II FZ 781/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F.T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 831/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie ze skargi F.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie II FZ 781/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 roku, sygn. akt III SA/Wa 831/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j., Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej p.p.s.a., odmówił F.T. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że F.T. (zwany dalej: "skarżącym") wniósł w niniejszej sprawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący we wskazanej skardze zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu, powołując się na treść przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. skarżący do przedmiotowego wniosku dołączył również kserokopie dokumentów odnoszących się m. in. do jego sytuacji materialnej, wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków oraz stanu swojego zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając wstrzymania wykonania postanowienia podniósł, że zgodnie z dyspozycją art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Sąd dodał, że wstrzymanie wykonania może dotyczyć wyłącznie tych aktów administracyjnych, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W ocenie Sądu nie ma możliwości wstrzymania wykonania odmownej decyzji, np. decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, czy też decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - a tego rodzaju postanowienie zostało zaskarżone przez skarżącego w niniejszej sprawie i objęte wnioskiem o wstrzymanie wykonania, nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, bowiem w wyniku wydania takiego rodzaju aktu administracyjnego na stronie nie ciąży żaden obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji. Sąd zauważył również, że z treści skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez skarżącego wynika, że rzeczywistą intencją skarżącego składającego taki wniosek było spowodowanie wstrzymania egzekucji jego zaległych zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r., a także doprowadzenie do ich umorzenia. Jednakże jak wynika z załączonych akt administracyjnych, wskazane powyżej zobowiązanie podatkowe zostało wcześniej określone skarżącemu decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 22 marca 2011 r. nr [...], tj. decyzją organu podatkowego, która nie została wydana w granicach tej samej (niniejszej) sprawy administracyjnej. Sąd dodał, że można co prawda na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymać w toku postępowania sądowoadministracyjnego wykonanie także innych decyzji, niż ta która była przedmiotem zaskarżenia w złożonej przez stronę skardze do sądu administracyjnego, jednakże może to być jedynie decyzja wydana w granicach tej samej sprawy administracyjnej. Natomiast, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, sytuacja taka nie miała miejsca. Skarżący w zażaleniu wniósł o umorzenie zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok z uwagi na przedawnienie zobowiązania. W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty będące powtórzeniem zarzutów oraz uzasadnienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające skarżącemu wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 roku w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jedynym więc zagadnieniem, jakim zajmował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone zażaleniem postanowienie, a co w konsekwencji wyznacza również granice kontroli instancyjnej, prowadzonej w niniejszym postępowaniu, było ustalenie, czy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest tym samym uprawniony by, w toku prowadzonego obecnie postępowania zażaleniowego odnieść się merytorycznie do przedstawionych przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia argumentów na poparcie skargi oraz wskazujących na przedawnienie zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. Z treści uzasadnienia zażalenia wynika, że strona skarżąca w sprawie ze skargi na postanowienie organu w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w istocie w istocie wnosi o wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od osób fizycznych za 2005 rok. Żądanie takie jest niedopuszczalne. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, intencją skarżącego składającego wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia w rozpoznawanej sprawie było spowodowanie wstrzymania egzekucji jego zaległych zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r., a także doprowadzenie do ich umorzenia. Jednakże wskazane powyżej zobowiązanie podatkowe zostało wcześniej określone skarżącemu decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 22 marca 2011 r., a więc decyzją organu podatkowego, która nie została wydana w granicach tej samej, co niniejsza, sprawy administracyjnej. Prawidłowa wykładnia wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. normy, że wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd na podstawie tego przepisu dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy wymaga uwzględnienia granic kognicji sądu administracyjnego wymienionych w art. 135 p.p.s.a. Zakłada on, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przywołać również należy art. 134 § 1 p.p.s.a., w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Definicję sprawy sądowoadministracyjnej zawiera art. 1 p.p.s.a. Z kolei treść zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w zakresie w jakim tworzy sytuację prawną adresata, wyznacza rzeczywiste granice danej sprawy (por. Wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 roku, II FSK 1725/07, publ. CBOSA). Przepisy te mają zastosowanie w postępowaniu z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (art. 166 p.p.s.a.). Skoro sąd ma prawo zastosować dopuszczalne ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga, to analogicznie, normę art. 61 § 3 p.p.s.a. należy interpretować w ten sposób, że daje ona sądowi podstawę do wstrzymania wykonania wszystkich aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Aby znaleźć z kolei odpowiedź na pytanie, które konkretnie akty mogą w analizowanym wypadku zostać objęte wstrzymaniem wykonania przez sąd należy ustalić głębokość orzekania sądu administracyjnego. Trzeba przy tym uwzględnić to, czy podejmowane w ramach jednego lub różnych postępowań akty kształtują, zmieniają lub znoszą ten sam stosunek materialnoprawny (por. Z. Kmieciak: Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, Państwo i Prawo 2007, nr 4, s. 35). W praktyce przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. daje więc możliwość sądowi do wstrzymania wykonania aktu, którego dotyczy skarga, oraz wszystkich innych aktów dotyczących tego samego stosunku administracyjnoprawnego, co akt, którego dotyczy skarga. Prowadzone rozważania nie pozwalają natomiast uznać za słuszny pogląd, który dopuszcza, by sąd rozpoznając skargę na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, mógł na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymać także wykonanie decyzji wymiarowej, z której wynika egzekwowane, w trybie przymusowym, zobowiązanie. W takim przypadku nie zachodzi tożsamość spornego stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z zaskarżonego postanowienia oraz stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z decyzji podatkowej. Akty te nie kształtują, nie zmieniają ani nie znoszą tego samego stosunku administracyjnoprawnego (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2016 roku, I FZ 559/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego należy podnieść, że sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania wnioskowanej ochrony. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek skarżącego, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych przesądzają, że sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przez sąd, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, strona skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia, w żaden inny niż wskazany powyżej, nie zasługujący na uwzględnienie, sposób nie uzasadniła jak wykonanie tego rozstrzygnięcia może wiązać się z ryzykiem powstania trudnych do odwrócenia skutków bądź niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, a więc ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu, wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Tym samym, w świetle przedstawionych powyżej uwag oraz w związku z brakiem uzasadnienia wniosku w tym zakresie, należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.