I SA/Łd 958/16

WyrokWSA w Łodzi2016-12-07

Skład orzekający: Joanna Tarno, Paweł Janicki, Tomasz Adamczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy działalność samorządowej instytucji kultury, polegająca m.in. na nieodpłatnym udostępnianiu zbiorów, organizowaniu bezpłatnych pokazów filmowych i spacerów filmowych, powinna być w całości uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, co skutkowałoby brakiem obowiązku stosowania preproporcji do odliczenia podatku naliczonego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że działalność samorządowej instytucji kultury, która obejmuje nieodpłatne udostępnianie zbiorów, organizowanie bezpłatnych pokazów filmowych i spacerów filmowych, nie może być w całości uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT. Działania te mają na celu realizację celów statutowych instytucji, takich jak propagowanie kultury i tworzenie oferty spędzania wolnego czasu, a nie wyłącznie cele promocyjne czy marketingowe. W związku z tym, w przypadku zakupów związanych zarówno z działalnością gospodarczą, jak i z czynnościami niebędącymi działalnością gospodarczą, podatnik jest zobowiązany do stosowania preproporcji (art. 86 ust. 2a ustawy o VAT).
Stan faktyczny
Skarżąca instytucja kultury (A w Ł.) wniosła o wydanie interpretacji podatkowej w zakresie uznania jej działalności w całości za działalność gospodarczą i braku obowiązku rozliczenia podatku naliczonego. Instytucja prowadzi działalność statutową (gromadzenie, ochrona, udostępnianie zbiorów filmowych) oraz dodatkową działalność gospodarczą (sprzedaż publikacji, usługi techniczne, wynajem pomieszczeń). Wnioskodawca argumentował, że wszystkie jego działania, w tym nieodpłatne (np. bezpłatny wstęp w jednym dniu tygodnia, pokazy filmowe, spacery filmowe), służą działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko za nieprawidłowe, stwierdzając, że część nieodpłatnych działań ma charakter statutowy, a nie gospodarczy, co skutkuje obowiązkiem stosowania preproporcji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A w Ł. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie uznania działalności w całości za działalność gospodarczą oraz braku obowiązku rozliczenia podatku naliczonego oddala skargę. I SA/Łd 958/16 UZASADNIENIE Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. działając z upoważnienia Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko A w Ł. przedstawione we wniosku z dnia 26 kwietnia 2016 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku od towarów i usług - jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 2 maja 2016 r. wpłynął wniosek o wydanie interpretacji w zakresie uznania działalności A w całości za działalność gospodarczą oraz braku obowiązku rozliczenia podatku naliczonego zgodnie z dyspozycją art. 86 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710; dalej: "ustawa o VAT". Wniosek ten został uzupełniony pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. poprzez doprecyzowanie opisu sprawy oraz własnego stanowiska. We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny: A w Ł. jest samorządową instytucją kultury, której organizatorem jest M. Ł.. A jest wpisane do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez organizatora i posiada osobowość prawną. A działa na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 987 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (j.t. z 2012 r. poz. 406 z późn. zm.). Zgodnie z postanowieniami statutu nadanego A przez organizatora, do jego celów należy: gromadzenie, przechowywanie, inwentaryzowanie, konserwowanie, opracowywanie naukowe i udostępnianie zbiorów z zakresu sztuki i techniki filmowej. A prowadzi działalność naukowo-badawczą, edukacyjną, organizuje wystawy stałe, czasowe i objazdowe, popiera i prowadzi działalność artystyczną i upowszechniającą kulturę. Na podstawie statutu A może prowadzić, jako dodatkową, działalność gospodarczą w zakresie zbieżnym z jego działalnością statutową, a środki uzyskane z tej działalności wykorzystuje się w celu finansowania działalności podstawowej A. Działalność ta może być prowadzona w szczególności, w zakresie: sprzedaży publikacji i pamiątek, usług technicznych, fotograficznych, konserwatorskich, wykonywania opracowań, projektów, ekspertyz, organizowania imprez kulturalnych, prowadzenia na terenie A małej gastronomii, wynajmu pomieszczeń. A posiada status czynnego podatnika VAT, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Poszczególne obszary aktywności instytucji są ze sobą nierozerwalnie związane. Znaczna cześć działalności skierowana jest na przechowywanie, konserwowanie, inwentaryzowanie, opracowanie naukowe składników aktywów A, jakimi są muzealia, które następnie wykorzystywane są w działalności związanej z upowszechnianiem i udostępnianiem zbiorów. Działalność ta, co do zasady, jest działalnością odpłatną. A uzyskuje opodatkowane VAT przychody z prowadzonej działalności, głównie ze sprzedaży usług wstępu do A, sprzedaży wydawnictw, wynajmu pomieszczeń oraz uzyskuje przychody zwolnione od podatku VAT, głównie ze świadczonych przez A usług przewodnickich i przeprowadzania lekcji muzealnych. A korzysta z prawa odliczenia podatku naliczonego VAT przy zastosowaniu proporcji sprzedaży. Przychody własne z działalności nie pokrywają w pełni kosztów działalności. A otrzymuje na działalność dotacje podmiotowe i celowe z budżetu M. Ł. i z budżetu państwa oraz środki od osób fizycznych i prawnych. A udostępnia bezpłatny wstęp w jednym dniu tygodnia na wystawy stałe, zgodnie z art. 10 ustawy o muzeach. Zwalnia również z opłat za wstęp niektóre grupy osób, wskazane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 2008 r. w sprawie określenia grup osób, którym przysługuje ulga w opłacie lub zwolnienie z opłaty za wstęp do muzeów państwowych, oraz rodzajów dokumentów potwierdzających ich uprawnienia (Dz. U. z 2008 r. nr 160, poz. 994, z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie RM z 10 czerwca 2008 r.") oraz zwiedzających podczas corocznej Nocy Muzeów. Ponadto A organizuje plenerowe pokazy filmowe dla dzieci i dorosłych na S. R., K. M. i w innych miejscach Ł.. Są to projekcje otwarte dla publiczności, bezpłatne, o charakterze edukacyjno-kulturalnym, które mają na celu popularyzację kultury filmowej w środowisku lokalnej społeczności, która ma utrudniony dostęp do kultury, zwłaszcza wśród osób z niską pozycją społeczną, prowadzącą do wykluczenia. Taka forma docierania do szerokiego grona odbiorców, prowadzi do aktywnego udziału rodzin z dziećmi, rozbudza potrzeby kulturalne oraz zachęca do odwiedzania A. Oprócz tego, A organizuje spotkania autorskie z twórcami filmów, prezentacje publikacji poświęconej kinematografii, wernisaże wystaw oraz spacery filmowe dla seniorów, czyli przejścia po lokacjach filmowych (miejscach, gdzie kręcono filmy), które są bezpłatne dla uczestników. Celem tych działań jest stworzenie atrakcyjnej oferty spędzania wolnego czasu, rozwijania zainteresowań oraz przyjścia do A, które posiada unikatowe zbiory techniki i sztuki filmowej. W uzupełnieniu wniosku wskazano, że: - wnioskodawca udostępnia nieodpłatny wstęp na wystawy stałe na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o muzeach, - zwalnia również z opłat za wstęp niektóre grupy osób zgodnie z § 2 rozporządzenia RM z 10 czerwca 2008 r.; - celem zwolnienia z opłat zwiedzających A podczas corocznej Nocy Muzeów jest poszerzenie grona osób odwiedzających, które skorzystają ostatecznie z odpłatnej usługi świadczonej przez A; - organizowane przez A bezpłatne plenerowe pokazy filmowe dla dzieci i dorosłych na S. R., K. M. i w innych miejscach Ł. mają na celu dotarcie do szerokiego grona odbiorców, a w efekcie do skorzystania przez nich z odpłatnych usług świadczonych przez A; - A organizuje również spotkania autorskie z twórcami filmów, prezentacje publikacji poświęconej kinematografii, wernisaże wystaw oraz spacery filmowe dla seniorów, które są bezpłatne dla uczestników. Celem tych działań jest poszerzenie grona osób, traktowanych jako przyszłych i potencjalnych klientów A, którzy skorzystają ostatecznie z odpłatnej usługi kulturalnej świadczonej przez A; - A nie nabywa i nie będzie nabywać towarów i usług, które są czy będą wykorzystywane do celów innych niż działalność gospodarcza, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie: Czy w świetle opisanego stanu faktycznego należy w całości uznać prowadzoną przez A działalność jako działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT i wobec tego A nie jest zobowiązane do stosowania tzw. preproporcji określającej zakres wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, którą opisuje art. 86 ust. 2a ustawy o VAT? Zdaniem wnioskodawcy całokształt działalności wykonywanej przez A, należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, której służą wszystkie dokonywane zakupy. W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., A nie będzie zobowiązane do rozliczenia podatku naliczonego zgodnie z dyspozycją art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, ponieważ nabywane towary i usługi wykorzystuje i wykorzystywać będzie wyłącznie do działalności gospodarczej. Uznając stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, organ wskazał, że art. 86 ust. 2a ustawy o VAT ma zastosowanie gdy nabywane towary i usługi wykorzystywane są zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe. Organ podkreślił, że w przypadku wykonywania przez instytucję kultury prowadzącą działalność gospodarczą również czynności nieodpłatnych, punktem wyjścia powinna być ocena czy czynności te należy uznać za odrębny przedmiot działalności podatnika, obok działalności gospodarczej, czy też czynności te towarzyszą działalności gospodarczej. W przypadku stwierdzenia (decyduje o tym specyfika działalności danej instytucji kultury), że czynności nieodpłatne stanowią odrębny (obok działalności gospodarczej) przedmiot działalności danej instytucji kultury (np. samorządowa instytucja kultury wykonuje nieodpłatną działalność statutową w zakresie upowszechniania kultury, polegającą na organizacji nieodpłatnie imprez i wydarzeń kulturalnych, świadczeniu usług nieodpłatnej edukacji kulturalnej, a także prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT polegającą na np. wynajmowaniu powierzchni na cele użytkowe) wówczas, w celu odliczenia podatku naliczonego, jeżeli nie będzie możliwe przypisanie go w całości do działalności gospodarczej, podatnik będzie musiał stosować zasady o których mowa w art. 86 ust. 2a - 2h ustawy o VAT, przy czym może skorzystać z metody zaproponowanej dla samorządowej instytucji kultury w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (Dz. U. z 2015 r., poz. 2193; dalej: "rozporządzenie MF z 17 grudnia 2015 r."). Mając na uwadze okoliczności sprawy, organ stwierdził, że nieodpłatne usługi wstępu do A w jednym dniu tygodnia na wystawy stałe na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o muzeach oraz nieodpłatne wstępy dla niektórych grup osób zgodnie z § 2 rozporządzenia RM z 10 czerwca 2008 r., są wykonywane w ramach działalności gospodarczej. Także nieodpłatne usługi wstępu podczas corocznej Nocy Muzeów, których celem jest poszerzenie grona osób odwiedzających, które skorzystają ostatecznie z odpłatnej usługi kulturalnej świadczonej przez A - związane będą z prowadzeniem przedsiębiorstwa, o ile będą wykonywane w celach promocyjnych i marketingowych. Odmiennie natomiast ocenił organ w odniesieniu do bezpłatnych plenerowych pokazów filmowych dla dzieci i dorosłych oraz bezpłatnych spotkań autorskich z twórcami filmów, prezentacji publikacji poświęconej kinematografii, wernisaży wystaw oraz spacerów filmowych dla seniorów. Celem bowiem takich działań jest propagowanie kultury filmowej w środowisku lokalnej społeczności, która ma utrudniony dostęp do kultury, czy też stworzenie atrakcyjnej oferty spędzania wolnego czasu, rozwijania zainteresowań oraz przyjścia do A, które posiada unikatowe zbiory techniki i sztuki filmowej. A zatem celem realizacji takich działań wnioskodawcy jest realizacja celów statutowych A. Przy czym nie ulega wątpliwości, że działania te w pewnym zakresie przełożą się na poszerzenia grona odwiedzających, którzy w efekcie skorzystają z odpłatnych usług świadczonych przez A. Jednakże przedmiotowe działania mają na celu głównie rozpowszechnianie kultury wśród społeczności lokalnej, która ma utrudniony dostęp do tej kultury, tj. zwłaszcza wśród osób z niską pozycją społeczną prowadzącą do wykluczenia, a także stworzenie oferty spędzania wolnego czasu, rozwijania zainteresowań, rozbudzania potrzeb kulturalnych dla szerszego grona odbiorców, m.in. rodzin z dziećmi czy seniorów, a nie tylko dla klientów wnioskodawcy. W konsekwencji, zdaniem organu, nie sposób uznać, że takie nieodpłatne usługi są organizowane wyłącznie w celach promocyjnych i marketingowych, a ich jedynym zadaniem jest zwiększenie obrotów z działalności odpłatnej A. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że w przypadku zakupów, które wnioskodawca jest w stanie przyporządkować wyłącznie do działalności gospodarczej, nie jest zobowiązany do obliczenia podatku naliczonego przy zastosowaniu proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT. Okoliczności sprawy wskazują jednak, że niektóre zakupy towarów i usług mogą mieć związek zarówno z działalnością gospodarczą, jak i z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności innej niż gospodarcza (np. koszty ogólne działalności prowadzonej przez A). Do tego typu zakupów znajdą zastosowanie przepisy art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT i w konsekwencji wnioskodawca będzie zobowiązany do stosowania proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a tej ustawy. Po wcześniejszym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, A wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając powyższej interpretacji naruszenie: 1) art. 15 ust. 1 i 2 ustawy VAT poprzez przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że działalność, A nie stanowi w całości działalności gospodarczej, 2) art. 86 ust. 2a ustawy o VAT poprzez niewłaściwą ocenę, że od dnia 1 stycznia 2016 r. powyższy przepis znajdzie zastosowanie w stosunku do A w Ł.. Mając na uwadze powyższe wniesiono o: 1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów powołanych w skardze na okoliczności wskazane w jej uzasadnieniu; 2. uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości; 3. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego — kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że sporne działania A, nie stanowią odrębnego obok działalności gospodarczej, przedmiotu działalności. Jakkolwiek związek tych działań z opodatkowaną działalnością A nie jest bezpośredni, to jednak istnieje pośredni związek przyczynowo - skutkowy. Realizowanie spornych czynności nieodpłatnych, przekłada się na postrzeganie wizerunku A jako instytucji aktywnej, prężnej i otwartej na kontakt z odbiorcą, zarówno przez bezpośrednich adresatów tych czynności, jak i innych potencjalnych klientów A. Poprawa wizerunku A może z kolei przełożyć się na poziom zainteresowania i ilość osób korzystających finalnie z odpłatnych usług A. Zdaniem autora skargi zakupy dokonywane na potrzeby realizowania spornych czynności wpływają pozytywnie na ogólne funkcjonowanie A jako całości, poprzez poprawienie jego wizerunku oraz zwiększenie popularności wśród lokalnej społeczności. Istnieje zatem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy podejmowanymi przez A spornymi działaniami, a rezultatami działalności A jako całości. W konsekwencji art. 86 ust. 2a ustawy o VAT nie powinien mieć do A zastosowania w zakresie objętym stanem faktycznym wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wydający interpretację wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "P.p.s.a.") skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie w granicach zakreślonych w tym przepisie (pełnego związania sądu podstawami zaskarżania), WSA w Łodzi doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem strony skarżącej, realizacja wszystkich celów wynikających z art. 2 ustawy o muzeach oraz § 