II OZ 1393/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 427/16 oddalające wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 7 października 2016 r. oddalił wniosek H. T. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Uzasadniając wniosek H. T. wskazał, że organy administracji architektoniczno–budowlanej obu instancji naruszyły jego prawa, zakwestionowały bowiem dokonanie sprawdzenia projektu budowlanego w części konstrukcyjno-budowlanej dla wskazanej wyżej inwestycji, pomimo posiadania przez wnioskodawcę wymaganych prawem uprawnień budowlanych i korzystnych dla wnioskodawcy stanowisk organów samorządu zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Sąd wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się na skutek skargi na decyzję wydaną w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm.), stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Poza inwestorem kluczowym dla określenia statusu strony pozostaje ustalenie, czy określony podmiot ma wymieniony w przepisie tytuł prawny do nieruchomości oraz czy nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji brak jest więc podstaw do dopuszczenia wnioskującego do udziału jako uczestnika na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że sporządził on część dokumentacji niezbędnej do złożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę oraz podpisał projekt budowlany, jako sprawdzający ten projekt. Powołane okoliczności nie dają podstaw do uznania wnioskodawcy za uczestnika postępowania sądowego. Sąd wyjaśnił, że wprawdzie art. 17 Prawa budowlanego wśród uczestników procesu budowlanego wymienia inwestora, inspektora nadzoru inwestorskiego, projektanta, kierownika budowy lub kierownika robót, to wyłącznie inwestor jest jedynym uczestnikiem procesu budowlanego, który jest stroną postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania pozwolenia na budowę czy innych postępowań, dla których podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy Prawo budowlane (wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1655/09, Lex nr 746715). Projektant, będący profesjonalnym uczestnikiem procesu budowlanego, nie ma własnego interesu prawnego w takim postępowaniu administracyjnym, chyba że jest jednocześnie inwestorem bądź właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu (NSA z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt II OSK 736/13, Lex nr 1650972 i z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 91/12, Lex nr 1252232). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył H. T. wskazując, że w 1988 r. organ państwa stopnia wojewódzkiego, przyznał mu uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Przyznane składającemu zażalenie uprawnienia budowlane projektowe, po spełnieniu wymogu dwóch lat projektowania, uprawniają go do sprawdzania projektów budowlanych w zakresie posiadanych uprawnień budowlanych do projektowania. Powyższe znajduje również uzasadnienie w stanowiskach organów samorządu zawodowego (pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r.) oraz pismo Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa skierowane do Dyrektora Wydziału Architektury i Gospodarki Przestrzennej Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2016 r. Jedną ze stwierdzonych przez Starostę P. nieprawidłowości projektu budowlanego było to, że projekt budowlany w branży konstrukcyjno-budowlanej powinien być sprawdzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno–budowlanej, bowiem taki obowiązek projektanta, zdaniem Starosty P. wynika z art. 20 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 20 ust. 2 Prawa budowlanego projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności. Zdaniem składającego zażalenie zachowanie Starosty P. i Wojewody Zachodniopomorskiego (wydanie decyzji odmownej) ogranicza jego uprawnienia. Organy te nie dokonały ustalenia decydującego o treści, co stanowi naruszenie prawa materialnego art. 35 ust. 1 pkt 4 i art. 104 Prawa budowlanego. Rozstrzygnięcie w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji Starosty P. i Wojewody Zachodniopomorskiego będzie dotyczyło jego praw, z uwagi na bezprawne niehonorowanie uprawnień budowlanych w przeprowadzonych przez te organy postępowaniach administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z faktu, że na projektancie ciążą obowiązki wynikające z uczestnictwa w procesie inwestycyjnym nie wynika jednak, iż podmiot ten uzyskuje uprawnienia procesowe w jurysdykcyjnych postępowaniach administracyjnych związanych z realizacją inwestycji. Przepisy Prawa budowlanego wskazujące na istnienie określonych obowiązków (art. 20) i ich konsekwencji (art. 95), dotyczą wprawdzie obowiązków projektanta, lecz obowiązków wynikających z wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Przepisy te określają wymagania wobec profesjonalnych uczestników procesu inwestycyjnego tworząc łącznie z zasadami wiedzy technicznej, przepisami korporacyjnymi i zasadami deontologii zawodowej gwarancje prawidłowego i bezpiecznego projektowania i wykonywania zadań inwestycyjnych, o których mowa w art. 5 Prawa budowlanego. W pełni podzielić należy zatem stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 91/12, Lex nr 1252232, w którym stwierdzono, że należy odróżnić ogólne pojęcie procesu inwestycyjnego regulowanego przez przepisy Prawa budowlanego, w którym wymienieni w art. 17 Prawa budowlanego uczestnicy mają określone prawa i obowiązki od pojęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, w którym występują strony tych postępowań legitymujące się własnym interesem prawnym. Legitymacja do występowania we własnym imieniu w postępowaniach administracyjnych mających za przedmiot proces inwestycyjny, przysługuje inwestorowi i innym stronom tych postępowań wykazujących własny interes prawny, nie zaś projektantowi będącemu profesjonalnym uczestnikiem tego procesu, lecz działającym w imieniu i na rzecz inwestora. W postępowaniu tym organy nie rozstrzygają o prawach i obowiązkach projektanta, w tym także o zakresie jego uprawnień budowlanych. Ocena prawidłowości sprawdzenia projektu budowlanego ma jedynie pośredni wpływ na zakres tych uprawnień i zastosowanie tylko w tej konkretnej sprawie. Nie wyklucza także możliwości wyjaśniania tej kwestii na wniosek projektanta w odrębnym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.