II GZ 638/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2390/16 w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Z. R. złożył [...] sierpnia 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z [...] stycznia 2016 r. uznające za niezasadne zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2390/16 odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że ww. postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy zostało doręczone stronie skarżącej w dniu [...] lipca 2016 r., czego potwierdzeniem jest zwrotne poświadczenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu [...] sierpnia 2016 r., a skarga została złożona w dniu [...] sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego k. 3 akt sądowych). Skarga została zatem wniesiona po terminie i dlatego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienie pozbawiło go prawa do obrony przed działaniem organu. Zdaniem skarżącego skarga została złożona w terminie i zgodnie ze znanymi mu przepisami. Nie jest on jednak prawnikiem potrafiącym ująć właściwie swoje twierdzenia w ramy przepisów prawa. Uniemożliwianie przedstawienia stanowiska przez skarżącego jest łamaniem jego konstytucyjnych praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie organu zostało skarżącemu doręczone [...] lipca 2016 r., co niewątpliwie potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął zatem [...] sierpnia 2016 r., a skarga została złożona [...] sierpnia 2016 r. (na co wskazuje data stempla pocztowego na karcie 3 akt sądowych). Sama skarga opatrzona jest datą [...] sierpnia 2016 r. – a więc sporządzono ją również po terminie wskazanym do wniesienia skargi do sądu. Zasadnie zatem sąd skargę odrzucił jako wniesioną z uchybieniem terminu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia wobec skarżącego prawa do sądu należy wskazać, że odrzucenie skargi przez sąd nie powoduje naruszenia tego prawa, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi przez sąd nie zawsze jest możliwe i prawnie dopuszczalne. Sąd bada w pierwszej kolejności dochowanie przez skarżącego obowiązków o charakterze proceduralnym i w sytuacji stwierdzenia uchybień w tym zakresie ogranicza się do jedynie formalnego rozpoznania skargi. Nie można bowiem procedować nad środkiem prawnym wadliwie wniesionym. Dopiero w sytuacji prawidłowego wniesienia skargi możliwe jest jej rozpoznanie merytoryczne. Nie każda więc sprawa może zostać rozpoznana merytorycznie, co nie oznacza automatycznie naruszenia zasady prawa do sądu (zob. m.in. postanowienie NSA z 17 lipca 2013 r., II OSK 1666/13). Prawo do sądu reguluje art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (postanowienie NSA z 7 października 2017 r., I OZ 838/14). Skarżący sam, wnosząc skargę po terminie, pozbawił się prawa do jej rozpoznania przez sąd jego twierdzeń przemawiających przeciwko uznaniu za prawidłowe i zgodne z prawem postanowieniu organu. Umożliwienie merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd w sytuacji przekroczenia terminu do jej wniesienia wskazanego w przepisach prawa byłoby natomiast naruszeniem innej, niż prawo do sądu, konstytucyjnej zasady – równości wobec prawa. Sytuację prawną stron postępowania kształtuje zasada równouprawnienia, polegająca na tym, że każda strona procesowa ma zapewnione w procesie jednakowe środki ochrony i jednakowe możliwości ich użycia przez podejmowanie odpowiednich czynności procesowych. Twierdzenie to można odnieść nie tylko do sytuacji procesowej stron konkretnego postępowania sądowego, ale także do konieczności zagwarantowania równych praw stronom wszystkich postępowań sądowych tego samego rodzaju. Wobec tego, przyznanie możliwości merytorycznego rozpoznania skargi w sytuacji naruszenia terminu do jej złożenia byłoby nie tylko wbrew prawu (wbrew art. 53 § 1 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), ale także stanowiłoby naruszenie zasady równego traktowania i poczucia sprawiedliwości wobec tych stron, w stosunku do których wydano podobne postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu wniesienia jej po terminie (a więc ponoszą konsekwencję swojego nieterminowego działania procesowego) oraz tych, którzy terminu tego dochowali i w związku z tym ich skargi stały się możliwe do rozpoznania. Odmienne potraktowanie skargi skarżącego byłoby jego nieuzasadnionym nadmiernym uprzywilejowaniem względem innych podmiotów. Dodatkowo trzeba zauważyć, że przepisy jasno i kategorycznie określają w jakim terminie wnosi się skargę do sądu i jakie są konsekwencje przekroczenia tego terminu. Sąd nie ma w tym względzie żadnego pola do własnej oceny czy wydania decyzji uznaniowej, gdyż związany jest stanowczym brzmieniem przepisów prawa. Ponadto, w zaskarżonym postanowieniu organ wyraźnie wskazał, że może być ono zaskarżone do WSA w Warszawie w terminie 30 dni od daty doręczenia. Skarżący nie potrzebował w związku z tym dysponować żadną szczególną wiedzą prawniczą ani ponadprzeciętnymi umiejętnościami czy możliwościami, aby, należycie przez organ poinstruowany, mógł wnieść skargę do sądu terminowo. Nie zasługuje zatem także na uwzględnienie argument mający przemawiać za uwzględnieniem rozpoznawanego zażalenia, że skarżący nie potrafi profesjonalnie ująć swoich twierdzeń w ramy przepisów prawa, gdyż nie jest to konieczne do rozpoznania zażalenia ani wniesienia skargi do sądu, zwłaszcza jej złożenia w terminie. Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.