6 i § 7 Statutu A, pozostaje w związku z działalnością gospodarczą. Sąd nie podziela tego poglądu, co znajduje swoje uzasadnienie również w Statucie A załączonym do skargi, a w konsekwencji – załączonym do akt sądowych niniejszej sprawy. W ocenie WSA w Łodzi taki wewnętrzny akt normatywny, wiążący skarżący podmiot na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego (art. 6 ust. 1 ustawy o muzeach), nie stanowi dowodu z dokumentu, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., natomiast zgodność z prawem zaskarżonej interpretacji w kontekście przepisów Statutu A została oceniona przez Sąd w oparciu o art. 134 P.p.s.a., z którego wynika, że sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Zgodnie z art. 1 ustawy o muzeach, A jest jednostką organizacyjną nienastawioną na osiąganie zysku, której celem jest gromadzenie i trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwianie korzystania ze zgromadzonych zbiorów. W myśl art. 2 A realizuje cele określone w art. 1, w szczególności przez: 1) gromadzenie zabytków w statutowo określonym zakresie; 2) katalogowanie i naukowe opracowywanie zgromadzonych zbiorów; 3) przechowywanie gromadzonych zabytków, w warunkach zapewniających im właściwy stan zachowania i bezpieczeństwo, oraz magazynowanie ich w sposób dostępny do celów naukowych; 4) zabezpieczanie i konserwację zbiorów oraz, w miarę możliwości, zabezpieczanie zabytków archeologicznych nieruchomych oraz innych nieruchomych obiektów kultury materialnej i przyrody; 5) urządzanie wystaw stałych i czasowych; 6) organizowanie badań i ekspedycji naukowych, w tym archeologicznych; 7) prowadzenie działalności edukacyjnej; 7a) popieranie i prowadzenie działalności artystycznej i upowszechniającej kulturę; 8) udostępnianie zbiorów do celów edukacyjnych i naukowych; 9) zapewnianie właściwych warunków zwiedzania oraz korzystania ze zbiorów i zgromadzonych informacji; 10) prowadzenie działalności wydawniczej. Na podstawie art. 9 ustawy o muzeach, A może prowadzić, jako dodatkową, działalność gospodarczą w celu finansowania działalności określonej w art. 2. Z ustawy o muzeach wynika zatem, że działalność gospodarcza nie jest i nie może być działalnością podstawową A, a jedynie dodatkową, którą A może, ale nie musi prowadzić. Środki uzyskane w wyniku tej działalności mogą przy tym służyć wyłącznie finansowaniu zadań, poprzez które A realizuje swe ustawowe cele wskazane w art. 1 ustawy o muzeach, a których otwarty katalog zawiera art. 2. Regulacja ta jest analogiczna do treści art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1393), zgodnie z którym "Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków". Analizując przepisy ustawy o muzeach, należy stwierdzić, że pomiędzy działalnością gospodarczą prowadzoną przez te podmioty, a ich działalnością służącą realizacji celów podstawowych wyznaczonych przez ustawodawcę, istnieje zasadnicza różnica, dostrzeżona również w orzecznictwie sądów administracyjnych, wypowiadających się w przedmiocie braku tożsamości pomiędzy działalnością gospodarczą prowadzoną przez stowarzyszenie a jego działalnością statutową. I tak w prawomocnym wyroku z dnia 6 października 2010 r., III SA/Wr 333/09, OwSS 2010, nr 1, poz. 58, WSA we Wrocławiu wskazał, że "Stowarzyszenia mogą prowadzić dwojakiego rodzaju działalność: statutową i gospodarczą. Gospodarczego celu działalności nie niweczy przy tym to, że dochód z jej prowadzenia jest przeznaczony na działalność statutową. Ograniczenie to bowiem wynika z regulacji ustawowej i jest jednym z warunków dopuszczalności prowadzenia działalności gospodarczej". W wyroku z dnia 27 maja 2009 r., II FSK 163/08, LEX nr 513321, NSA stwierdził natomiast: "Statutowym celem stowarzyszenia nie może być prowadzenie działalności skierowanej na osiągnięcie zysku. Działalność statutowa i działalność gospodarcza są odrębnymi rodzajami działalności, przy czym możliwość prowadzenia działalności gospodarczej jest uwarunkowana tym, że dochód z jej prowadzenia przeznaczony będzie na cele statutowe stowarzyszenia, a nie będzie podlegał podziałowi między członków stowarzyszenia (...). Okoliczność, że dochody stowarzyszenia uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej są przeznaczane na takie czy inne cele, nie zmienia charakteru tej działalności". Prowadzenie działalności gospodarczej przez A ma zatem charakter fakultatywny (akcesoryjny) i odbywa się na zasadach określonych w odrębnych przepisach, tj. w statucie lub regulaminie (art. 6 ust. 2 pkt 7 oraz art. 6 ust. 6 ustawy o muzeach). Zasadę tę potwierdza również treść Statutu A w Ł.. Z § 13 ust. 1 wynika bowiem, że A może (a zatem nie musi) prowadzić działalność gospodarczą, jako dodatkową. Oznacza to, że działalność podstawowa A nie stanowi działalności gospodarczej. Rację ma pełnomocniczka strony skarżącej, że ustawa o VAT nie wymaga, aby działalność gospodarcza była prowadzona w celu osiągnięcia zysku, co potwierdza brzmienie art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Pozwala to na uznanie za podatników VAT różnego rodzaju organizacji o charakterze non profit, organów administracji publicznej, czyli wszelkich podmiotów, które nie działają w celu osiągnięcia zysku. Działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o VAT nie musi być działalnością o charakterze zarobkowym. Należy jednak zauważyć, że podmiot, który wykonuje wyłącznie czynności nieodpłatne, nie może być uznany za podatnika VAT (tak ETS w orzeczeniu w sprawie 89/81, Staatssecretaris van Financiën v. Hong-Kong Trade Development Council). Nie wykonuje on bowiem wówczas żadnych czynności opodatkowanych. W piśmiennictwie wskazuje się, że jest jednak różnica pomiędzy działalnością a działalnością gospodarczą (B.J.M. Terra, Developments in VAT - the deduction of input tax, International VAT Monitor 1996, nr 2, s. 53). Całkowity brak odpłatności eliminuje podmiot z systemu VAT, który obejmuje działalność gospodarczą, a nie wszelką działalność. Taka sytuacja występuje w odniesieniu do bezpłatnych plenerowych pokazów filmowych dla dzieci i dorosłych oraz bezpłatnych spotkań autorskich z twórcami filmów, prezentacji publikacji poświęconej kinematografii, wernisaży wystaw oraz spacerów filmowych dla seniorów – jak prawidłowo ocenił organ. Celem tych działań jest bowiem propagowanie kultury filmowej w środowisku lokalnej społeczności, która ma utrudniony dostęp do kultury, czy też stworzenie atrakcyjnej oferty spędzania wolnego czasu, rozwijania zainteresowań oraz przyjścia do A, które posiada unikatowe zbiory techniki i sztuki filmowej. Takie działania należą do celów podstawowych A, nawet jeżeli spowodują poszerzenie grona klientów, którzy w przyszłości skorzystają z odpłatnych usług świadczonych przez A w ramach działalności gospodarczej. Taka ocena znajduje swoje umocowanie w treści art. 2 pkt 7a ustawy o muzeach (i § 7 pkt 11 Statutu) – którą prawidłowo akcentuje w skardze pełnomocniczka skarżącego, wywodząc z tego jednak odmienny wniosek. Reasumując, należy stwierdzić, że popieranie i prowadzenie działalności artystycznej i upowszechniającej kulturę jest zasadniczym celem A, który nie stanowi działalności gospodarczej. Powyższe oznacza, że organ interpretujący nie dopuścił się naruszenia art. 15 ust. 1 i 2 ustawy VAT poprzez przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że działalność A w Ł. nie stanowi w całości działalności gospodarczej. W konsekwencji nie doszło również do naruszenia art. 86 ust. 2a ustawy o VAT poprzez niewłaściwą ocenę, że powyższy przepis znajdzie zastosowanie do A od 1 stycznia 2016 r. Przepis ten dotyczy podatników, którzy dokonują zakupów (w których zawarty jest podatek) służących jednocześnie i niepodzielnie działalności gospodarczej oraz aktywności znajdującej się całkowicie poza zakresem podatku od towarów i usług – tak jak skarżące A. W przypadku takich podmiotów podatek naliczony jest określony zgodnie z art. 86 ust. 2a-2q ustawy, czyli z zastosowaniem tzw. preproporcji (prewspółczynnika). Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. E.B.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło