I OSK 1570/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-15
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Jolanta Rudnicka, Ewa Kręcichwost - Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana, jeśli inwestor posiada ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a właściciel nieruchomości wyraził zgodę na dysponowanie nią na cele budowlane?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zinterpretował art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyjmując, że posiadanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wyklucza możliwość wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę i postępowanie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. są odrębnymi procedurami, a decyzja o pozwoleniu na budowę nie zastępuje decyzji zezwalającej na ograniczenie prawa własności. Ponadto, NSA stwierdził, że wskazanie terminu w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie znajduje oparcia w przepisach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spółki o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości I. K. w celu przeprowadzenia remontu gazociągu. Prezydent Miasta wydał decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, a Wojewoda utrzymał ją w mocy, uchylając jedynie część dotyczącą terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że art. 124 ust. 1 u.g.n. nie miał zastosowania, gdyż inwestor posiadał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia WSA del. Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w Warszawie Oddział w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 929/15 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od I. K. na rzecz [...] S.A. w Warszawie Oddział w Ś. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 stycznia
2016 r., sygn. akt II SA/Gl 929/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]
w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...].
Wyrok zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia 6 marca 2014 r. [...] S.A. w Warszawie Oddział Ś. zwrócił się do Prezydenta Miasta M. o wydanie w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) decyzji ograniczającej prawo własności, poprzez zobowiązanie I. K. do udostępnienia stanowiącej jej własność nieruchomości położonej w M.ach przy ul. [...] oznaczonej jako działki o nr: [...] w granicach pasa montażowego zaprojektowanego gazociągu o szerokości 16m, zgodnie z jego przebiegiem naniesionym na mapie stanowiącej załącznik do wniosku, w celu przeprowadzenia wszystkich czynności związanych z remontem gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [...]. Wskazano ponadto termin niezbędny na wykonanie tych prac.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że toczące się negocjacje z właścicielką gruntu nie doprowadziły do zawarcia porozumienia. Wniosek został doprecyzowany pismem
z dnia 25 lipca 2014 r. poprzez wskazanie, że wnioskodawca domaga się wydania decyzji w trybie art. 124 u.g.n.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Prezydent Miasta M. działając na podstawie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.g.n. ograniczył sposób korzystania
z nieruchomości stanowiącej własność I. K., poprzez zezwolenie [...] S.A. w Warszawie Oddział w Ś. na założenie i przeprowadzenie przez wymienione w decyzji nieruchomości nowego odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia oraz wyłączenie
z eksploatacji starego odcinka zgodnie z przebiegiem naniesionym na mapie stanowiącej załącznik do decyzji. W decyzji wskazano, że zezwolenie obejmuje prawo wstępu na nieruchomość od dnia 4 maja 2015 r. do dnia 4 sierpnia 2015 r., dokonanie wszelkich robót przygotowawczych, udostępnienie dojazdu, składowania sprzętu, wyposażenia oraz umieszczenia tymczasowych obiektów budowlanych.
Organ podniósł, że dla przedmiotowej inwestycji wydana została decyzja o lokalizacji celu publicznego oraz decyzja o pozwoleniu na budowę. Natomiast z uwagi na fakt, że między stronami istnie spór, którego nie zakończyły prowadzone rokowania, niezbędne stało się wydanie niniejszej decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. K..
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję
w części, w której określała termin zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że inwestor przeprowadził rokowania z właścicielką nieruchomości, które nie doprowadziły do zawarcia porozumienia. Nadto wskazał, że sześć z działek zostało objętych decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2011 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jaką niewątpliwie jest budowa gazociągu. Natomiast jedna z działek znajduje się w obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje zarówno możliwość przełożenia i modernizacji istniejących sieci, jak również budowę nowych. Wskazał, że zgodność z planem potwierdził także Wojewoda [...] w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
Ponadto, w ocenie Wojewody, organ I instancji w zaskarżonej decyzji określił termin ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości do czego nie był uprawniony, dlatego w tym zakresie Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję. Stwierdził również, że w niniejszej sprawie właściwym był tryb z art. 124 ust. 1 u.g.n., ponieważ wbrew wcześniejszym oświadczeniom inwestora, planowana inwestycja nie stanowi remontu, lecz budowę nowego gazociągu.
I. K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga okazała się zasadna.
Sąd podniósł, że z akt sprawy wynika, iż do wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na ograniczenie prawa własności skarżącej w odniesieniu do należących do niej działek złożonego przez [...] S.A. w Warszawie Oddział Ś. dołączono oprócz szeregu dokumentów, również decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę gazociągu [...] w ramach zadania p.n. "Remont gazociągu [...]", obejmującego między innymi działki należące do skarżącej. W decyzji tej wskazano, że inwestor przedłożył wszystkie niezbędne dokumenty określone w art. 33 ust. 2 ustawy Prawo budowlane,
a więc również oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z decyzji tej wynika również, że pozwolenie na budowę wygasa jeżeli budowa nie zostanie rozpoczęta przed upływem trzech lat od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. W chwili wydawania decyzji zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji decyzja o pozwoleniu na budowę pozostawała więc
w obrocie prawnym.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że utrzymując w mocy decyzję organu l instancji organ odwoławczy pominął przesłanki, o których mowa w art. 124 ust.1 u.g.n. i nie zwrócił uwagi na naruszenie tego przepisu przez organ pierwszej instancji. Podstawą bowiem udzielenia zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. nie może być fakt braku możliwości realizacji inwestycji w oparciu o ostateczną decyzję
o pozwoleniu na budowę, w sytuacji gdy inwestor występując o wydanie pozwolenia na budowę przedłożył oświadczenie o prawie do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. W ramach prowadzonego postępowania
w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. organ nie jest uprawniony do weryfikacji treści tego oświadczenia, bowiem w obrocie prawnym pozostaje prawomocna decyzja o pozwoleniu na budowę. Należało zatem przyjąć, że skoro inwestor dysponuje pozwoleniem na budowę, to tym samym dysponuje prawem do wejścia w teren dla realizacji inwestycji zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Niedopuszczalna jest odmienna wykładnia, zgodnie z którą oprócz pozwolenia na budowę inwestor powinien wykazać się odrębną zgodą na wejście w teren. To na etapie udzielania pozwolenia na budowę badane jest prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pod tym pojęciem należy rozumieć również prawo do wejścia na teren w celu wykonania określonych robót budowlanych zgodnie z definicją zawartą
w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Tymczasem organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję bez rozważenia, czy i jakie ewentualnie znaczenia ma fakt istnienia już
w obrocie prawnym pozwolenia na budowę w kontekście przesłanek z art. 124 u.g.n., które, jak wynika z treści przepisu, muszą być rozumiane dosłownie i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Natomiast pomijając istotę i cel tego przepisu organ nie rozważył w ogóle, czy w takim stanie faktycznym i prawnym wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. znajduje uzasadnienie, oraz czy i jakie znaczenie ma fakt, że właścicielka nieruchomości wyraziła zgodę na realizację inwestycji na należących do niej działkach. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, przepis art.124 ust.1 u.g.n. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Niewątpliwie przepis ten określa jedną z form wywłaszczenia, jaką jest ograniczanie praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń. Postępowanie takie ma charakter postępowania administracyjnego i kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Decyzja ta stanowi wówczas prawo do dysponowania gruntem na cele budowlane. Przed wydaniem ww. decyzji winny być przeprowadzone rokowania. Natomiast żaden przepis prawa nie nakazuje przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. przed wydaniem decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Obowiązkiem inwestora przed wystąpieniem z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę było uzyskanie prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane. Skoro właścicielka gruntów wyraziła zgodę na zajęcie działek w określonym zakresie (zgoda na dysponowanie nieruchomością do celów budowlanych), nie było potrzeby wszczynania postępowania mającego na celu wydanie decyzji w przedmiocie wywłaszczenia. Z istoty zezwolenia z art. 124 u.g.n. wynika, że może być ono wydane przed rozpoczęciem na danej, ściśle określonej nieruchomości konkretnego procesu inwestycyjnego. Wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, już po wydaniu pozwolenia na budowę Sąd uznał za niedopuszczalne.
Niezależnie od stwierdzonego naruszenia art. 124 u.g.n. Sąd wskazał, że błędne jest stanowiska organu odwoławczego, iż niedopuszczalne jest określenie w decyzji wydanej w trybie art. 124 u.g.n. terminu na który ogranicza się prawa właściciela nieruchomości objętej wnioskiem. Z ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika bowiem, że zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, zatem należy jednoznacznie wskazać nie tylko przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela
w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji, ale również należy mieć na uwadze, że właściciel działki nie może być nieproporcjonalnie pokrzywdzony ograniczeniem jego własności, które nie jest wyraźnie sprecyzowane czasowo.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] S.A. w Warszawie Oddział Ś., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. polegające na:
a) uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia [...] lutego 2015 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. zezwalających na ograniczenie prawa własności strony dla realizacji celu publicznego, pomimo braku ab initio uprawnienia inwestora do wejścia na teren działek I. K. objętych wnioskiem, z powodu niepowodzenia rokowań w tym przedmiocie, w celu przeprowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie gazociągu, co spełnia podstawową przesłankę ograniczenia prawa własności w trybie art. 124 ustawy,
b) błędnej wykładni decyzji o pozwoleniu na przebudowę gazociągu, eliminującej
w ocenie Sądu, dopuszczalność zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania
z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. pomimo nierozpoczęcia prowadzenia robót budowlanych na działkach I. K.,
c) przyjęciu, iż decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. powinna regulować termin ograniczenia prawa właściciela nieruchomości związany z realizacją celu publicznego,
2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., polegające na zaniechaniu oceny treści oświadczenia I. K. z dnia 18 kwietnia 2012 r. potwierdzającego brak uprawnień do zajęcia terenu działek I. K. dla wykonania inwestycji celu publicznego.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych zarzutów, zwracając przede wszystkim uwagę, że Sąd dokonał niedopuszczalnej wykładni art. 124 ust. 1 u.g.n., rozszerzajac katalog przesłanek ograniczających wydanie decyzji w trybie powołanego przepisu o przesłankę funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione
w niej zarzuty należy podzielić.
Zasadny okazał się zarzut błędnej wykładni art. 124 ust. 1 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r, poz. 518 ze zm., dalej u.g.n.). Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął bowiem, że wobec objęcia spornych działek pozwoleniem na budowę udzielonym decyzją z dnia [...] października 2012 r. nie ma do nich zastosowania przepis art. 124 u.g.n. Przechodząc do rozważań w tym zakresie przypomnieć należy, że z treści art. 112 ust. 2 u.g.n. wynika, iż wywłaszczenie nieruchomości może polegać na pozbawieniu (odebraniu) prawa własności lub użytkowania wieczystego, lub też tylko na ograniczeniu tych praw. Unormowanie zawarte w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest tym szczególnym drugim rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Przepis ten stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Literalna wykładnia cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że pozytywnymi a zarazem jedynymi przesłankami wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez jej właściciela jest zgodność inwestycji publicznej z planem miejscowym (a w przypadku jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego) oraz brak zgody właściciela na wykonanie prac. Należy mieć przy tym na uwadze, że art. 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które - tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych - muszą być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest w związku z tym formułowanie jakichkolwiek innych, niż określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami, przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1165/07, dostępny na https://cbois.nsa.gov.pl). Dodatkowych przesłanek (pozytywnych bądź negatywnych) warunkujących wydanie zezwolenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na której ma być przeprowadzana inwestycja celu publicznego nie wprowadza też żaden inny przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przyjmując zatem, że objęcie nieruchomości decyzją o pozwoleniu na budowę skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dopuścił się naruszenia powołanego przepisu przez jego błędną wykładnię. Rozszerzająca interpretacja omawianej normy prawnej jest - jak wskazano wyżej - niedopuszczalna.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego jest postępowaniem odrębnym od postępowania prowadzonego
w oparciu o art. 124 u.g.n. Podstawę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zaś celem prowadzonego postępowania jest ustalenie zgodności danej inwestycji z przepisami prawa budowlanego. Nie można zatem, jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, uzależniać zasadności wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. od oświadczenia właściciela nieruchomości o wyrażeniu zgody na dysponowanie tą nieruchomością, złożonego w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę dla danej inwestycji publicznej. Zwrócić należy przy tym uwagę, że w rozpoznawanej sprawie z oświadczenia właścicielki spornych działek z dnia 18 kwietnia 2012 r. wyraźnie wynika, iż wyraziła ona zgodę na dysponowanie nieruchomością wyłącznie w celu uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę nowego gazociągu i rozbiórkę części istniejącego, natomiast udzielona zgoda nie upoważniała inwestora do wejścia na teren. Powyższe stanowisko, jak wynika z akt administracyjnych, I. K. konsekwentnie prezentowała w toku całego postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem [...] S.A. w Warszawie o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Ze względu zatem na odmienność trybów tych dwóch postępowań, jak i przesłanek warunkujących wydanie pozytywnych dla wnioskodawcy decyzji, ani takie oświadczenie, ani istniejąca w obrocie prawnym decyzja o pozwoleniu na budowę nie może zastąpić decyzji zezwalającej na ograniczenie prawa własności nieruchomości na której ma być realizowana inwestycja celu publicznego. Pogląd ten jest tym bardziej uzasadniony, że - jak słusznie podniósł skarżący kasacyjnie - ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi tytułu, który umożliwiałby inwestorowi przymusowe wejście na teren działek objętych inwestycją.
W rozpoznawanej sprawie istotne jest również to, że przedmiotowa inwestycja polegająca na budowie gazociągu jest inwestycją publiczną, której wykonanie stanowi ingerencję w prawo własności właścicieli nieruchomości zajętych w celu jej realizacji. Ograniczenie zaś tego prawa bezpośrednio na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę pozbawiałoby właścicieli nieruchomości możliwości skorzystania z ochrony przewidzianej w przepisach u.g.n. dla tego rodzaju inwestycji, czy to w formie rokowań (art. 124 ust. 3), czy kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, którą w sytuacji niepowodzenia rokowań organ administracji wydaje na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Natomiast nie ulega wątpliwości, że zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tym samym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę (zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża zgody, jak również dowód o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, tj. prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) (por. wyrok NSA oz. w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00, wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1165/07 i wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1903/15 dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Słusznie również skarżący kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędne przyjęcie, że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinna regulować termin na jaki ogranicza się prawa właściciela nieruchomości objętych inwestycją. Wskazywanie w decyzji wydawanej w oparciu o ten przepis terminu, w którym inwestor może podejmować prace niezbędne do przeprowadzenia na nieruchomości inwestycji celu publicznego nie znajduje bowiem oparcia w jego treści. Skoro zaś ustawa nie nakłada na organ orzekający obowiązku wskazania w przedmiotowej decyzji terminu, to jego ustalenie na podstawie powyższego przepisu byłoby działaniem bez podstawy prawnej. Z przepisów u.g.n. wynika, że jeżeli ustawodawca chce ograniczyć obowiązek udostępnienia nieruchomości w czasie, to czyni to wyraźnie (zob. art. 124b ust. 3 u.g.n., który stanowi, że "Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy").
Z tych wszystkich względów nie do zaakceptowania jest wykładnia art. 124
ust. 1 u.g.n. dokonana przez Sąd pierwszej instancji.
Za chybiony należy zaś uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., polegający na zaniechaniu przez Sąd oceny treści oświadczenia I. K. z dnia 18 kwietnia 2012 r. potwierdzającego brak uprawnień do zajęcia terenu działek stanowiących jej własność dla wykonania inwestycji celu publicznego. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. O naruszeniu powołanego przepisu można mówić w sytuacji, gdy sąd wykracza poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona albo gdy - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wychodzi poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego lub też gdy wydaje orzeczenie na niekorzyść skarżącego pomimo niestwierdzenia naruszeń prawa skutkujących nieważnością aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych form uchybienia nie miała miejsca. Sąd rozstrzygnął sprawę w jej granicach, zaś dokonując oceny zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji wziął pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy, w tym oświadczenie I. K. z dnia 18 kwietnia 2012 r., co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Natomiast okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z przyjętą przez Sąd oceną materiału dowodowego nie może stanowić
o naruszeniu tego przepisu. Analizowany zarzut pozostaje więc bez związku z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że pomimo tego, iż nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się trafne, to z uwagi na skuteczne zakwestionowanie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 124 ust. 1 u.g.n., konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i - wobec stwierdzenia, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona - także oddalenie skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło