VIII SA/Wa 469/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej także: "Dyrektor IS", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia G. G. (dalej także: "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej także: "Dyrektor IC", "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dyrektor IC wszczął postępowanie egzekucyjne, wobec majątku G. G., na podstawie wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w K. tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], obejmującego zaległość z tytułu kary pieniężnej, w kwocie należności głównej 36.000,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę i podjął czynności egzekucyjne. Podstawę prawną ww. tytułu wykonawczego stanowi orzeczenie z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...]. W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący zawarł wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w którym wskazał na brak wymagalności obowiązku zarówno z uwagi na przeszkody procesowe, jak i wynikające z prawa materialnego. Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 689/15 wstrzymał wykonanie decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, a mimo to organ egzekucyjny dokonał zajęcia. Podniósł także okoliczności nieistnienia obowiązku z uwagi na brak możliwości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w oparciu o przepisy ustawy o grach hazardowych. Dodał, iż kara pieniężna za naruszenie obowiązku uzyskania koncesji nie może zostać nałożona na osobę fizyczną, gdyż nie jest ona adresatem tego obowiązku. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o [...] z dnia [...] września 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia nie zaprzeczył okoliczności, iż zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienie z dnia 17 września 2015 r. w sprawie VIII SA/Wa 689/15 o wstrzymaniu wykonania decyzji. Dyrektor Izby Celnej w W., wskazał jednocześnie, iż organ ten złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to postanowienie i postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie II GZ 818/15 zostało uchylone, a wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oddalony. Wobec tego, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o wstrzymaniu wykonania decyzji nie uprawomocniło się, nie było przeszkód do prowadzenia egzekucji. Nie podzielił jednocześnie argumentacji skarżącego co do braku możliwości stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wskazując na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Dyrektor IS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przypomniał przebieg postępowania w sprawie. Wskazując na zapisy art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. podniósł, iż, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Celnej w W. pismem z dnia [...] października 2015r. nr [...] złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie z dnia 17 września 2015r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 689/15 w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. Postanowienie z dnia 17 września 2015r., sygn. akt VIII SA/Wa 689/15 zostało uchylone, a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oddalony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II GZ 818/15 z dnia 3 grudnia 2015r. Wskazując na powyższe Dyrektor IS zarzut skarżącego co do zaistnienia przesłanek z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uznał za bezzasadny. Odnosząc się zaś do podniesionych przez skarżącego argumentów dotyczących braku możliwości stosowania przez krajowe organy władzy publicznej przepisu sankcjonującego, dotyczącego kar pieniężnych za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry, organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym brak jest możliwości rozstrzygania odnośnie poruszanych przez skarżącego kwestii, w tym o zgodności przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji, na której oparto tytuł wykonawczy z prawem wspólnotowym. Postępowanie egzekucyjne polega bowiem na działaniu organów administracji ukierunkowanym na wyegzekwowanie obowiązków (np. nałożonych w drodze wydanej decyzji) na określone podmioty, w sytuacji gdy nie wykonują one tych obowiązków dobrowolnie. W postępowaniu wszczętym poprzez złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, badaniu podlega jedynie istnienie bądź nieistnienie ostatecznego rozstrzygnięcia konstytuującego przedmiotowy obowiązek, a stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Wskazując na art. 29 § 1 u.p.e.a. dodał, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W świetle tych okoliczności, nie dopatrując się podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji organ odwoławczy orzekł o jego utrzymaniu w mocy. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. skarżący złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r., wnosząc o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2015 roku oraz uchylenia wszelkich poprzedzających ich czynności egzekucyjnych, w tym tytułu wykonawczego [...] z dnia [...] września 2015 r., jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego oraz wskazanych niżej przepisów postępowania, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy; 2. umorzenie postępowania w sprawie w związku z wystąpieniem przesłanek określonych w art. 145 § 1 punkt 2 p.p.s.a.; 3. zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych; 4. rozważenie wydania postanowienia wymienionego w art. 155 p.p.s.a. w razie uznania argumentacji skarżącego co do rażącego naruszenia prawa. Postanowieniom skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności, ale nie wyłącznie: art. 1 pkt 1, art. 7 § 1 oraz § 2, art. 29 § 1, art. 59 § 1 pkt 2 oraz 7 u.p.e.a. w zw. z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77, oraz art. 126 w zw. z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz odpowiednio art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm.; dalej: "O.p."). Podniósł, iż zarówno Dyrektor Izby Celnej w W., jak i Dyrektor Izby Skarbowej w W., zobowiązani byli badać na podstawie m.in. ale nie wyłącznie art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanki nakazujące umorzenie postępowania i odnieść się do wskazywanych przez skarżącego okoliczności co do braku możliwości stosowania przepisów, które nie były należycie notyfikowane Komisji Europejskiej przez Rząd R.P., a także co do ewentualnego istnienia przesłanek, uzasadniających obligatoryjne umorzenie bądź zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, którą to okoliczność skarżący podnosił w toku postępowania egzekucyjnego. Uchylenie się przez organy od dokonania takiej oceny sprawia, że postanowienia o odmowie umorzenia postępowania zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, poprzez niedokonanie merytorycznej oceny podniesionego przez skarżącego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, podnoszonego na każdym etapie postępowania. W ocenie skarżącego przepisy, z których wierzyciel wywodził istnienie obowiązku nie mogły być stosowane, a tym samym prowadzenie egzekucji uchybiało prawu. Organ odwoławczy uchylił się od dokonania merytorycznej oceny zarzutu niedopuszczalności prowadzenia egzekucji, zmierzającej do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, których stosowanie jest niedopuszczalne z uwagi na brak notyfikacji projektu tych przepisów Komisji Europejskiej. Podniósł, iż ostateczna decyzja, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, stanowiący podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego wydana została na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009r., które mając charakter przepisów technicznych w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE (ze zmianami) Parlamentu Europejskiego z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych, bezwzględnie wymagały notyfikacji Komisji Europejskiej, który to obowiązek Polska bezsprzecznie naruszyła w związku z czym nie mogą one być stosowane wobec jednostek. Postawił także zarzuty naruszenia art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. w zw. z naruszeniem art. 23b ust. 3, art. 23f ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych w postępowaniu organów wydających decyzję w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, która to decyzja jest podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi i sądowej kontroli zgodności z prawem jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to jest prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony w celu wykonania obowiązku wynikającego z orzeczenia – decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.). Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.), także wskutek wykazania, że egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), czy też m.in. w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) jest środkiem obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Istota instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na formalnym umorzeniu tego postępowania z przyczyn określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., toteż w postępowaniu, którego przedmiotem jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie można badać okoliczności związanych z postępowaniem wymiarowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2012 r., II FSK 62/11 dostępny Lex 12444370). Jeżeli zatem podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowią ostateczne decyzje organu podatkowego, dopóki decyzje te nie zostaną wzruszone, dopóty nie można skutecznie podnosić zarzutu, że stwierdzony w nich obowiązek nie istnieje (nie istniał w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego) lub też, że postepowanie egzekucyjne wszczęte na ich podstawie jest niedopuszczalne. W trakcie takiego postępowania nie można też zgłaszać żądań, których istotą jest kwestionowanie poprawności postępowania wymiarowego. W konsekwencji także sąd administracyjny, rozpoznający skargę w sprawie, której przedmiotem jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie może orzekać w innej sprawie, której przedmiotem jest zobowiązanie i oceniać zgodność z prawem decyzji wydanych w tym postępowaniu. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu powołanego przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą wskazywane przez skarżącego przesłanki skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie wykazał bowiem, aby skierowana do skarżącego decyzja, będąca podstawą wystawienia tytułu w wykonawczego została wyeliminowana z obrotu prawnego. Stanowisko skarżącego zmierza zaś do wykazania zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku i niedopuszczalność egzekucji wynikające z wad prawnych, jakimi dotknięta jest decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.). Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności nałożenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji. Wynika to wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a., który zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1418/97, LEX nr 37145). W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której organ egzekucyjny, mimo braku do tego uprawnienia, ponownie rozpatruje sprawę, której rozstrzygnięcie stanowiło podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Jest to sprzeczne z regułą, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu wskazanego w nim obowiązku. W tej sytuacji brak jest podstaw do postawienia organom skutecznego zarzutu uchylenia się od dokonania merytorycznej oceny podniesionego przez zobowiązanego zarzutu niedopuszczalności prowadzenia egzekucji zmierzającej do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, z uwagi na wady prawne tej decyzji. W świetle wskazanych wyżej przepisów organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Nie stosował tym samym przepisów ustawy o grach hazardowych, jak i Ordynacji podatkowej, która to ustawa ma odpowiednie zastosowanie do kar pieniężnych z mocy art. 91 ustawy o grach hazardowych. Nie mógł zatem dopuścić się ich naruszenia. Brak jest również podstaw do uznania wystąpienia przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z powodu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 689/15 postanowienia z dnia 17 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 znak [...]. Jak wynika z twierdzeń orzekających w sprawie organów, mających potwierdzenie w aktach sprawy postanowienie to nie uprawomocniło się, ale zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie II GZ 818/15 uchylone, a wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji oddalony. Tym samym, jak trafnie wskazuje organ I instancji, w świetle art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenia prawomocne wiążą strony, sąd oraz inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, organ egzekucyjny był uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z tych względów Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy prawidłowo odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie naruszyły przy tym wskazanych w skardze przepisów, nie dopuściły się także innych naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia skargi. Zastosowanie w niniejszej sprawie miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (określanej także jako: "u.p.e.a."), która w art. 18 odsyła do odpowiedniego zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi przepisy te zostały zastosowane prawidłowo i brak jest podstaw do podzielenia argumentacji skargi co do wskazywanych naruszeń, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tych okolicznościach brak było podstaw do uwzględnienia wniosków skargi. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. zgodnie z treścią wyroku.