I OSK 1317/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-20
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Jan Paweł Tarno, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot zatrzymanego polskiego prawa jazdy jest możliwy w zamian za prawo jazdy uzyskane na Ukrainie po odbyciu tam kursu i zdaniu egzaminu, w sytuacji gdy polskie prawo jazdy zostało zatrzymane na okres dłuższy niż rok w związku z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów?Ratio decidendi
Zwrot zatrzymanego polskiego prawa jazdy w zamian za prawo jazdy uzyskane na Ukrainie nie jest możliwy, jeśli osoba ubiegająca się o zwrot nie spełniła warunku sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego przeprowadzonego w Polsce, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 49 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Przepisy Konwencji o ruchu drogowym nie regulują kwestii zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, a jedynie wzajemne uznawanie dokumentów, i nie pozwalają na obejście krajowych przepisów dotyczących sprawdzenia kwalifikacji.Stan faktyczny
P. R. zwrócił się o zwrot zatrzymanego polskiego prawa jazdy kategorii B, które zostało zatrzymane w związku z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów na okres 5 lat. Po upływie zakazu, P. R. uzyskał ukraińskie prawo jazdy po odbyciu kursu i zdaniu egzaminu. Organy administracyjne odmówiły zwrotu polskiego prawa jazdy, argumentując, że P. R. nie spełnił wymogów polskiego prawa, w szczególności nie poddał się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. R., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Op 605/14 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
I OSK 1317/15
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 605/14 po rozpoznaniu skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, oddalił skargę. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. R. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], wydaną przez Naczelnika Wydziału Komunikacji i Drogownictwa Starostwa Powiatowego w B., działającego z upoważnienia Starosty [...], odmawiającą zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B - nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu [...] maja 2005 r. przez Starostę [...], które znajduje się w depozycie Wydziału w związku z orzeczonym zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt VI K 366/06, został orzeczony wobec P. R. m.in. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres pięciu lat, wymierzony jako kara łączna. Środek karny był wykonywany do dnia 3 maja 2011 r.
Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2013 r. P. R. zwrócił się do Starosty [...] o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B. Pełnomocnik wnioskodawcy podał, że po dniu upływu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, P. R. przeszedł na Ukrainie pełny kurs szkoleniowy (teoretyczny i praktyczny) oraz uzyskał prawo jazdy kategorii B. Uzyskując prawo jazdy ukraińskie, spełnił zatem wymagany warunek sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w dacie orzekania przez Kolegium - Dz. U. z 2014 r., poz. 600, z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"). Wskazał także na przepisy Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r., nr 5, poz. 40, zwanej dalej "Konwencją"), nakazującą jej stronom traktować wszystkie egzaminy zagraniczne za równi z egzaminami krajowymi. W ocenie pełnomocnika, P. R. dysponuje dwiema podstawami do uzyskania dokumentu prawa jazdy. Jedna z nich wynika z art. 14 ustawy - wymiana zagranicznego dokumentu na dokument wydany przez Starostę [...], druga - z faktu, że po upływie okresu zatrzymania prawa jazdy wnioskodawca przeszedł na Ukrainie egzamin sprawdzający jego wiedzę i uzyskał tam uprawnienie do kierowania pojazdami.
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Starosta [...], działając na podstawie art. 102 ust. 2 i art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy, odmówił zwrotu ww. zatrzymanego polskiego prawa jazdy kat. B. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. - decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku, Naczelnik Wydziału Komunikacji i Drogownictwa Starostwa Powiatowego w B. działający z upoważnienia Starosty [...], wydał w przedmiotowej sprawie decyzję w dniu [...] maja 2014 r. o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. B. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał art. 12 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu stwierdził, że P. R. przeszedł szkolenie dla kierowców kat. B na Ukrainie i zdał stosowny egzamin kwalifikacyjny po zakończeniu okresu obowiązywania środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Powołując się na treść art. 41 ust. 3 Konwencji, uznał, że egzamin ten potwierdza odbycie szkolenia spełniającego standardy konwencyjne, gdyż Ukraina jest państwem - stroną Konwencji. Dodał, że wszystkie dokumenty prawa jazdy krajowe, pochodzące od państw - stron Konwencji, posiadają adekwatny status w obrocie międzypaństwowym, jednak zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy kierowca może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. Wobec tego, pozytywne załatwienie wniosku o zwrot zatrzymanego polskiego dokumentu prawa jazdy prowadziłoby wprost do niedopuszczalnej - w świetle art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy - sytuacji posiadania przez P. R. dwóch krajowych praw jazdy, wydanych w dwóch różnych państwach, ponieważ nadal pozostaje ważne i objęte zatrzymaniem prawo jazdy polskie. Skarżący uprawnień nie utracił, choć nie może z nich czynić użytku.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony domagał się jej uchylenia i orzeczenia o zwrocie prawa jazdy. Zarzucił naruszenie przepisów art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 4 i art. 12 ust.1 pkt 4 ustawy, a także art. art. 8, 9, 11 i 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "K.p.a."). W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony zwrócił uwagę na niekonsekwencję, jaka wynika z kolejnych decyzji wydawanych przez organ pierwszej instancji w niniejszej i toczącej się równolegle sprawie o wymianę prawa jazdy ukraińskiego na polskie. Pełnomocnik stwierdził, że egzamin, jakiemu poddał się P. R. na Ukrainie, spełniał wymogi sprawdzenia kwalifikacji w świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy. Uważa, że możliwe jest doprowadzenie do wydania stronie prawa jazdy polskiego, bez naruszania zakazu posiadania dwóch takich dokumentów, ponieważ w ujęciu ustawy zakaz dotyczy wyłącznie posiadania dwóch polskich praw jazdy. Wskazane przepisy nie dotyczą natomiast dokumentów wydawanych przez państwa trzecie. Powołując się na art. 5 ust. 4 ustawy, wywodził, że po upływie 6 miesięcy samo istnienie innego dokumentu (wydanego za granicą, choć nie obowiązującego już w Polsce) nie może być traktowane, jako podstawa stosowania przepisu art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz odmowy wydania uprzednio zatrzymanego dokumentu polskiego. Odwołujący podniósł także, że organ pierwszej instancji, mimo kontynuacji postępowania po uchyleniu decyzji z dnia [...] października 2013 r., w sposób nieuzasadniony ponownie wszczął postępowanie w sprawie, tym razem z urzędu, choć dotychczasowe postępowanie toczyło się na wniosek.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] września 2014 r., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, choć z inną argumentacją prawną. Kolegium przyznało, że ponowna informacja organu o wszczęciu postępowania była zbyteczna, jednak ten błąd nie miał wpływu na realizację przez stronę jej uprawnień oraz na treść finalnego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz uznał, że wydanie decyzji odmownej było prawidłowe. Wyjaśnił, że trafność rozstrzygnięcia należy wywieść ze zgoła innych niż przytoczone przez Starostę podstaw. Odnotował przy tym, że w regulacjach K.p.a. brak jest przepisów, które ustanawiałyby zasadę związania poszczególnych składów orzeczniczych zapatrywaniami wydanymi przez inne składy Kolegium.
Organ uznał, że Konwencja nie ma zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym, bowiem P. R. nie stracił więzi z Polską, a przyznane mu uprawnienie do kierowania pojazdami nie zostało cofnięte. Artykuł 41 ust. 1 Konwencji wprowadza zasadę równorzędności krajowych praw jazdy, zgodnych z załącznikiem do Konwencji. Dlatego błędne jest proponowane w odwołaniu odczytywanie także w tym kontekście art. 4 ust. 2 ustawy, jako zezwalającego kierującemu na posiadanie kilku krajowych praw jazdy - po jednym z każdego państwa. Ponadto, wyjazd za granicę tylko w celu odbycia szkolenia dla kierowców nie obliguje władz państwa ojczystego do preferowania wynikających stąd następstw na tle wewnętrznych wymogów dotyczących reglamentacji dostępu do udziału w publicznym ruchu drogowym. Warunkiem uzyskania polskiego prawa jazdy jest potwierdzenie posiadania silnej więzi z Polską. Sytuacja ta statuuje również kompetencje polskich władz względem osoby, która polskie prawo jazdy uzyskała i te więzi nadal realizuje. Kompetencje te dotyczą zarówno aspektów prewencyjno-sankcyjnych (np. zatrzymanie prawa jazdy), jak i procedur przeciwnych, czyli zwracania zatrzymanych dokumentów. Kolegium zgodziło się z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, wedle którego do ubiegania się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskej, strona musi spełnić wymogi określone w polskich, a nie zagranicznych przepisach prawa. Zatem, nie mogą zyskać ochrony prawnej działania skarżącego, który - obchodząc przepisy prawa polskiego - uzyskuje prawo jazdy na terytorium obcego państwa. Adekwatnie należy potraktować ubieganie się o odzyskanie polskiego prawa jazdy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w art. 49 ustawy. Skoro P. R. posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, które potwierdza polskie prawo jazdy kat. B, wydane bezterminowo przez Starostę [...] w dniu [...] maja 2005 r. i prawo podmiotowe w tym zakresie nie zostało mu cofnięte, a jednocześnie był on na skutek stosowania środków procesowych pozbawiony dokumentu prawa jazdy przez okres dłuższy niż jeden rok, to warunkiem ubiegania się o zwrot polskiego prawa jazdy jest spełnienie wymagań art. 49 ust. 2 ustawy, w warunkach opisanych w kolejnych przepisach ustawy, zgodnie z polskimi standardami. Przejście szkolenia dla kierowców za granicą podczas zamieszkiwania stale w Polsce, wyklucza przyjęcie za punkt odniesienia jakichkolwiek innych unormowań niż jedynie przepisy prawa polskiego. W następstwie niespełnienia przez P. R. wymogów ustawowych, jego wniosek nie mógł być załatwiony pozytywnie.
Nie godząc się z podjętym rozstrzygnięciem, pełnomocnik P. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2014 r. Ponadto, domagał się zobowiązania organu rozstrzygającego sprawę do przyjęcia oceny prawnej przedstawionej w sprawie przez skarżącego oraz udzielenia organowi wskazań co do dalszego postępowania, mających na celu niezwłoczny zwrot na rzecz skarżącego prawa jazdy znajdującego się w depozycie Starosty [...]. Pełnomocnik P. R. wniósł także o powiadomienie właściwych organów zwierzchnich o zaistniałych w sprawie uchybieniach oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organom obu instancji prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie zarzucił naruszenie:
1) art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy w zw. z art. 41 ust. 3 Konwencji, przez przyjęcie, że w rozumieniu tego przepisu chodzi jedynie o egzamin państwowy przeprowadzony przez organy polskie, podczas gdy egzaminy państwowe przeprowadzane przez odpowiednie organy państw - stron Konwencji są równoważne odpowiednim egzaminom przeprowadzanym przez organy polskie;
2) art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, przez przyjęcie, że nie można starać się o zwrot prawa jazdy na podstawie odbytego egzaminu państwowego w państwie - stronie Konwencji;
3) art. 4 ust. 2 ustawy, przez bezpodstawne rozszerzenie terminu "posiadanie", użytego w tym przepisie, do posiadania uprawnienia do kierowania pojazdem, a nie jedynie posiadania dokumentu prawa jazdy, a w konsekwencji uznanie, że skarżący jest w posiadaniu prawa jazdy, podczas gdy dokument jego jest zatrzymany przez Starostę i znajduje się w posiadaniu organu;
4) art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, przez uznanie, że przepis ten jest podstawą do odmowy uznania zagranicznego prawa jazdy wydanego na Ukrainie, w sytuacji, gdy osoba, która je uzyskała nie utraciła więzi z Polską, podczas, gdy przepis ten odnosi się jedynie do warunków, w jakich danej osobie może być wydane prawo jazdy polskie i nie rozciąga się swoim zakresem na warunki uznania bądź odmowy uznania prawa jazdy uzyskanego za granicą;
5) art. 14 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 oraz art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że posiadane przez skarżącego prawo jazdy ukraińskie nie jest ważne;
6) art. 41 ust. 6 lit. b Konwencji, przez uznanie, że norma prawna wynikająca z tego przepisu nie obejmuje skarżącego;
7) art. 41 ust. 6 lit. b konwencji, przez jego bezpośrednie zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym i dowolne przyjęcie, że państwo polskie nie uznaje ważności zagranicznych dokumentów praw jazdy uzyskanych przez osobę, której stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane;
8) art. 8 K.p.a., przez dokonanie różnej interpretacji tego samego (tych samych) przepisu prawa materialnego, w tym samym stanie faktycznym przez ten sam organ (a nawet przez te same osoby wchodzące w skład organu lub działające z ramienia organu).
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że brak jest przeszkód do tego, aby legitymując się prawem jazdy ukraińskim, dokonał jego wymiany na dokument wydany przez Starostę [...] oraz do tego, aby organ zwrócił zatrzymane prawo jazdy w sytuacji, gdy zdał egzamin państwowy na Ukrainie, który jest równoważny egzaminowi państwowemu przeprowadzanemu w Polsce. Dokonując wykładni art. 4 ust. 2 ustawy, skarżący wyjaśnił, że po zwrocie polskiego prawa jazdy posiadałby tylko jeden dokument. Oryginał prawa jazdy ukraińskiego zostałby przekazany Staroście [...]. Skarżący szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy, w tym przypomniał treść swoich pism procesowych. Stwierdził również, że w całości podtrzymuje wszelkie swoje twierdzenia, wnioski i okoliczności wskazane w pismach składanych na wcześniejszych etapach sprawy. Dodatkowo podkreślił, że spełnia warunki określone w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, a to z kolei nie oznacza, że nie spełnił warunków do wydania mu prawa jazdy na Ukrainie. Zaznaczył, że art. 41 ust. 6 Konwencji stwarza państwu jedynie możliwość wyłączenia stosowania wcześniejszych punktów tego artykułu. Nie oznacza to jednak założenia czy domniemania, że takie wyłączenie obowiązuje. Skarżący nie zgodził się również z podaną przez organ wykładnią przepisu art. 41 ust. 6 lit. b Konwencji. Ponadto, z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 5 ust. 4 ustawy wyraźnie wynika, że Polska uznaje za ważne prawo jazdy wydane w jednym z państw - stron Konwencji, bez uzależniania tego od jakichkolwiek dodatkowych przesłanek czy kryteriów. Przyjąć zatem należy, że osoba, która nabyła uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi danej kategorii w państwie - stronie Konwencji jest uprawniona do posługiwania się tym dokumentem przez okres pierwszych 6 miesięcy od czasu rozpoczęcia stałego pobytu, a po tym okresie uzyskuje uprawnienie do uzyskania polskiego dokumentu prawo jazdy wydanego przez odpowiedniego starostę i jest jednocześnie zobowiązana do złożenia odpowiedniego wniosku i wymiany dokumentu zagranicznego. Kolejna norma prawna nakazuje wszystkim organom uznawać ważność zagranicznego prawa jazdy (każdego), a po upływie okresu 6 miesięcy wymienić - na wniosek - dokument zagraniczny na