II SA/Rz 305/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy -skargę oddala- Przedmiotem skargi WR (skarżącego) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wyrokiem z dnia 12 października 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] w sprawie o sygn. [...] uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 178a § 1 k.k., orzekając m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii "A" i "B", na okres 4 lat. Odpis prawomocnego wyroku został przesłany do Starostwa Powiatowego w [...] w celu wykonania powyższego środka karnego w okresie od 5 czerwca 2015 r. do 5 czerwca 2019 r. W podaniu z dnia 23 listopada 2015 r. skarżący zwrócił się do Starosty Powiatu [...] o "wydanie prawa jazdy kategorii C", wskazując, że kategorii tej "nie utracił" na podstawie wyroku sądu karnego z dnia 12 października 2015 r., a dokument prawa jazdy "znajduje się" w Starostwie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Starosta Powiatu [...] odmówił wnioskodawcy wydania prawa jazdy kategorii "C" do dnia 5 czerwca 2019 r. Organ uznał, że podstawą odmowy wydania prawa jazdy powyższej kategorii jest art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.), który stanowi, że nie można wydać lub zwrócić zatrzymanego prawa jazdy osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ponieważ wobec skarżącego orzeczono 4-letni zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A i B, dlatego nie są dopuszczalne wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C. W odwołaniu WR domagając się zmiany decyzji poprzez wydanie prawa jazdy kategorii "C", podniósł że zakaz prowadzenia pojazdów dotyczył pojazdów objętych tylko kategorią "A" i "B",. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., podzielając ustalenia i ocenę prawną organu pierwszej instancji. Kolegium zwróciło uwagę na zmianę stanu prawnego i znowelizowanie art. 12 ustawy o kierujących pojazdami ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Po wejściu w życie powyższej ustawy nowelizującej nastąpiła w ocenie Kolegium istotna zmiana stanu prawnego. Od tego czasu wskazane przepisy znajdują zastosowanie także wobec osób, które ubiegają się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Przed nowelizacją znajdował zaś zastosowanie tylko do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy. Tak więc z woli ustawodawcy prawomocny wyrok sądu rozciąga się także na inne kategorie prawa jazdy. W skardze WR, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzucił naruszenie: 1) art. 7 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez wydanie decyzji wbrew przepisom prawa i wyrokowi Sądu Rejonowego w [...], co stanowi przyjęcie nadrzędności interesu społecznego nad indywidualnym i narusza zasadę równości, 2) art. 8 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania do obywateli poprzez niewydania prawa jazdy kategorii "C" pomimo tego, że Sąd Rejonowy w [...] zastosował wobec niego środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko kategorii "A" i "B", 3) art. 80 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez nieuwzględnienie istotnej okoliczności w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...], 4) art. 182 § 2 Kodeku karnego wykonawczego (k.k.w.) polegające na odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii "C", czym pozbawiono go uprawnień w zakresie nieobjętym wyrokiem. Skarżący podniósł, że Sąd Rejonowy w [...] zdecydował o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów, a obowiązkiem organu było cofnąć posiadane przez niego uprawnienia w tak określonym zakresie. Organ nie mógł go rozszerzyć na kategorie prawa jazdy niewymienione w wyroku. Przekroczył zatem swoje kompetencje i dokonał zmiany tego wyroku poprzez nałożenie na niego surowszego środka karnego. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako oczywiście bezzasadna podlega oddaleniu. W toku przeprowadzonej z urzędu w granicach sprawy, której dotyczy skarga, legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 7, 8, 80 k.p.a. okazały się pozbawione jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw. Jako oczywiście bezpodstawny należy również ocenić zarzut naruszenia art. 182 § 2 k.k.w. Nawiązując pod powyższych zarzutów, Sąd stwierdza, że kwestionowane decyzje nie naruszają prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na treść kwestionowanych rozstrzygnięć. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Również przeprowadzona ocena materiału dowodowego jest pełna i całościowa, nie przekraczając granic swobody w świetle art. 80 k.p.a. Z kolei uzasadnienia zaskarżonych decyzji w zakresie stanu faktycznego i prawnego spełniają w stopniu wystarczającym wymogi prawidłowości, pozwalając Sądowi na dokonanie legalnościowej kontroli przesłanek prawnych i faktycznych, które znalazły się u podstaw kwestionowanych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.). Jeżeli natomiast chodzi o legalność materialnoprawną kontrolowanych decyzji, trzeba wyraźnie stwierdzić, że skarżone organy nie naruszyły relewantnych przepisów prawa materialnego w sposób i w stopniu, które miałby wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził natomiast, że sentencja decyzji organu pierwszej instancji (utrzymana w mocy przez organ odwoławczy) została wprawdzie sformułowana adekwatnie do treści błędnie sformułowanego wniosku skarżącego z dnia 23 listopada 2015 r. (wniosek o "wydanie prawa jazdy kat. C" zatrzymanego na mocy orzeczenia sądu karnego z dnia 12 października 2015 r.), jednak w świetle treści art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawidłowe ujęcie osnowy decyzji w sprawie o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy powinno – niezależnie od wadliwości sformułowania wniosku skarżącego – zawierać orzeczenie w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy (np. "odmawia zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C"). Uchybienie to nie miało jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wniosek skarżącego o "wydanie" zatrzymanego prawa jazdy kategorii C został ostatecznie i prawidłowo załatwiony odmownie. Pozytywna ocena legalności materialnoprawnej kontrolowanych decyzji jest konsekwencją jednoznacznej i jasnej treści normatywnej wynikającej z przepisów art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z powyższymi przepisami osobie, która ubiega się o wydanie (po raz pierwszy) lub o zwrot zatrzymanego prawa jazdy albo o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, nie może zostać wydane lub zwrócone prawo jazdy lub przywrócone uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie powyższych kategorii (w tym kategorii C) w okresie i zakresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią B. Oznacza to, że osobie, względem której – tak jak w wypadku skarżącego – sąd karny prawomocnym wyrokiem orzekł tytułem środka karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B nie może zostać zwrócone zatrzymane prawo jazdy kategorii C, pomimo iż środek karny orzeczony w wyroku karnym nie obejmował kategorii C. W sprawie będącej przedmiotem skargi sąd karny orzekł w wyroku z dnia 12 października 2015 r. 4-letni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, na których prowadzenie konieczne jest posiadanie prawa jazdy kategorii A i B, jednak właśnie na mocy art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. zasięg negatywnych skutków popełnienia czynu zabronionego stwierdzonego prawomocnym wyrokiem skazującym został rozszerzony na inne kategorie prawa jazdy, co do których sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Oczywiście zakaz wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wynika w tym zakresie z ustawy i decyzja o odmowie wydania i zwrotu stanowi tylko konkretyzację ustawowego zakazu. W związku z powyższym, pomimo iż w wyroku karnym orzeczono jedynie zakaz prowadzenia pojazdów objętych kategoriami A i B, to na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. skarżone organy były uprawnione i zobowiązane do odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, albowiem skarżący zwrócił się o zwrot prawa jazdy tej kategorii w okresie obowiązywania nieograniczonego co do zakresu zakazu prowadzenia pojazdu kategorii B. Okres obowiązywania powyższego zakazu upływa 5 czerwca 2019 roku. Powyższy pogląd jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 29 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OSK 382/14) stwierdził, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami. Jeżeli o wydanie lub zwrot prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu w zakresie tej kategorii, to organ będąc związanym art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami jest zobowiązany wydać decyzję odmowną. Za taką interpretacją tego przepisu przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów innych kategorii (np. ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą, objętych kategoriami C i C+E). Dla porządku należy również podnieść, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U.2014.970 ze zm.) przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w nowym brzmieniu będącym podstawą do odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy znajduje zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, a więc pod dniu 24 sierpnia 2014 roku. Ponieważ w sprawie będącej przedmiotem skargi sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w dniu 12 października 2015 r., a więc już po dniu wejścia w życie nowego prawa, dlatego kwestia zastosowania przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p. nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.