II OSK 678/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-13
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Zdzisław Kostka, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie administracyjne z powodu braku interesu prawnego strony, jeśli postępowanie zostało zainicjowane przez tę stronę, a następnie sąd uchylił decyzje organów, wskazując na konieczność merytorycznego rozpatrzenia sprawy?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może umorzyć postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego strony, jeśli postępowanie zostało zainicjowane przez tę stronę, a następnie sąd uchylił decyzje organów, wskazując na konieczność merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W takiej sytuacji, nawet jeśli strona posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, postępowanie powinno być prowadzone z urzędu, a umorzenie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest nieuzasadnione. Interes prawny strony w tego typu sprawach może wynikać z przepisów prawa materialnego, takich jak art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, a także z praw rzeczowych, w tym służebności, co potwierdzają prawomocne orzeczenia sądowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia z siatki stalowej. Po zawiadomieniu o wykonaniu ogrodzenia, organ nadzoru budowlanego nakazał jego rozbiórkę. Po uchyleniu tej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, organ ponownie rozpoznał sprawę i umorzył postępowanie, stwierdzając brak interesu prawnego D. G. w jego prowadzeniu. WSA w Warszawie uchylił decyzję o umorzeniu, uznając, że organ powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie. NSA rozpoznał skargę kasacyjną T. G. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2904/15 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] października 2015 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. G. na rzecz D. G. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2904/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D. G. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] października 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 24 października 2013 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [..] wpłynęło zawiadomienie w sprawie wykonywania ogrodzenia działki nr ew. [..], od strony drogi publicznej - ul. P. oraz w granicy z działką o nr ew. [..] we wsi W., gm. L.
W dniu 24 października 2013 r., inwestor – T. G. zgłosił do Starosty [..] zamiar budowy nietrwałego ogrodzenia z siatki stalowej o wysokości 210 cm pomiędzy działkami o nr ew. [..], a działką o nr ew. [..]- drogą gminną.
W dniu 17 grudnia 2013 r. organ dokonał kontroli ogrodzenia na działkach o nr ew. [..] przy ul. P. we wsi W., gm. L., podczas której ustalił, że działka o nr ew. [..] (działka drogowa) od strony działki o nr ew. [..] na całej długości posiada ogrodzenie z siatki stalowej na słupkach stalowych bez podmurówki. Ogrodzenie na działkach nr ew. [..], od strony działki o nr ew. [..] (stanowiącej działkę drogową) jest poprowadzone w odległości 438 cm podczas gdy w zgłoszeniu ogrodzenie zlokalizowane było w granicy z działką o nr ew. [..].
Decyzją z dnia [..] kwietnia 2014 r. nakazano inwestorowi rozbiórkę ogrodzenia działki nr ew. [..] (działka drogowa), wykonanego od strony drogi publicznej ul. P. oraz w granicy z działką nr ew. [..] - wykonanego bez wymaganego zgłoszenia.
[..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] czerwca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz z urzędu uchylił postanowienie PINB z dnia [..] lutego 2014 r.
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1851/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi D.G., uchylił zaskarżoną decyzję [..]WINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż nie ustalono czy droga stanowi inne miejsce publiczne, czy ogrodzenie jest obiektem budowlanym czy urządzeniem technicznym. Stwierdził ponadto, że pomimo iż dokonane przez inwestora zgłoszenie jest wadliwe, z uwagi na rozpoczęcie robót budowlanych przed terminem 30 dniowym, pozostaje jednak w obiegu prawnym i wywołuje skutki prawne.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ nadzoru budowlanego wezwał pełnomocnika D. G., do wykazania interesu prawnego w z związku z realizacją przedmiotowego ogrodzenia. W dniu 26 sierpnia 2015 r. wpłynęły wyjaśnienia, z których wynikało, że w Sądzie Rejonowym w [..] toczy się postępowanie (sygn. akt [..]) o ustanowienie służebności drogi koniecznej, obejmujące działkę nr ew. [..], przy czym postępowanie nie zostało jeszcze zakończone.
Wobec powyższych wyjaśnień, organ stwierdził na obecnym etapie postępowania brak jest interesu prawnego w załatwieniu sprawy przez wnioskodawcę – D.G.. Wskazał, że wnioskodawca posiada interes faktyczny, a nie prawny. Działka nr ew. [.].stanowi własność osoby fizycznej, w księdze wieczystej brak jest ograniczeń w korzystaniu z niej, w tym służebności. Postępowanie w zakresie ustanowienia służebności drogi koniecznej jest w toku, a samo w sobie nie daje podstaw do ustalenia istnienia interesu prawnego. Zdaniem organu, sporne ogrodzenie nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, tym samym brak jest podstaw do wydania decyzji z art. 51 ustawy Prawo budowlane.
Po rozpatrzeniu odwołania D. G. od tej decyzji, [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] października 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wydanej decyzji [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił zdanie organu powiatowego, o braku interesu prawnego D. G. w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Działka nr ew. [..] stanowi własność T.G., w księdze wieczystej tej nieruchomości brak jest służebności lub innych ograniczeń w możliwości korzystania z niej. Sam fakt, że w Sądzie Rejonowym w [..] toczy się postępowanie pod sygn. akt [..] o ustanowienie służebności drogi koniecznej obejmującej działkę nr ew. [..], nie przesądza o istnieniu interesu prawnego D. G.
Rozpoznając skargę na tę decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania do czasu wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2015r. organy nadzoru budowlanego, ani Sąd nie kwestionowały interesu prawnego D. G. W toku ponownego rozpoznawania sprawy, obowiązkiem organu było odniesienie się do jej meritum z uwzględnieniem wskazań sądu zawartych w wyroku z dnia 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1851/14. Tymczasem podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stał się art. 105 § 1 K.p.a. i ustalenie, że prowadzone przez 2 lata postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż osoba której pismo zainicjowało postępowanie nie posiada przymiotu strony, mając jedynie interes faktyczny a nie prawny.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak było przesłanek do umorzenia postępowania. Organ nadzoru budowlanego ma nie tylko ustawowe kompetencje, ale i obowiązek działać w zakresie wynikającym z przepisów Rozdziału 8 Prawa budowlanego. Wynikająca z art. 84 Prawa budowlanego zasada prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowań z urzędu, nie oznacza, że żądania wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej nie może złożyć strona.
Pismo (pełnomocnika) skarżącej z dnia 24 października 2013 r. było sygnałem do podjęcia postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego organ formalnie wszczął je w dniu 10 stycznia 2014r.( zawiadomienie o wszczęciu). Skoro organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 104 § 1 k.p.a.), a decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2), to obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było wydanie aktu administracyjnego kończącego wszczęte postępowanie.
Przyczyną umorzenia postępowania prowadzonego w ramach nadzoru budowlanego w sprawie ogrodzenia działki o nr ew. [..] przy ul. P. we wsi W.gm. L.nie mogło być stwierdzenie, że brak jest interesu prawnego po stronie D.G., w sytuacji gdy z wcześniejszych ustaleń organu wynikało, iż istnieje konieczność oceny legalności robót budowlanych wykonanych przez T.G. na działce nr [..]. Niewątpliwie konfiguracja działań podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego, nie mogła być powodem ustalenia, iż zaszła bezprzedmiotowość postępowania, skutkująca umorzeniem go w trybie art. 105 § 1 K.p.a., poprzez ocenę braku przymiotu strony osoby inicjującej to postępowanie, które w istocie powinno toczyć się z urzędu.
Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniósł T. G., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 oraz 105 § 1 K.p.a. polegające na wadliwym uwzględnieniu skargi oraz uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, chociaż nie wykazano w uzasadnieniu, na czym polegać miały przytoczone uchybienia, a w ocenie Sądu organ winien prowadzić postępowanie z urzędu,
II. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu stanowiska uczestnika na prawach strony – T.G. - jak również niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności odniesienia się do art. 6, 7, 77 § 1 K.p.a.
III. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów z dokumentów, chociaż było to niezbędne dla wyjaśnienia okoliczności istotnych wątpliwości oraz nie przedłużyłoby postępowania w sprawie, podczas gdy D.G.kwestionowała rozstrzygnięcie organu z uwagi na legitymację do brania udziału w postępowaniu i interes prawny, do których odnosiły się te dowody,
IV. naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyznanie D.G. legitymacji do wniesienia skargi pomimo, że nie posiada interesu prawnego do wniesienia tego środka zaskarżenia i nie leży ona w kręgu podmiotów określonych we wskazanych przepisie.
Na tych podstawach wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła D.G., domagając się oddalenia skargi kasacyjnej oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. oraz zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie okazały się skuteczne. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wyjaśnił w zaskarżonym wyroku, jakie postępowanie organów orzekających w sprawie sprawiło, że dopuściły się one naruszeń powołanych w przepisie kasacyjnym przepisów.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają bowiem motywy, które skłoniły Sąd I instancji do przyjęcia, że brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2015 r. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnił, że aż do w/w wyroku organy administracji prowadziły postępowanie w sprawie, wydając merytoryczne decyzje i nie kwestionując interesu prawnego D.G. Również Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę ze skargi D. G. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..]. czerwca 2014 r., a tym samym ocenił, że przysługiwał jej interes w zaskarżeniu tej decyzji. Brak było zatem podstaw, aby na dalszych etapach postępowania po wyroku uchylającym decyzję z dnia [..] czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [..] kwietnia 2014 r. w przedmiocie rozbiórki, podważyć status D.G.jako strony postępowania administracyjnego.
Można wprawdzie zarzucić Sądowi I instancji, że odnosząc się do kwestii interesu prawnego D. G. nie wskazał żadnych okoliczności przesądzających o jej statusie jako strony postępowania administracyjnego, ograniczając się do konkluzji, że taki status jej przysługiwał.
Sąd nie odniósł się do stanowiska organu odwoławczego, że sporne ogrodzenie nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, tym samym postępowanie należało umorzyć ze względu na brak interesu prawnego D.G.
Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przy ocenie, czy dany podmiot jest stroną w postępowaniu nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie, czy interes taki podmiotowi przysługuje. Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Podmiot, któremu przysługują określone uprawnienia, bądź który jest obciążony określonymi obowiązkami ma interes prawny w tym, aby jego uprawnienia nie zostały uszczuplone a obowiązki nie uległy rozszerzeniu. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że właściciel nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości, na której znajduje się obiekt budowlany, którego dotyczy postępowanie administracyjne, może być uznany za stronę tego postępowania wtedy, gdy obiekt ten został wybudowany z naruszeniem przepisów regulujących dopuszczalne odległości między obiektami budowlanymi oraz granicami nieruchomości sąsiednich. W świetle art. 28 K.p.a. brak podstaw, aby uznanie kogokolwiek za stronę uzależniać od naruszenia przepisów prawa. Celem art. 28 K.p.a. jest umożliwienie udziału w postępowaniu administracyjnym tym wszystkim, których interesu prawnego lub obowiązku to postępowanie dotyczy, po to, aby mieli oni możliwość obrony swych praw przed ewentualnym naruszeniem przez wydanie decyzji niezgodnej z prawem. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądań zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 969/18, z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1572/17 oraz z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 897/16, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepisem prawa materialnego, który stanowi podstawę interesu prawnego D.G. w tej sprawie jest art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr. bud., który stwierdza, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części wraz ze związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi należy budować zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Ustawodawca wprost wskazał zatem na konieczność takiego zaprojektowania obiektu, aby nie ograniczał on innym podmiotom dostępu do drogi publicznej, co rodzi interes prawny w dochodzeniu spełnienia tego ustawowego warunku.
Należy również wskazać, że w sprawach dotyczących nieruchomości interes prawny wynika z prawa rzeczowego przysługującego do tej nieruchomości, m.in. z ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność. W dniu [..] października 2013 r. Sąd Rejonowy w [..] wydał postanowienie, które ma status orzeczenia prawomocnego, w którym zabezpieczono roszczenie D. G. o ustanowienie służebności drogi koniecznej przez nieruchomość stanowiącą działkę nr [..]. Sąd stwierdził, że działka [..] stanowi obecnie jedyną działkę zapewniającą odpowiednie połączenie z drogą publiczną dla sąsiadującej z nią nieruchomości nr [.].. Tym samym Sąd pozytywnie ocenił kwestię posiadania przez D. G. interesu prawnego w dokonaniu zabezpieczenia roszczenia o ustanowienie tej służebności. Zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podkreślenia wymaga przewidziana przez ten przepis moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia zapadłego między tymi samymi stronami w innej sprawie o innym przedmiocie polega na zakazie dokonywania ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z ustaleniami i ocenami dokonanymi w sprawie już osądzonej. Jest to skutek pozytywny (materialny) powagi rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to we wcześniejszym prawomocnym wyroku (por. post. SN z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II UK 327/11). Ustalenia faktyczne zawarte w w/w postanowieniu Sądu Rejonowego w [..], tj., że działka [..] stanowi jedyną działkę zapewniającą połączenie z drogą publiczną działki [..] oraz ocena prawna zawarta w tym postanowieniu odnośnie interesu prawnego D. G. w zabezpieczeniu roszczenia o ustanowienie służebności na działce [..] wiązały organy orzekające w sprawie oraz Sąd I, jak i II instancji.
Mimo dostrzeżonych wadliwości w sposobie sporządzenia uzasadnienia (niewystarczającego uzasadnienia interesu prawnego D.G.), w świetle zaprezentowanej wyżej argumentacji nie powinno budzić wątpliwości, że konkluzja Sądu o braku podstaw do umorzenia postępowania w sprawie ze względu na przysługiwanie D. G. interesu prawnego w sprawie jest prawidłowa, a wyrok odpowiada prawu. Sąd I instancji zasadnie dostrzegł zatem, że postępowanie organów po wyroku z dnia 30 kwietnia 2015 r. nie mogło zakończyć się negatywnymi ustaleniami w kwestii interesu prawnego skarżącej, a poczynienie takich ustaleń narusza naczelne zasady postępowania administracyjnego wymienione w zarzucie kasacyjnym.
W przypadku zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, ma zaś obowiązek wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy, tj. istnienie związku przyczynowego między uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji. Związek ten musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Innymi słowy strona skarżąca powinna wykazać, że następstwa stwierdzonych uchybień w sporządzeniu uzasadnienia były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wskazane przez niego naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Mimo, że Sąd I instancji nie odniósł się w zaskarżonym wyroku szczegółowo do argumentacji skarżącego kasacyjnie, a dotyczącej stanu prawnego spornych nieruchomości i braku przymiotu strony D. G., to uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem nawet przytoczenie tego stanowiska przez Sąd Wojewódzki nie powinno skutkować odmiennym rozstrzygnięciem tej sprawy.
Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie okazał się zasadny. Art. 106 § 3 p.p.s.a. odnosi się do uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, które sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić w toku postępowania sądowego, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Zwrócić należy również uwagę, że przeprowadzenie uzupełniających dowodów jest prawem, a nie obowiązkiem sądu. Każdorazowo przeprowadzenie uzupełniających dowodów jest wynikiem oceny sądu, że w sprawie pozostają istotne do wyjaśnienia okoliczności faktyczne, takich zaś nie dostrzegł w tej sprawie Sąd I instancji. Ocena ta jest prawidłowa, bowiem stan faktyczny sprawy przesądza o tym, że rozstrzygnięcie organów administracji publicznej o umorzeniu postępowania w oparciu o brak interesu prawnego D. G. jest błędne i przedłożone przez skarżącego kasacyjnie dokumenty nie mogły mieć wpływu na prawidłowość tego stanowiska. Skarżący kasacyjnie na podstawie przedłożonej dokumentacji wywodził, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości nr [.] brak jest ustanowionej służebności, przy czym niesłusznie dyskwalifikuje on treść powołanego wyżej prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z 2013 r. o zabezpieczeniu roszczenia wnioskodawczyni o ustanowienie służebności drogi koniecznej, przesądzającym o istnieniu interesu prawnego D.G. w zabezpieczeniu tego roszczenia, jako orzeczenia wiążącego w sprawie organy administracji publicznej oraz sądy. Tezie tej przeczy bowiem wyraźnie brzmienie cytowanego wyżej art. 365 § 1 K.p.c., a w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności wyłączające stosowanie tego przepisu. Również argumentacja skarżącego kasacyjnie, a dotycząca charakteru nieruchomości [..], które w jego ocenie mogą być użytkowanymi przez D.G., nie zmienia wiążącej oceny prawnej sądu, że działka nr [..] stanowi obecnie jedyną działkę zapewniającą odpowiednie podłączenie z drogą publiczną dla działki [..].
Zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. nie okazał się zasadny. Ustalenia organu administracji publicznej w kwestii interesu prawnego jednostki nie wiążą sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę. Sąd administracyjny dokonujący oceny, czy wnoszącemu skargę na decyzję administracyjną przysługuje interes prawny związany jest, przez odesłanie do oparcia legitymacji na interesie prawnym, przepisami materialnego prawa administracyjnego i przepisami K.p.a. W oparciu o art. 28 K.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr. bud. sąd stwierdził istnienie interesu D.G. w zaskarżeniu decyzji z dnia [..] października 2015 r. umarzającej postępowanie w sprawie. Nie budzi wątpliwości, że decyzja ta dotyczy sfery jej materialnoprawnych praw i obowiązków, bowiem zamyka jej drogę obrony własnego interesu prawnego dotyczącego zachowania zgodnej z prawem odległości obiektu budowlanego wybudowanego przez T. G. względem jej nieruchomości oraz zapewnienia dostępu do drogi publicznej a zatem postępowanie administracyjne w tej sprawie oddziałuje na treść jej prawa własności.
Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło