II OZ 89/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt VII SA/WA 2476/16 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1242/13 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2476/16 odrzucił skargę B. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1242/13 oddalającym skargę B. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skarżący jako podstawę prawną skargi do wznowienia postępowania wskazał art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a." zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd wskazał, że z uzasadnienia skargi o wznowienie wynika, że nowymi dowodami w sprawie są: 1) wykaz dróg gminnych stanowiących załącznik nr [...] do uchwały Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 1988 r. nr [...] - który skarżący otrzymał w dniu [...] września 2015 r. oraz 2) decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] - którą skarżący odebrał w dniu [...] stycznia 2015 r. Sąd stwierdził, że o wykryciu nowych środków dowodowych skarżący dowiedział się w dniu [...] stycznia 2015 r. oraz w dniu [...] września 2015 r. Natomiast skarga o wznowienie postępowanie sądowego została wniesiona do sądu w dniu [...] listopada 2016 r., a więc po upływie trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Powyższe obligowało Sąd do odrzucenia skargi jako spóźnionej na podstawie art. 280 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. S. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1. art. 278 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), poprzez jego niezastosowanie z urzędu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do odrzucenia skargi zamiast uwzględnienia, 2. art. 280 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niewezwanie skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzającej zachowanie trzymiesięcznego terminu do wznowienia postępowania, podczas gdy wyjaśnienie okoliczności doprowadziłoby do ustalenia, iż skarżący o podstawie wznowienia postępowania i przysługującym mu prawie dowiedział się w dniu [...] września 2016 r. i tym samym zachował termin na złożenie przedmiotowej skargi, a powyższe ustalenia miały istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziły do odrzucenia skargi zamiast jej uwzględnienia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. B. S. podniósł, że Sąd nie wezwał go do uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzającej zachowanie terminu do wniesienia skargi, czym naruszył art. 280 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd błędnie ustalił, że skarżący o podstawie wznowienia dowiedział się w dniu [...] grudnia 2015 r. zamiast w dniu [...] września 2016 r. Tymczasem po otrzymaniu w dniu [...] września 2015 r. wykazu dróg gminnych stanowiących załącznik nr [...] do uchwały Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 1988 r. skarżący pismem z dnia [...] maja 2015 r. zwrócił się Ministerstwa Sprawiedliwości o wznowienie postępowania. Na skutek pouczenia zawartego w piśmie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r. skarżący w dniu [...] sierpnia 2016 r. złożył do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wznowienie postępowania. W piśmie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., którą otrzymał w dniu [...] września 2016 r., został poinformowany o tym, że powinien złożyć skargę o wznowienie postępowania sądowego do sądu administracyjnego. Skargę o wznowienie postępowania wniósł w dniu [...] listopada 2016 r., a więc z zachowaniem terminu. Skarżący stwierdził, że skoro Sąd nie wezwał go do uprawdopodobnienia wskazanych powyżej okoliczności, to nie przedstawił tych dokumentów do sądu. W tej sytuacji Sąd błędnie odrzucił skargę zamiast ją uwzględnić. Zarzucił również naruszenie art. 278 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd z urzędu, do czego Sąd był zobowiązany. B. S. wniósł o dopuszczenie jako dowodu dokumentów załączonych do zażalenia, tj.: pisma Wydziału Informacji Sądowej NSA z dnia [...] sierpnia 2016r., pisma skarżącego do Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016r., oraz pisma skarżącego do Prezesa NSA z dnia [...] sierpnia 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego – art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) ze zm. Wznowienie postępowania sądowo - administracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.) Jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie tej skargi. Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie oparta została na podstawie określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. termin do złożenia skargi opartej na wykryciu nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych biegnie od dnia, w którym strona w sposób wiarygodny dowiedziała się o ich istnieniu i mogła ocenić ich prawdopodobny wpływ na wynik prawomocnie osądzonej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1967 r., II CZ 128/66, OSPiKA 1968, nr 9, poz. 198). Świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data, kiedy strona dowiedziała się o nich, decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie jako nowe dowody, które – zdaniem skarżącego - miały istotny wpływ na wynik sprawy B. S. wskazał wykaz dróg gminnych stanowiących załącznik nr [...] do uchwały Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 1988 r. nr [...] oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...]. Powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego skarżący odebrał w dniu [...] stycznia 2015 r., a wykaz dróg gminnych otrzymał w dniu [...] września 2015r. A zatem, o istnieniu nowych dowodów skarżący dowiedział się w dniu [...] stycznia 2015 r. i w dniu [...] września 2015 r. W razie wystąpienia kilku podstaw do wznowienia postępowania termin do wniesienia skargi biegnie osobno dla każdej z nich. Ujawnienie w niniejszej sprawie nowych dowodów miało miejsce w dniu [...] stycznia 2015 r. i w dniu [...] września 2015r. i od tych dni należy liczyć termin, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. Z tego też względu trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku wskazanego przez skarżącego nowego dowodu, jakim jest decyzja Wojewody Mazowieckiego, biegł od dnia [...] stycznia 2015r. i upłynął w dniu [...] kwietnia 2015r. W przypadku zaś wskazanego przez skarżącego nowego dowodu, jakim jest wykaz dróg gminnych, termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg w dniu [...] września 2015r. i upłynął w dniu [...] grudnia 2015r. B. S. skargę o wznowienie postępowania złożył w dniu [...] listopada 2016r., a zatem po upływie przepisanego terminu. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę jako spóźnioną na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 277 p.p.s.a., termin do wniesienia skargi liczy się od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia, którym w przypadku podstawy z art. 273 § 2 p.p.s.a. jest dzień wykrycia nowej okoliczności lub nowego dowodu. Za okoliczności takie nie można uznać zarówno otrzymania przez skarżącego pisma Wydziału Informacji Sądowej NSA z dnia [...] sierpnia 2016 r. jak i pisma Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016r. Uzyskanie informacji od Ministerstwa Sprawiedliwości - o możliwości wniesienia "w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi właściwego środka odwoławczego" - oraz udzielenie przez Wydział Informacji Sądowej NSA pouczenia - że "w świetle art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie (...)" - nie stanowią podstawy wznowienia postępowania. Powyższe przepisy nie uzależniają biegu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania od daty uzyskania pouczenia o sposobie i terminie jej wniesienia. Błędne jest zatem stanowisko skarżącego, że od daty otrzymania pisma Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., tj. od dnia [...] września 2016 r., należy liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn przewidzianych w Dziale VII – "Wznowienie postępowania" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutom zażalenia, nie dopuścił się również naruszenia art. 278 p.p.s.a. W myśl zaś art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Zaznaczyć należy, iż strona może skorzystać z uregulowania przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. pod warunkiem, że zachowa termin ustanowiony w art. 277 p.p.s.a. Termin przewidziany w art. 278 p.p.s.a. biegnie niezależnie od terminu wniesienia skargi o wznowienie postępowania ustanowionego m.in. w art. 277 p.p.s.a. Jednak termin z art. 278 p.p.s.a. nie jest terminem samoistnym w tym znaczeniu, że niezależnym od terminu z art. 277 p.p.s.a. Aby w danej sprawie mógł znaleźć zastosowanie art. 278 p.p.s.a. strona musi zachować termin z art. 277 p.p.s.a. (bądź art. 272 § 2 lub 3 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania wniesiona wprawdzie przed upływem terminu z art. 278 p.p.s.a., lecz po upływie terminów określonych w art. 277 lub art. 272 § 2 - 3 p.p.s.a. podlega odrzuceniu, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.