dokument polski. Zagraniczne prawo jazdy nie staje się nieważne, tylko nie można się na nie powoływać. W dalszej części skargi skarżący zawarł swoje uwagi do podniesionej przez organ na wcześniejszym etapie postępowania kwestii braku obowiązku uznawania przez Polskę prawa jazdy wydanego na Ukrainie w sytuacji, gdy zachodzą warunki określone w art. 41 ust. 6 lit b Konwencji, podsumowując, że w obecnym stanie prawnym Polska uznaje każde prawo jazdy wydane w państwie - stronie Konwencji. Norma wynikająca z art. 41 ust. 6 Konwencji nie jest możliwa do bezpośredniego zastosowania w konkretnej i indywidualnej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium o konieczności zastosowania do rozważanego przypadku przepisów prawa krajowego. Sąd zgodził się również z wyrażonym przez Kolegium poglądem o przysługującej organowi odwoławczemu kompetencji utrzymania w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia, aczkolwiek z innych przyczyn niż stwierdzone przez organ pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności nie wyklucza bowiem dokonania odmiennej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ odwoławczy nie ogranicza się tylko do kontroli zaskarżonej w toku instancji decyzji, lecz ponownie rozstrzyga sprawę, opierając się na już zgromadzonym lub ewentualnie uzupełnionym materiale dowodowym. W efekcie, Kolegium nie naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a przedstawiając własną argumentację potwierdzającą trafność odmowy skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, dało wyraz temu, że samodzielnie rozstrzygnęło sprawę. Dodać trzeba, że przedmiotem oceny Kolegium była konkretna decyzja, czyli decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2014 r. i tylko co do jej prawidłowości powinien wypowiedzieć się organ odwoławczy. Jak celnie zauważono w zaskarżonej decyzji, procedura administracyjna nie przewiduje związania rozstrzygającego organu stanowiskiem wyrażonym w innych, wcześniejszych postępowaniach, a także obowiązku kontynuowania kierunku rozstrzygnięcia w kolejnych rozstrzygnięciach zapadłych w danej sprawie, zatem bezzasadne są zarzuty dotyczące niekonsekwencji, jaka - zdaniem skarżącego - wynika z kolejnych decyzji wydawanych przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie oraz w toczącej się równolegle sprawie o wymianę prawa jazdy ukraińskiego na polskie, która - co istotne - nie dotyczy przedmiotu zaskarżenia w obecnie toczącym się postępowaniu, i w której wypowiedział się tut. Sąd w wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 510/14. Również zgłoszony w tym kontekście zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) jest niezasadny.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt VI K 366/06, został orzeczony wobec P. R. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres pięciu lat, który wykonywany był do dnia 3 maja 2011 r. Po upływie orzeczonego zakazu, na wniosek strony, organ wydał zaświadczenie z dnia 27 maja 2011 r. o spełnieniu warunków do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, jednak skarżący nie zweryfikował w kraju swych predyspozycji do kierowania pojazdami.
Zasady oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami zostały uregulowane w ustawie o kierujących pojazdami. W myśl jej art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z przepisu tego wynika, że warunkiem koniecznym do zwrotu zatrzymanego na okres przekraczający rok prawa jazdy jest poddanie się osoby ubiegającej się o taki zwrot sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Stanowisko to znajduje też potwierdzenie w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1005, z późn. zm. - § 13) oraz w regulacji art. 102 ust. 2 ustawy, w myśl którego zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Kwestii zwrotu prawa jazdy nie regulują natomiast, wbrew odmiennemu stanowisku wyrażonemu w skardze, przepisy Konwencji, w tym jej art. 41. Ponieważ P. R. z tego właśnie przepisu wywodzi pozytywne dla siebie skutki prawne, celowe jest przytoczenie jego treści w istotnym dla sprawy zakresie. Zgodnie z ust. 1 art. 41 Konwencji, umawiające się strony uznają:
a) każde krajowe prawo jazdy, sporządzone w ich języku narodowym lub w jednym z ich języków narodowych, a jeżeli nie jest sporządzone w takim języku, to, do którego jest dołączony uwierzytelniony przekład;
b) każde krajowe prawo jazdy zgodne z postanowieniami załącznika 6 do niniejszej Konwencji oraz
c) każde międzynarodowe prawo jazdy zgodne z postanowieniami załącznika 7 do niniejszej Konwencji, jako uprawniające na ich terytoriach do kierowania pojazdem, który należy do kategorii wymienionych w prawie jazdy, pod warunkiem, że prawo jazdy jest nadal ważne oraz że zostało wydane przez inną umawiającą się stronę lub jeden z jej organów terenowych albo przez stowarzyszenie upoważnione do tego przez tę inną umawiającą się stronę lub jeden z jej organów terenowych. (...). Ponadto, z ust. 3 omawianego przepisu wynika, że umawiające się strony podejmą niezbędne środki zmierzające do tego, aby krajowe i międzynarodowe prawa jazdy, wymienione w ustępie 1 litery a), b) i c) niniejszego artykułu, nie były wydawane na ich terytoriach bez należytego zagwarantowania umiejętności kierowcy oraz jego sprawności fizycznej.
Przytoczony przepis zawiera regulacje dotyczące wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa - sygnatariuszy Konwencji, do których należą Polska i Ukraina. Odnotowania również wymaga, że wprowadza on odstępstwa od powyższej zasady wzajemności, a więc zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. I tak, np. w ust. 6 postanowiono, że przepisy Konwencji nie zobowiązują umawiających się stron do uznawania ważności krajowych lub międzynarodowych praw jazdy wydanych na terytorium innej umawiającej się strony w przypadku osób, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy (lit. a), albo w przypadku praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium.
Komentowany przepis Konwencji, zdaniem Sądu, nie pozwala na sformułowanie prezentowanego przez skarżącego stanowiska o konieczności uznania egzaminów przeprowadzonych na Ukrainie za równoważne z egzaminami przeprowadzonymi przez organy polskie. Jest to stanowisko zbyt daleko idące i nie znajduje podstaw ani w postanowieniach Konwencji, ani w przepisach ustawy. Zmierza ono wyraźnie do obejścia przepisów prawa. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że P. R. nie przebywał na Ukrainie z zamiarem stałego pobytu. Skarżący bowiem stale zamieszkuje w Polsce i nigdy nie utracił z tym krajem stałych więzi. Wyjechał na Ukrainę w celu odbycia kursu na prawo jazdy i zdania tam egzaminu potwierdzającego kwalifikacje. Powołany przez skarżącego przepis Konwencji, który miałby uzasadniać pogląd o wzajemnym uznawaniu przez strony Konwencji zdanych egzaminów sprawdzających kwalifikacje kierowców, czyli art. 41 ust. 3, mówi jedynie o tym, że umawiające się strony podejmą starania, by prawa jazdy w ich krajach były wydawane kierowcom z odpowiednimi umiejętnościami. Z takiego "zobowiązania" stron Konwencji do podjęcia odpowiednich starań nie można absolutnie wyprowadzić wniosku o automatycznym spełnieniu warunku z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, w przypadku zaliczenia w innym kraju egzaminów koniecznych do uzyskania prawa jazdy. Ten, ani żaden inny przepis Konwencji nie reguluje kwestii równoważnego traktowania egzaminów sprawdzających kwalifikacje w różnych krajach - stronach umowy międzynarodowej. Przypomnienia wymaga, że nadane skarżącemu w Polsce uprawnienie podmiotowe do bycia kierowcą - mimo zatrzymania prawa jazdy i równocześnie fizycznego odebrania wyrażającego to uprawnienie dokumentu - nie zostało skarżącemu cofnięte. Tym samym, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstaw do załatwienia wniosku P. R. należy poszukiwać wyłącznie w regulacjach ustawy o kierujących pojazdami, wedle której tryb odzyskania posiadanych uprawnień w przypadku, w jakim znalazł się skarżący, wymaga sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, przeprowadzonego w kraju, w którym ma swoje stałe zamieszkanie, a zatem w Polsce, a nie na Ukrainie.
Odnosząc się do pozostałych argumentów skargi, należy raz jeszcze podkreślić, że przedmiot niniejszego postępowania dotyczy tylko żądania zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Sąd związany jest granicami kontrolowanej sprawy, dlatego też pominął zarzuty dotyczące wymiany prawa jazdy, a odnoszące się w tym zakresie do przedstawionej przez skarżącego wykładni art. 4 ust. 2 i art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy oraz art. 41 ust. 6 lit. b Konwencji. Sygnalizowano już wcześniej, że sprawa w przedmiocie wymiany prawa jazdy ukraińskiego na polskie była już przedmiotem rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu administracyjnym i sądowym. Ponadto, nieuprawniony jest zarzut o uznaniu za nieważne ukraińskiego prawa jazdy, ponieważ skarżony organ nie kwestionował legalności uzyskania przez P. R. tego dokumentu. Zamierzonego skutku nie może również odnieść argumentacja skargi, która nie dotyczy zaskarżonej decyzji i stanowi polemikę z wcześniej wydanymi rozstrzygnięciami w sprawie zwrotu prawa jazdy.
W ocenie Sądu i instancji z treści przepisów ustawy o kierujących pojazdami wynika, że koniecznym warunkiem odzyskania zawieszonych uprawnień do kierowania pojazdami - w sytuacji zaistniałej w przypadku skarżącego - jest poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W świetle wskazanych wyżej regulacji ustawowych, egzamin sprawdzenia kwalifikacji skarżącego ma być przeprowadzony przed właściwym polskim organem państwowym, a nie organem kraju, z którym Polska podpisała umowę międzynarodową i z której wynika zasada wzajemnego uznania dokumentów uprawniających do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Kwestie związane ze zwrotem zatrzymanego w danym kraju prawa jazdy nie są regulowane przepisami Konwencji; jest to materia regulowana wyłącznie prawem krajowym. Stosowanie Konwencji i poszanowanie dokumentów wydanych za granicą mają na celu ujednolicenie prawa i ułatwienie korzystania z raz nabytych uprawnień. Nie można jednak takich uregulowań wykorzystywać w celu ominięcia przepisów krajowych, a na taki cel wskazuje zachowanie skarżącego.
Skargę kasacyjną wywiódł P. R. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1.art. 11 ust 1 pkt 5 w zw. z art. 41 ust. 3 oraz ust. 6 pkt a oraz b Konwencji – przez błędną wykładnię - dokonanie wykładni tego przepisu a contrario tj. przyjęcie, że określony w tym przepisie warunek przebywania na terytorium RP przez co najmniej 185 dni konieczny do uzyskania polskiego dokumentu prawo jazdy oznacza, że Państwo Polskie - Strona Konwencji wprowadziło do swojego porządku prawnego zastrzeżenie, o którym mowa w art. 41 ust. 6 Konwencji tj. wyłączenie nakazu, o którym mowa w art. 41 ust. 1 Konwencji (do uznawania za ważne każdego krajowego prawo jazdy wydanego w innym Państwie) oraz 41 ust. 3 Konwencji, podczas gdy, przepis art. 11 ust. 1 pkt 5 odnosi się jedynie do warunków jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o wydanie polskiego dokumentu prawo jazdy i nieuprawniona jest rozszerzająca interpretacja tego przepisu, a w konsekwencji twierdzenie, że Polska nie uznaje za ważne praw jazdy osób, które uzyskały je na terenie innego Państwa - Stronie Konwencji, w sytuacji gdy nie przebywały tam, co najmniej 185 dni w roku - tj. nie posiadały tam stałego miejsca zamieszkania;
2.art. 49 ust. 1 ustawy w zw. z art. 41 ust 1 oraz ust 3 Konwencji - przez błędną wykładnię i uznanie, że zwrot prawo jazdy oznaczałby odzyskanie uprawnień do prowadzenia pojazdów wbrew jego dyspozycji podczas, gdy przyjąć trzeba, że Skarżący przechodząc pełny kurs szkoleniowy, zdając egzamin państwowy i uzyskując ukraiński dokument prawo jazdy spełnił tym samym warunek sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 49 ustawy;
3.art. 41 ust. 3 Konwencji w zw. z art. 41 ust 1 pkt a oraz pkt b Konwencji oraz w zw. Z preambułą do Konwencji - przez błędną wykładnię i uznanie, że Konwencja nie reguluje kwestii równego traktowania egzaminów sprawdzających kwalifikacje w różnych krajach – stronach umowy międzynarodowej podczas, gdy jedną z naczelnych zasad konwencji jest równoważność praw jazdy wydanych w innych Państwach Stronach, a która to zasada opiera się o uznanie za równoważne kursów szkoleniowych i egzaminów przeprowadzanych w innych Państwach Stronach Konwencji.
4.art. 41 ust. 6 lit. A oraz B Konwencji - poprzez jego bezpośrednie zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym i dowolne uznanie, że państwo polskie nie uznaje ważności zagranicznych dokumentów prawo jazdy oraz egzaminów przeprowadzanych w innych Państwach Stronach Konwencji uzyskanych/zdanych przez osobę, której stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydania, nie znajdowało się na terytorium tego Państwa, na którym to prawo jazdy zostało wydane podczas, gdy brak jest w polskim porządku prawnym przepisu, na mocy którego można przyjąć, że Rzeczpospolita Polska - Strona Konwencji, skorzystało z zastrzeżenia, o którym mowa w art. 41 ust. 6 Konwencji i uchyliło się wobec innych Państw - Stron Konwencji od zobowiązania do uznawania ważności i równoważności wszystkich dokumentów praw jazdy wydanych oraz egzaminów przeprowadzanych w Państwach Stronach Konwencji;
5.art. 41 ust. 6 lit. A oraz B w zw. z art. 41 ust. 1 Konwencji - poprzez wyprowadzenie z jego treści domniemania co do tego, że Państwo - Strona Konwencji, poprzez brak odniesienia się w swoim ustawodawstwie do wymienionego w nim zastrzeżenia, automatycznie uznaje brak swojego zobowiązania do uznawania krajowych prawo jazdy oraz egzaminów przeprowadzanych w innych Państwach Stronach Konwencji, w warunkach w nim wymienionych, co stanowi rozszerzającą wykładnię wyjątku od generalnej zasady, nakazującej Państwu - Stronie Konwencji uznawanie wszystkich prawo jazdy wydanych w innych Państwach - Stronach Konwencji;
6.art. 41 ust. 6 ppkt a oraz b Konwencji w zw. z art. 41 ust. 1 Konwencji oraz w zw. z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z dnia 23 maja 1969 r. (Dz.U. 1990 Nr 74, poz. 439) - poprzez przyjęcie, że wykładnia przepisów Konwencji powinna dążyć – w razie wątpliwości - do ograniczenia nakazu uznawania każdego krajowego prawo jazdy wydanego w innym Państwie - Stronie Konwencji (o którym mowa w art. 41 ust. 1 Konwencji), podczas, gay art. 41 ust. 6 daje jedynie możliwość (prawo wyboru Stronie Konwencji do odstąpienia od ww. nakazu, a preambuła Konwencji wyraźnie stanowi, że "Umawiające się Strony: pragną ułatwić międzynarodowy ruch drogowy", zgodnie z czym, w razie wątpliwości, co do prawidłowej wykładni, należy przyjąć interpretację zmierzającą w kierunku zrównania krajowych dokumentów prawo jazdy wydawanych przez każdą ze Stron oraz egzaminów w nich przeprowadzanych, o ile wyraźne i niepodlegające interpretacji odmienne zastrzeżenie zostało poczynione w prawie krajowym danego Państwa - Strony Konwencji;
7. art. 11 ust 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 41 ust. 6 pkt a oraz b Konwencji - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący nie utracił stałych więzi z Polską, a jednocześnie nie wykazał się więzią z Ukrainą, w związku z czym nie jest możliwe uznanie za równoważne polskim egzaminów na prawo jazdy, egzaminów które Skarżący zdał za granicą podczas, gdy żaden przepis prawa polskiego nie wymaga od osoby, która ubiega się o wydanie prawo jazdy w innym Państwie Konwencji do utraty więzi z poprzednim państwem czy też do nawiązania więzi (w szczególności przebywania powyżej 185 dni) z innym Państwem, a warunki o których mowa w art. 41 ust. 6 zostały wprowadzone do prawa polskiego w ten sposób, że osobie, która przebywa w Polsce powyżej 6 miesięcy i porusza się po drogach legitymując się zagranicznym prawo jazdy obowiązana jest do jego wymiany na prawo jazdy wydawane przez odpowiedniego Starostę.
Powołując się na art. 176 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "P.p.s.a."- poprzez niedokonanie łącznego rozpoznania niniejszej sprawy, ze sprawą prowadzoną przez WSA w Opolu pod sygnaturą II SA/Op 510/14, co miało istotny wpływ na wydane orzeczenie, gdyż brak łącznego rozpoznania obydwu spraw doprowadził do uniemożliwienia WSA poznania całego obrazu stanu faktycznego sprawy w sytuacji, gdy sprawy te mogły być objęte jedną skargą, a rozpoznanie obydwu spraw w jednym postępowaniu pozwoliłoby organowi na zrozumienie sprzeczności, jaka zachodzi w stanowisku organu oraz SKO w O. w obydwu sprawach, a która to sprzeczność sprowadza się do wyłączających się wzajemnie twierdzeń, że z jednej strony Skarżący posiada (polski - zatrzymany mu) dokument prawo jazdy, więc nie można wymienić mu dokumentu ukraińskiego na polski, a z drugiej strony (w drugiej sprawie) odmawianie Skarżącemu zwrotu tegoż samego (polskiego -zatrzymanego mu) dokumentu prawo jazdy (odmawianie mu powrotu do posiadania tego dokumentu i legitymowania się nim w czasie kontroli).
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wskazać należy, że skarżący kasacyjnie nie kwestionuje ustaleń organów co do stanu faktycznego. Wszystkie zarzuty poza ostatnim, dotyczącym niepołączenia spraw do wspólnego rozpoznania, zostały sformułowane jako zarzuty naruszenia prawa materialnego.
W świetle uregulowań zawartych w ustawie z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm., dalej jako: u.k.p.) oraz ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt VI K 366/06 wobec skarżącego kasacyjnie został orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat , który wykonywany był do dnia 3 maj 2011 r. Zatem skarżący posiada polskie prawo jazdy, lecz chcąc je odzyskać musi spełnić przewidziane prawem przesłanki określone w art. 49 u.k.p. oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012r., poz. 1005). Zgodnie zaś z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji. (analogicznie kwestię tę regulował art. 114 ust. 1 pkt lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm., obowiązujący do dnia 18 stycznia 2013r.).
Powołany w zarzucie skargi kasacyjnej art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stanowi, że prawo jazdy jest wydawane osobie, która uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że jej miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym że: a) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym: – ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo– z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste, albo b) przebywa regularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, a jednocześnie, że ze względu na swoje więzi zawodowe kolejno przebywa w co najmniej dwóch państwach członkowskich Unii Europejskiej, albo c) przebywa nieregularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, ponieważ przebywa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu wypełniania zadania o określonym czasie trwania, albo d) przebywa na terytorium innego państwa ze względu na podjęte w tym państwie studia lub naukę w szkole. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest krajowe lub międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968r. Określający zasady posługiwania się prawem jazdy uzyskanym w innym państwie art. 14 u.k.p. oraz przepisy powołanej Konwencji o ruchu drogowym generalnie opierają się na zasadzie wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa – sygnatariuszy Konwencji. Zasada wzajemności nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Istota problemu w tej sprawie nie dotyczy uznania obcego prawa jazdy, w rozumieniu art. 46 Konwencji, lecz zwrotu zatrzymanego polskiego prawa jazdy w zamian za ukraińskie prawo jazdy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd I instancji, że zwrot taki w rozpoznawanej sprawie nie był możliwy, zgodnie bowiem z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 49 ust. 2 u.k.p., warunkiem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, było uprzednie sprawdzenie kwalifikacji skarżącego w formie egzaminu państwowego. Zatem nie mogą uzyskać ochrony prawnej działania skarżącego, gdyż ich zaakceptowanie powodowałoby obejście prawa polegające na zwrocie zatrzymanego polskiego prawa jazdy, pomimo niespełnienia przez skarżącego warunku określonego w art. 49 ust. 2 u.k.p.
Ponadto, dodać też należy, że już pod rządami przepisu art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.) odpowiednika art. 14 ust. 1 ustawy wskazywano, że możliwość wymiany obcego prawa jazdy na polskie "ma zastosowanie wyłącznie do obywatela polskiego lub cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który nie posiada ważnego polskiego prawa jazdy, legitymuje się natomiast jego zagranicznym odpowiednikiem. Pojęcie posiadania użyte w tym przepisie należy rozumieć jako istnienie w obrocie prawnym jednego ważnego krajowego prawa jazdy przypisanego określonej osobie, bez względu na to czy osoba ta może w danej chwili korzystać z uprawnień wynikających z tego prawa jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy w związku z wyrokiem sądu i brak możliwości korzystania z niego wobec niespełnienia warunków do odzyskania tego dokumentu nie wypełnia przesłanki nieposiadania ważnego polskiego prawa jazdy. Podmiot, który uzyskał prawo jazdy i nie może z niego korzystać z uwagi na cofnięcie uprawnień nie może skutecznie domagać się wydania kolejnego polskiego prawa jazdy w zamian za oddanie zagranicznego ważnego prawa jazdy".(por. wyroki: wsa w Białymstoku z dnia 28 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Bk 254/11 LEX nr 1085754, NSA z dnia 28 września 2010 r. I OSK 1607/09 LEX nr 745099).
Natomiast, odnośnie zarzutu naruszenia art. 41 ust. 1, 3 i 6 Konwencji o ruchu drogowym w powiązaniu z przepisami u.k.p. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ten przepis Konwencji w ogóle nie znajdował zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący nie spełnił przesłanek w nim określonych, warunkujących jego zastosowanie. Tym samym, skoro przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, to nie mógł on zostać naruszony (por. analogicznie NSA w wyroku I NSA z dnia 28 września 2010 r. I OSK 1607/09 LEX nr 745099). Art. 41 Konwencji dotyczy ważności praw jazdy, a art. 41 ust. 6a uznania ważności prawa jazdy. Nie można postawić znaku równość, co zdaje się sugerować skarżący kasacyjnie, pomiędzy oceną ważności obcego prawa jazdy przez polskie organy a dopuszczalnością zwrotu zatrzymanego polskiego prawa jazdy w zamian za ukraińskie prawo jazdy.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa procesowego tj. naruszenia art. 111 § 1 P.p.s.a. poprzez niedokonanie łącznego rozpoznania niniejszej sprawy, ze sprawą prowadzoną przez WSA w Opolu pod sygnaturą II SA/Op 510/14. Podkreślenia wymaga, że zarzut naruszenia postępowania może odnieść zamierzony skutek wówczas gdy skarżący kasacyjnie wykaże, że podnoszone uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane sprawy są dwiema różnymi sprawami sądowoadministracyjnymi, pomimo że stan faktyczny w tych sprawach jest w zasadniczej części tożsamy. Obie sprawy nie mogły być objęte jedną skargą. Zatem nie mógł być zastosowany 111 § 1 P.p.s.a., a w konsekwencji nie mogło dojść do jego naruszenia.
Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło