VII SA/Wa 2838/15
WyrokWSA w Warszawie2016-11-25
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Izabela Ostrowska, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, bez należytego wyjaśnienia, czy koszty te rzeczywiście powstały?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, od której odstąpiono, faktycznie spowodowało powstanie kosztów. Samo wydanie dyspozycji nie jest wystarczającą podstawą do obciążenia właściciela kosztami, jeśli nie udowodniono ich rzeczywistego poniesienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez organ administracji wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono. Organ pierwszej instancji ustalił te koszty na kwotę 478 zł i zobowiązał do ich uiszczenia współwłaścicieli pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń organów, wskazując na brak dowodów na rzeczywiste poniesienie kosztów związanych z usunięciem pojazdu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich działający w imieniu Prezydenta [...] (na podstawie upoważnienia Nr [...] z dnia 15 czerwca 2015 roku) decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137-j.t. z późn. zm.), załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 roku w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z [...] r., poz. [...]), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...] z późn. zm.) w zw. z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267-j.t.) - ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] na kwotę 478 złotych (czterysta siedemdziesiąt osiem złotych) i zobowiązał do ich uiszczenia solidarnie E. G. oraz S. G..
W uzasadnieniami organ wskazał, że Strażnik Miejski w dniu 30.10.2013 r. na podstawie art. 130a ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r, poz. 1137 - j.t. z późn. zm.), zwaną dalej "ustawą", wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] z ulicy [...] w W. z powodu niezastosowania się do znaku B-36 z tabliczką T-24, to jest pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Swoim zachowaniem kierujący wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 92 § 1 kodeksu wykroczeń.
W trakcie czynności usuwania pojazdu do strażnika zgłosiła się właścicielka pojazdem E. G., w związku z tym, na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy odstąpiono od usunięcia pojazdu.
Powyższy stan faktyczny organ ustalił na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] wystawionej przez Strażnika Miejskiego, notatki służbowej/urzędowej Strażnika Miejskiego oraz danych pozyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało jednak powstanie kosztów, co wynikało z (zapłaconej przez [...]) załącznika do faktury wystawionej przez firmę holującą O. Sp. z o. o., zapisów w systemie GPS, raportu drogowego oraz dokumentacji fotograficznej wykonanej przez Straż Miejską
Zgodnie z art. 130a ust. 2a ustawy w związku z art. 130a ust. 10i ustawy do pokrycia tych kosztów zobowiązany jest właściciel a, jeżeli pojazd w chwili usunięcia znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, solidarnie ta osoba.
Wobec powyższego decyzję wydano na współwłaścicieli pojazdu E. G. i S. G..
Dalej organ wskazał, że decyzja o usunięciu pojazdu z drogi publicznej i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym jest podejmowana w przypadku stwierdzenia przez podmiot wskazany w art. 130a ust. 4 ustawy, że wystąpił jeden ze stanów faktycznych wymienionych w art. 130a ust. 1 ustawy, bez względu na to, czy zaistnienie tego stanu faktycznego było spowodowane zachowaniem kierowcy będącym przejawem jego woli, czy też nie (nawet jeśli wynikało to z obiektywnej konieczności ochrony życia lub zdrowia człowieka lub też z przymusu fizycznego zastosowanego przez inną osobę).
Dla prawidłowości podjęcia decyzji o usunięciu pojazdu z drogi nie ma też znaczenia, że pozostawiając pojazd w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch albo w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela, posiadacz pojazdu kierował się szczególnymi względami lub okolicznościami, które niejako wymusiły na nim takie zachowanie.
Zgromadzone w sprawie dowody, (m.in. dyspozycja usunięcia pojazdu oraz załącznik do faktury) wskazują, iż obydwie okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie. W przedmiotowym postępowaniu organ nie badał zasadności wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, gdyż nie jest do tego uprawiony i nie jest to przedmiotem tego postępowania.
Ewentualne rozstrzygnięcie tej kwestii może mieć miejsce na etapie postępowania mandatowego, prowadzonego przez organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Organ nie bada także przyczyn pozostawienia pojazdu w danym miejscu, bowiem także ta kwestia nie jest istotna.
Zgodnie z art. 130a ust 6 ustawy "Rada powiatu {...), ustala corocznie, w drodze uchwały, (...) wysokość kosztów których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.". Art. 130a ust. 6a ustawy ustalił maksymalną wysokość stawki za usunięcie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t na 440 złotych, która to stawka podlega corocznej waloryzacji o właściwy wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS (art. 130a ust. 6b oraz ust. 6c ustawy).
Obowiązujące w danym roku wysokości zwaloryzowanych stawek są corocznie ogłaszane Obwieszeniem Ministra Finansów. Maksymalna wysokość stawki za usunięcie pojazdu w roku 2013, zgodnie z postanowieniami Obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2012 roku w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2013 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym (M.P. z 2012 r., poz. 579) wynosi 478 złotych.
Mając na uwadze powyższe wysokość kosztów ustalono zgodnie z dyspozycją art. 130a ust 6 oraz 6a ustawy na podstawie załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 roku w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z [...] r., poz. [...]), który określił wysokość kosztów odstąpienia od usunięcia pojazdu, którego dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 t - na kwotę 478 złotych (czterysta siedemdziesiąt osiem).
Z decyzją tą nie zgodziła się zobowiązana E. G.. Podniosła, iż ocena dowodów zgromadzonych w sprawie była nieprawidłowa i powołała się na swoje stanowisko co do przebiegu wydarzeń związanych z decyzją, zawarte w jej piśmie z dnia 15 czerwca 2015r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2015r. na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 200 lr. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. G. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. ustalającej wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] na kwotę 478 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 2a ustawy dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że Zarząd Dróg Miejskich w [...] wszczął z urzędu wobec E. G. i S. G. postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...], od którego odstąpiono w trybie art. 130a ust.2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Zaskarżoną decyzją działający z upoważnienia Prezydenta [...] Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w [...] ustalił wysokość kosztów, zaparkowanego w miejscu niedozwolonym, przy ul. [...] w W. pojazdu marki [...]nr rej. [...], na kwotę 478 zł - stosownie do Załącznika Nr 2 do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że stosownie do art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst Dz. U. z 2012r. poz. 1137, dalej u.p.r.d.) pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku :
1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;
2) nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c;
3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;
4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz osób wymienionych w art. 8 ust. 2;
5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela.
Pojazd jest usuwany z drogi na koszt wykonującego przejazd drogowy także w przypadku, o którym mowa w art. 140ad ust. 2 pkt 2 (art. 130a ust. 1a u.p.r.d.)
Stosownie do art. 130a ust. 2 ustawy pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy:
1) kierowała nim osoba:
a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,
b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu;
2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska.
Pojazd może być przemieszczony lub usunięty z drogi, jeżeli utrudnia prowadzenie akcji ratowniczej (art. 130a ust. 3 u.p.r.d.).
Dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi zgodnie z art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wydaje :
1) policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3;
2) strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5;
3) osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w ust. 3.
Pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust. 5c p.r.d.). Wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 5c, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1a, również dowodu uiszczenia kaucji (art. 130a ust. 7 u.p.r.d.).
Z kolei stosownie do art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 października 2012r.), od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia.
Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10 i stosuje się odpowiednio. Po myśli zaś art. 130a ust. 6 cyt. ustawy rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.
W sprawie tej, zastosowanie miała Uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z [...]., poz. [...]).
Ustawodawca określił enumeratywnie wypadki, w których dopuszczalne jest usunięcie pojazdu z drogi i wyliczenie to jest wyczerpujące. Inne, poza nimi, nie uzasadniają usunięcia pojazdu. Usunięcie pojazdu z drogi jest obligatoryjne (ust. 1 ) lub fakultatywne (ust. 2). W pierwszym wypadku właściwy organ jest zobowiązany zawsze usunąć pojazd w razie stwierdzenia okoliczności wymienionej uzasadniającej usunięcie, jak miało to miejsce w analizowanej sprawie, a w drugim - jest to pozostawione jego uznaniu.
Odwołująca w dniu 30 października 2013 r. zaparkowała pojazd przy ul. [...] w W. w strefie obowiązywania znaku drogowego B-36 "zakaz zatrzymywania się" z tabliczką T-24 wskazującą, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony tym znakiem zostanie usunięty na koszt właściciela pojazdu. Czyn powyższy, stanowi wykroczenie z art. 92 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971r. Kodeks wykroczeń, ale odpowiada także dyspozycji przepisu art. 130a ust. 1 pkt 5 u.p.r.d., stanowiącym o obligatoryjnym usunięciu pojazdu.
W sytuacji, gdy zostanie stwierdzone, że pojazd został zaparkowany w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela, policjant czy strażnik miejski ma ustawowy obowiązek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i nie zależy to od jego swobodnego uznania, dobrej lub zlej woli. Fakultatywność działania jest tu całkowicie wykluczona.
Dyspozycja usunięcia pojazdu (nr [...]), jak wynika z akt sprawy wydana została przez funkcjonariusza Straży Miejskiej [...], a zatem przez podmiot uprawniony do działania na mocy przepisu art. 130a ust. 4 pkt 2 ustawy.
Nałożona opłata nie ma charakteru represyjnego lecz wyłącznie administracyjny. Jak wynika z akt na miejsce zdarzenia widząc funkcjonariusza Straży Miejskiej zgłosiła się odwołująca, w tej sytuacji uzasadnionym było odstąpienie na zasadzie art. 130a ust. 2 ustawy od odholowania pojazdu na parking strzeżony, co było prawnie dopuszczalne. Taka możliwość zachodzi zarówno przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdów, jak również w trakcie usuwania pojazdu, gdy tylko ustaną przyczyny jego usunięcia. Mimo iż do faktycznego odholowania pojazdu na strzeżony parking nie doszło, to zawezwanie holownika i podjęcie czynności usunięcia niewątpliwie wygenerowało koszty usunięcia, które zgodnie z Załącznikiem Nr [...] do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013, wynoszą 478 zł dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3.500kg.
Przepis art. 130a ust. 2 w związku z ust. 6 ustawy nie określa i nie wyszczególniania poszczególnych składników tych kosztów. Ustawodawca ich w żaden sposób nie precyzuje, ani nie uzależnia od tego np. czy pojazd był w całości załadowany na lawetę, czy tylko częściowo. Zgodnie z art. 130a ust. 6 cyt. ustawy wysokość opłaty ustala rada powiatu w drodze uchwały. Na terenie W. jest ona zależna od dopuszczalnej masy pojazdu lub rodzaju pojazdu, w niniejszej sprawie stanowi kwotę 478 zł.
Wskazano, że z punktu widzenia organu w postępowaniu o ustaleniu opłaty za usunięcie pojazdu, istotne jest czy pojazd był zaparkowany w niedozwolonym miejscu i czy w związku z zaparkowaniem w tym miejscu uprawniony organ wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (obligatoryjną lub fakultatywną), bądź od niej odstąpił, czy wygenerowały one koszty.
E. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r., znak [...]. Wskazała, że decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego - art. 6 i 8 k.p.a. Domagała się jej uchylenia
W uzasadnieniu skargi podniosła, że organy zastosowały odpowiedzialność zbiorową obu współwłaścicieli pojazdu, nadto że nie dokonały analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a dokumenty przedstawione przez Zarząd Dróg nie zgadzają się z dokumentami przedstawionymi przez Straż Miejską.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jest to kontrola legalności rozstrzygnięcia, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Oceniając przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają przepisom prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja utrzymującą w mocy orzeczenie w ustalające wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu [...] o nr rejestracyjnym [...] w kwocie 478 zł.
Organ I instancji wskazał, że do zapłaty ww. kosztów zobowiązani zostali współwłaściciele pojazdu. W podstawie prawnej wydanej decyzji przywołał art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) oraz załącznik nr 2 do uchwały [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z [...] r., poz. [...]).
Stosując wskazane przepisy organ I instancji stwierdził, że skarżąca, współwłaścicielka ww. pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] dopuściła się wykroczenia drogowego. W związku z tym zdarzeniem doszło także do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Wprawdzie dyspozycja ta została cofnięta, ale wywołała koszty,
W aktach sprawy znajduje się faktura nr [...] wystawiona przez firmę holującą O. Sp. z o.o. wraz z załącznikiem do niej, z których wynika, że koszty usług holowniczych przedmiotowego pojazdu wyniosły 178,90 zł i obejmowały dojazd (4 km) oraz załadunek.
Jednocześnie skarżąca od samego początku postępowania twierdziła, iż nie było czynności załadunku na lawetę, ani przyjazdu samej lawety (pojazdu holującego) na miejsce niedozwolonego parkowania jej pojazdu. Także z dokumentacji fotograficznej zgromadzonej w aktach, nie wynika aby laweta na miejsce zdarzenia przyjechała. Nie wynika to również z pisma Straży Miejskiej z dnia 23 stycznia 2015r. skierowanego do Zarządu Dróg Miejskich. Nie stwierdzono w nim bowiem, żeby pojazd holujący po wydaniu przez Strażnika o godzinie 7.19 dyspozycji usunięcia rzeczywiście na miejsce przyjechał, a jedynie iż o godzinie 7.32 na miejscu zdarzenia zjawiała się kierująca i odstąpiono od dyspozycji usunięcia pojazdu.
Organ pierwszej instancji dysponując takim materiałem dowodowym, ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu w kwocie 478 zł i zobowiązał do ich uiszczenia solidarnie E. G. oraz S. G..
To stanowisko zostało w pełni zaakceptowane przez organ drugiej instancji, bez najmniejszego odniesienia się do dowodów zgromadzonych w sprawie, które nawet we wzajemnej konfrontacji nie były oczywiste, a zwłaszcza w odniesieniu do twierdzeń skarżącej.
Zdaniem Sądu, decyzje organów obu instancji zapadły bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym w sprawie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wskazane zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed wydaniem ww. decyzji, skutkowało bowiem co najmniej przedwczesnym zastosowaniem tego ostatniego przepisu.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m. in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela.
W myśl ust. 2a ww. przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i.
Wskazane przepisy nie pozwalają na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają także na ustalenie kosztów na kwotę wynikającą z faktury firmy holującej ( wobec treści art. 130a ust. 6 ustawy).
Niemniej, samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu nie stanowi podstawy do obciążania jakimikolwiek kosztami, w oparciu o ww. art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie ww. dyspozycji, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów.
Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku z ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu.
W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to obejmuje m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można zatem automatycznie przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty.
Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić czy koszty takie rzeczywiście powstały.
W tej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości czy rzeczywiście takie koszty powstały, czy tylko wskazane zostały przez firmę holująca w dokumentach księgowych.
Tym samym organ miał obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do odstąpienia od dyspozycji odholowania pojazdu, a zwłaszcza czy na miejsce zdarzenia przyjechał pojazd holujący, oraz czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 207/14; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1255/12).
W ocenie Sądu organy nie przeprowadziły koniecznej analizy dokumentów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, ich wzajemna niespójność nakazywała badanie wiarygodności zdarzenia odzwierciedlonego potem w wystawionej fakturze. Mogło się bowiem okazać, że w sytuacji odstąpienia od holowania "zadysponowanego" pojazdu, holownik został wykorzystany do odholowania innego pojazdu (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 274/14).
Należy z całym naciskiem podkreślić - przepis art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym obliguje organ do obciążenia kosztami związanymi z dyspozycją usunięcia pojazdu, ale tylko wówczas, gdy dyspozycja spowodowała ich powstanie, co oznacza, iż ustawodawca dopuszcza także sytuację przeciwną.
Tym samym nie można przyjmować, że samo przyjęcie dyspozycji wyjazdu w celu usunięcia danego pojazdu będzie stanowiło wystarczające uzasadnienie dla stwierdzenia powstania kosztów związanych z odholowaniem danego pojazdu i będzie - niejako "automatycznie" - prowadzić do nałożenia obowiązku ich poniesienia (zwrotu) przez właściciela pojazdu. Odmienna ocena prowadziłaby bowiem do stwierdzenia, iż wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu zawsze generuje koszty.
Ponownie orzekając w sprawie organ winien uwzględnić wskazania Sądu, a tym samym: dokonać ustalenia w zakresie działań firmy holowniczej wezwanej do usunięcia pojazdu skarżącej, a także, czy i w jakim zakresie wezwanie to zostało wykonane oraz ewentualnie na jakim etapie działań pojazdu holującego został on odwołany. Jeśli zajdzie potrzeba organ powinien uzupełnić w tym celu materiał dowodowy (choćby o wyjaśnienia funkcjonariuszy Straży Miejskiej, czy szczegółowe informacje firmy holującej) i raz jeszcze dokonać jego oceny z uwzględnieniem zasady uregulowanej w art. 80 k.p.a. Organ zobowiązany będzie zwłaszcza do oceny w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, twierdzeń skarżącej, która kwestionuje fakt przyjazdu na miejsce zdarzenia pojazdu holującego.
Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło