - pętlę autobusową w P., która już istniała na działce. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że cel publiczny został już zrealizowany, a wywłaszczenie nie może służyć regulacji stanu prawnego. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, uznając, że utrzymywanie wiaty przystankowej może stanowić cel publiczny. Skarżący (właściciele nieruchomości) zaskarżyli decyzję Wojewody, argumentując, że wywłaszczenie jest niedopuszczalne, gdy cel został już zrealizowany.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził solidarnie od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka- Duda WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. P. i S. P. na decyzję Wojewody z dnia 1 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących L. P. i S. P. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2015 r., nr [....] Wójt Gminy Z. zwrócił się do Starosty K. o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji o wywłaszczeniu poprzez pozbawienie prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w obr. P. , gmina Z., oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,04 ha, objętą księgą wieczystą nr [....] , stanowiącej współwłasność L.P. oraz S.P. , zam. [....] , ul. [....] . We wniosku wskazano, iż jest ona niezbędna na cel publiczny - pętlę autobusową w P. Podkreślono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości, która zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. nr [....] w obszarze miejscowości P. , zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Z. nr XXXI/96/2005 z dnia 18 listopada 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Mał. Nr 738, póz. 5375 z dnia 30 grudnia 2005 r.), znajduje się w pasie drogi oznaczonym na rysunku planu symbolem KDD - od wielu lat urządzona jest pętla autobusowa, z której korzysta miejscowa społeczność. Podjęte przez wnioskodawcę próby nabycia tej nieruchomości na drodze cywilnoprawnej zakończyły się wynikiem negatywnym. Podkreślono również, że przedmiotowa nieruchomość w całości zajęta jest na cel publiczny, jest użytkowana i znajduje się na niej obiekt budowlany w postaci małej architektury - wiaty przystankowej.
Mając powyższe na uwadze Starosta K. decyzją z 20 kwietnia 2016 r. znak: [....] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia na rzecz Gminy Z. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Starosta K. po dokonaniu analizy całości akt sprawy wskazał, iż podstawą do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., póz. 1774 - tekst jednolity z późn. zm., dalej "u.g.n."). Organ wskazał, iż z treści art. 112 ust. 3 u.g.n. wynika, iż jego zastosowanie jest możliwe jedynie w odniesieniu do inwestycji dopiero planowanych do realizacji, a nie już istniejących, a zatem zrealizowanie inwestycji celu publicznego przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wywłaszczenia takiej nieruchomości. Instytucja wywłaszczenia nie może bowiem służyć regulacji stanu prawnego. Ponadto organ wskazał, iż z rozpatrywanego wniosku Gminy Z. wyraźnie wynika, iż zamiarem inwestora nie jest realizacja nowego zamierzenia, a jedynie utrzymywanie już istniejącego obiektu (wiaty przystankowej stanowiącej część pętli autobusowej), co nie wypełnia celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 1 u.g.n., zgodnie z którym celem publicznym jest m.in. budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych dróg publicznych, obiektów i urządzeń transportu publicznego. W ocenie Starosty K. aby można było mówić o niezbędności wywłaszczenia nieruchomości dla realizacji ww. celu publicznego, nie jest wystarczające powołanie się na cel sprowadzający się do utrzymania obiektu transportu publicznego, który już wcześniej został wybudowany. Dodatkowo organ I instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie znajdzie również zastosowania przepis art. 122a u.g.n., zgodnie z którym jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W ocenie organu I instancji powołana regulacja znajduje bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy cel publiczny został zrealizowany przed wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, lecz postępowanie administracyjne w tym zakresie zostało w ogóle wszczęte, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wywłaszczenia ww. nieruchomości.
Odwołanie od ww. decyzji w ustawowym terminie złożyła Gmina Z. zarzucając naruszenie: art. 115 ust. 4 w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż nie została spełniona przesłanka niezbędności nieruchomości na cel publiczny, w sytuacji, gdy brak uwzględnienia wniosku w sprawie wywłaszczenia nieruchomości składającej się z działki nr [....] , położonej w P. , będzie skutkował koniecznością likwidacji pętli autobusowej; poprzez przyjęcie, że cel publiczny na nieruchomości objętej wnioskiem o wywłaszczenie został już zrealizowany, w sytuacji, gdy brak posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego własności tej nieruchomości w rzeczywistości uniemożliwia obecnie w całości realizację celu publicznego wskazanego we wniosku. W konsekwencji powyższych zarzutów Gmina Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania Wojewoda [....] decyzją z dnia 1 lipca 2016 r. na podstawie art. 9a u.g.n. i art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z 20 kwietnia 2016 r. znak: [....] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż ż wniosek Gminy Z. spełnia wymogi określone przepisem art. 116 ust. 1 i 2 u.g.n. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 112 ust. 2 i 3 u.g.n. wskazał, że wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy organ podkreślił, że Gmina Z. przed złożeniem ww. wniosku dążyła do zawarcia ze współwłaścicielami przedmiotowej umowy przeniesienie na jej własność ww. nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego, dokonana przez organ I instancji ocena złożonego wniosku została oparta na błędnym założeniu, iż zgodnie z przepisem art. 6 pkt 1 u.g.n., celem publicznym, uzasadniający wywłaszczenie nieruchomości, jest łącznie "budowa i utrzymywanie obiektów i urządzeń transportu publicznego". Organ odwoławczy podkreślił, że słusznie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku NSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. Akt I OSK 1759/06 (Lex nr 365821), iż użycie spójnika "i" w omawianym przepisie art. 6 pkt 1 u.g.n. przemawia za przyjęciem, iż celem publicznym jest łącznie "budowa i utrzymywanie" ww. obiektów, to jednak pogląd ten został wyrażony na gruncie tego przepisu w nieobowiązującym już brzmieniu. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu - w brzmieniu sprzed jego nowelizacji celami publicznymi było wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, części lotniczych lotnisk oraz służących do kierowania, kontroli, nadzoru i zabezpieczania ruchu lotniczego, w tym rejonów podejść, a także łączności publicznej i sygnalizacji. W związku z powyższym zdaniem Wojewody [....] aktualna redakcja powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż wskazane w tym przepisie czynności mogą stanowić odrębne i samodzielne zamierzenia. Organ odwoławczy uznał rozpatrywane odwołanie co do zasady za zasadne, bowiem organowi I instancji umknęło, iż zamiarem wnioskodawcy jest utrzymywanie przedmiotowej wiaty przystankowej, stanowiącej część pętli autobusowej w miejscowości P., co w kontekście powyższych uwag - może stanowić cel publiczny, o którym mowa w art. 6 pkt 1 u.g.n.
Skargę na powyższą decyzję złożyli do sądu administracyjnego L.P. i S.P. - dalej zwani skarżącymi, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n i art. 6 pkt 1 u.g.n. Mając powyższe na uwadze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie skarżących w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka umożliwiająca wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, bowiem wywłaszczenie nie może mieć miejsca, gdy cel publiczny został już na nieruchomości zrealizowany, co zostało potwierdzone w niniejszej sprawie przez Wojewodę [....]. W takiej sytuacji ewentualne roszczenia rozpatrywane mogą być wyłącznie w drodze postępowania cywilnego. Również zmiana treści przepisu art. 6 u.g.n., polegająca na rozszerzeniu katalogu celów publicznych m.in. o zadanie w postaci utrzymania drogi publicznej, nie może być interpretowana w sposób, jaki sugeruje Wojewoda [....] . W ocenie skarżących ww. przepis odnosi się wyłącznie do dróg klasyfikowanych jako drogi publiczne według przepisów ustawy o drogach publicznych. Natomiast działka objęta wnioskiem Gminy nie została nigdy zakwalifikowana do kategorii dróg, a tym bardziej publicznych ani według stanu obecnego ani według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. natomiast jest tylko działką przylegającą do drogi. W ocenie skarżących nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dalszych czynności wyjaśniających w niniejszej sprawie, bowiem decyzja Starosty K. z dnia 20 kwietnia 2016 roku odpowiada prawu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna.
Skarżący zarzucają przede wszystkim naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji. Wobec tego istotne jest stwierdzenie, czy organ postąpił prawidłowo z punktu widzenia wskazanego przepisu.
Wojewoda [....] , uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, powołał się na art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Odnośnie tej drugiej kwestii, akcentuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych konieczność interpretacji tego przepisu łącznie z przepisem art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy może zatem powołać się na art. 138 § 2 tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzone przez niego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 nie jest możliwe do rozstrzygnięcia sprawy. "Należy przyjąć, że stwierdzenie koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego" (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2011r. II SA/Kr 1083/11 Lex nr 1152739).
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że brak było podstaw do uchylenia decyzji w oparciu o wskazany przepis.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że organ II instancji zidentyfikował treść wniosku w ten sposób, że "zamiarem wnioskodawcy jest utrzymywanie wiaty przystankowej, stanowiącej część pętli autobusowej", co samo w sobie może stanowić cel publiczny. Tymczasem treść wniosku wyraźnie wskazuje, że "Przedmiotowa nieruchomość niezbędna jest na cel publiczny – pętlę autobusową w P. Od wielu lat na przedmiotowej działce nr [....] w P. , gmina Z., urządzona jest pętla autobusowa, z której korzysta miejscowa społeczność. (...) Nieruchomość w całości jest zajęta na cel publiczny, jest użytkowana i znajduje się na niej obiekt budowlany w postaci małej architektury – wiaty przystankowej(...)". Z powyższego niezbicie wynika, że Gmina Z. ako wnioskodawca wskazała jako cel publiczny pętlę autobusową w P. z wybudowanym obiektem – wiatą przystankową. Nie można zatem w żaden sposób z treści wniosku wywieść odrębności celu publicznego w postaci pętli autobusowej od przynależnej doń wiaty przystankowej. Odrębność tę zaczęto podkreślać dopiero w odwołaniu od decyzji Starosty, jednak z treści wniosku wynika coś innego. Nadto na fakt, że wniosek dotyczy owej pętli autobusowej wraz z wiatą, wskazuje niesporny stan faktyczny, z którego wynika, że pętla autobusowa z wiatą znajduje się na tej samej działce nr [....] . Warto podkreślić, co zresztą czynią skarżący, że przedmiotowa nieruchomość w ewidencji gruntów oznaczona jest jako "B" /rejestr ewidencji akta adm. I instancji/. Co do jej przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, to jak wynika z rysunku planu dołączonego do wniosku ( którego opis symboli znajduje się na stronie internetowej [....] , w zestawieniu ze zdjęciem geoportalu ( w aktach administracyjnych), działka nr [....] znajduje się w części obejmującej pętlę autobusową na terenie przeznaczonym por drogi KDD, zaś w części oznaczonej kolorem szarym, obejmującej najprawdopodobniej wiatę przystankową, jak się wydaje - na terenie przeznaczonym pod drogi wewnętrzne KDW.
Sytuacja faktyczna jest zatem taka, iż na terenie działki nr [....] w P. została zrealizowana pętla autobusowa wraz z wiatą przystankową. W tym kontekście stwierdzić należy, że stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Obecnie zaś wnioskodawca Gmina Z. wnosi o wywłaszczenie tej działki, wobec faktu, że nie doszły do skutku starania o jej zakup.
Należy zatem zapytać, czy prawidłową jest interpretacja organu II instancji, że chodzi w sprawie o cel publiczny zidentyfikowany jako "utrzymywanie przedmiotowej wiaty przystankowej". W świetle tego, co wyżej powiedziano, tak nie jest. Jak już bowiem wskazano, chodzi łącznie o pętlę autobusową i wiatę przystankową. Jak wiadomo, w oparciu o art. 112 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału w zakresie wywłaszczeń stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124 ust. 1b, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W wypadku przedmiotowej działki nr [....] , jej przeznaczenie, co najmniej w części obejmującej pętlę autobusową ( czyli drogę) dotyczy celu publicznego. Niemniej niezależnie od powyższego, nie ulega wątpliwości, że cel publiczny w postaci zbudowania drogi ( pętli) oraz wiaty przystankowej jako obiektu transportu publicznego został już zrealizowany przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie. Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. O ile rzeczywiście zostało wykazane, ze Gmina Z. bezskutecznie starała się o zawarcie umowy z właścicielami nieruchomości, o tyle nie budzi wątpliwości, że cel publiczny w postaci budowy drogi ( pętli autobusowej) wraz z wiatą przystankową został już realizowany. "Analiza przepisu art. 112 ust. 3 prowadzi do wniosku, że w sytuacji, kiedy został już zrealizowany cel publiczny, wyłączona jest możliwość wydania ex post decyzji o wywłaszczeniu, z uwagi na brak w tym przypadku ustawowych przesłanek do podjęcia takiej decyzji. Wywłaszczenie może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy określone cele inwestycyjne, na potrzeby których nieruchomość miałaby być wywłaszczona, nie zostały jeszcze zrealizowane, co znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA: z 15 kwietnia 1992 r., IV SA 112/92, ONSA 1993, nr 2, poz. 40; z 13 sierpnia 2009 r., I OSK 1134/08, Lexis.pl nr 2475097; z 25 marca 2011 r., I OSK 777/10, Lexis.pl nr 2538993)" – tak P. Wojciechowski w: Komentarz do art. 112 u.g.n. pod red. P. Czechowskiego. Podkreśla się w szczególności, że "w sytuacji kiedy został zrealizowany już cel publiczny, wyłączona jest możliwość wydania ex post decyzji o wywłaszczeniu, gdyż brak jest ustawowych przesłanek do podjęcia takiej decyzji. Decyzja o wywłaszczeniu ma dopiero umożliwić przyszłą realizację celu wywłaszczenia. W takim przypadku stosunki pomiędzy stronami kształtują się według zasad określonych w art. 224-231 k.c. Rozpatrywanie wynikających z tych stosunków roszczeń należy do drogi postępowania cywilnego" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2008 r. II SA/Kr 163/08, LEX nr 510326, oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 grudnia 2012 r. II SA/Rz 826/12, LEX nr 1343272).
Powstaje pytanie, czy może natomiast dojść do wywłaszczenia tej nieruchomości (działki nr [....] ) dla celów utrzymania drogi i wiaty przystankowej. Należy bowiem zgodzić się z interpretacją przepisu art. 6 pkt 1 u.g.n. wskazaną przez organ II instancji. Przepis ten wskazuje, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest m.in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Wobec tego może w teorii mieć miejsce "utrzymywanie dróg i obiektów transportu publicznego" jako samodzielny cel publiczny. Jednak w sytuacji, gdy nie doszło uprzednio do wywłaszczenia danej nieruchomości dla celów budowy drogi i obiektu transportu publicznego i cel taki został następnie na tejże nieruchomości faktycznie zrealizowany, nie można, w ocenie Sądu, doprowadzić do wywłaszczenia tej samej nieruchomości dla utrzymania tejże drogi i obiektu transportu publicznego. Stoi temu na przeszkodzie wykładnia z uwzględnieniem treści art. 122a u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Jednakże warunkiem jego zastosowania jest uprzednie wszczęcie postepowania wywłaszczeniowego, a następnie zrealizowanie celu wywłaszczenia przed wydaniem decyzji, co w przedmiotowej sytuacji nie ma miejsca. Jak to słusznie wywiódł WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. (II SA/Gd 669/12, publ. Lex/el.), "z przepisu tego wynika w sposób niewątpliwy, że zrealizowanie celu polegającego na budowie obiektu na nieruchomości wyklucza możliwość późniejszego wydania odnośnie takiej nieruchomości decyzji wywłaszczeniowej. W przeciwnym wypadku istnienie tego przepisu i szczególnego rodzaju decyzji o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego byłoby zbędne. Zgodnie z zasadą racjonalności ustawodawcy, nie tworzy on przepisów niepotrzebnych. Zatem cel, jakim jest utrzymywanie wybudowanego uprzednio przez żądającego wywłaszczenia obiektu, w tym drogi, nie uzasadnia wywłaszczenia nieruchomości". Konkluzja tego wyroku jest taka, iż "Nie jest zatem wykluczone, że dla celów utrzymania już zrealizowanych inwestycji, może być niezbędne wywłaszczenie innych nieruchomości, z reguły sąsiednich, w związku z koniecznością prawidłowego funkcjonowania już istniejących obiektów. Nie jest jednak dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości dla celów utrzymania obiektu, jeżeli na tej samej nieruchomości, dokonano uprzednio realizacji celu publicznego polegającego na jego budowie, lecz bez uzyskania decyzji o jej wywłaszczeniu". W efekcie istota wykładni dla celów niniejszej sprawy art. 6 pkt 1 u.g.n. w zw. z art. 112 ust. 3 u.g.n. nie polega na tym, że nie można zidentyfikować w oparciu o art. 6 pkt 1 u.g.n. odrębnego celu w postaci utrzymania drogi ( pętli autobusowej) oraz obiektu transportu publicznego ( wiaty autobusowej), tylko na tym, że skoro cel w postaci budowy tych obiektów został zrealizowany bez wydania decyzji o wywłaszczeniu, to nie może być ona wydana tylko dla celów utrzymania tych obiektów. Odmienne zatem stanowisko Wojewody nie jest prawidłowe, a więc decyzja kasacyjna organu II instancji została wydana przy przyjęciu nieprawidłowego poglądu prawnego. Ponadto organ II instancji nie wskazał, jakie przepisy procesowe zostały naruszone przez organ I instancji, oraz w jakim zakresie miałoby zostać przeprowadzone postępowanie wyjaśniające.
W ocenie Sądu natomiast wymagałoby wyjaśnienia w sposób szczegółowy przeznaczenie poszczególnych części działki nr [....] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, niemniej może to z pewnością uczynić organ II instancji w ramach art. 136 k.p.a.
Wobec powyższego, skoro nie uzasadniono w sposób wystarczający przyczyn zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., powoduje to konieczność uchylenia przedmiotowej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 2 p.p.s.a.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło