I FZ 70/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. s.c. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 11/16 odrzucające skargę kasacyjną C. s.c. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 11/16 w sprawie ze skargi C. s.c. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 22 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za sierpień 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 11/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), odrzucił skargę kasacyjną spółki z uwagi na nieuiszczenie wpisu. Sąd stwierdził bowiem, że w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej była awizowana dwukrotnie. Skarżąca przesyłki nie odebrała, a zatem należało ją uznać za doręczoną z ostatnim dniem czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, tj. z dniem 7 listopada 2016 r. W związku z tym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 8 listopada 2016 r. i upłynął z dniem 14 listopada 2016 r. (poniedziałek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że do 14 listopada 2016 r. skarżąca powinna uiścić wymagany wpis sądowy od skargi kasacyjnej – czego jednak nie uczyniła. W zażaleniu na powyższe postanowienie, zastępujący stronę pełnomocnik wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Z ostrożności procesowej, wniesiono również o przywrócenie terminu na dokonanie wpisu od skargi. W uzasadnieniu zażalenia jego autor wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom WSA pełnomocnik skarżącej nie został powiadomiony przez urząd pocztowy o przesyłce (nie otrzymał ani awiza ani sms pomimo że taką usługę ma włączoną). Dopiero po zwrocie przesyłki do nadawcy, przy okazji odbioru innej korespondencji uzyskał on informację, że jakaś przesyłka została zwrócona do nadawcy. Wskazano również, że w systemie pocztowym nie ma możliwości ustalenia kto jest nadawcą przesyłki, a reklamację może złożyć jedynie nadawca. Jedynym śladem był numer przesyłki, która została odesłana. W wyszukiwarce internetowej ustalono, że nadawca wysłał pismo z urzędu pocztowego w W. W związku z powyższym pełnomocnik skierował pismo do tego urzędu pocztowego z prośba o wskazanie nadawcy. Pismo to pozostało jednak bez odpowiedzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Z kolei art. 220 § 3 P.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie do pełnomocnika skarżącej wystosowano wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529 oraz z 2015 r., poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej również jako "K.p.c."), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1350 ze zm., dalej również jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r."). Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998). Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Przyjmuje się, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 589/14, LEX nr 1447223). Zgodnie z szczegółową regulacją zawartą w rozporządzeniu do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia(§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Przesyłkę doręcza się wskazanemu na niej adresatowi (doręczenie właściwe), a innemu odbiorcy w przypadkach, o których mowa w art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego (doręczenie zastępcze) (§ 3 ust. 1). Przewidziane w art. 139 § 1 K.p.c. zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia; zawiadomienie pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis; oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy. (§ 7.ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 135 § 2 K.p.c., powtórne zawiadomienie pozostawia placówka pocztowa operatora w skrytce pocztowej adresata; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia. (§ 8 ust. 2). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10. ). Jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis. Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (tak w postanowieniu NSA z 16 maja 2014 r., II FSK 550/14). Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 P.p.s.a., z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 § 2 P.p.s.a. oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki. W aktach sądowoadministracyjnych sprawy (karta 87) znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru spornej w sprawie przesyłki, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, które spełnia wyżej wskazane kryteria, niezbędne do uznania przedmiotowej przesyłki jako doręczonej w dniu 7 listopada 2016 r., a pełnomocnik skarżącej nie zainicjował skutecznego postępowania reklamacyjnego, które pozwoliło by podważyć fikcję doręczenia tej przesyłki we wskazanym dniu. W związku z tym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 8 listopada 2016 r. i upłynął z dniem 14 listopada 2016 r. (poniedziałek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że do 14 listopada 2016 r. skarżąca powinna uiścić wymagany wpis sądowy od skargi kasacyjnej – czego jednak nie uczyniła. Zasadnie zatem na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucono skargę kasacyjną spółki. Zawarty w zażaleniu wniosek o przywrócenie terminu, należy natomiast do kognicji WSA. Z tych powodów należało orzec jak w sentencji postanowienia, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.