II GSK 1390/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1011/16 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1011/16 oddalił skargę M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. M. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżanemu wyrokowi zarzucił: - naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez błędną wykładnię przepisu art. 4 lit. c rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z 11 kwietnia 2007 r. (dalej: rozporządzenie nr 561/2006), poprzez błędne przyjęcie, że K. C. w dniu [...] lutego 2016 r. przebywał w pojeździe marki [...] o numerze rej. [...] - prowadzonym przez M. P. - w charakterze kierowcy w sytuacji, gdy "kierowcą", zgodnie z definicją zawartą w przywołanym przepisie może być tylko osoba, która prowadzi pojazd nawet przez krótki okres lub która jest przewożona w pojeździe, ale wyłącznie w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby, gdy tymczasem M. P. miał możliwość dojechania do miejscowości I. bez potrzeby podejmowania obowiązku prowadzenia pojazdu przez K. C.; - naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 78 § 1 i 2 oraz art. 75 § 1 k.p.a., poprzez błędne zaaprobowanie faktu, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uwzględnił zgłoszonego przez stronę wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. S., zgłoszonego na okoliczność m.in., czy kierowca M. P. na polecenie właśnie A. S. włożył jego kartę do tachografu, czy też karta A. S. znalazła się w tachografie omyłkowo, to znaczy niewątpliwie celem, wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy z punktu widzenia zasadności zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 193 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej nowela), jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 4 lit. c rozporządzenia nr 561/2006 jest niezasadny. Według skarżącego nie jest kierowcą, w rozumieniu powołanego przepisu, osoba, która przebywa w pojeździe, ale nie prowadzi go i nie jest przewożona w celu podjęcia, w ramach swoich obowiązków, w razie potrzeby jego prowadzenia. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący w istocie kwestionuje istnienie obowiązku rejestrowania czasu pracy osoby, która nie jest kierowcą w rozumieniu art. 4 lit. c rozporządzenia nr 561/2006. W związku z tym należy zauważyć, że zasady użytkowania kart kierowcy i wykresówek zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014.60.1). Stosownie do treści art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Ponadto kierowcy zapewniają zgodność czasu zapisywanego na wykresówce z czasem urzędowym/oficjalnym kraju rejestracji pojazdu i obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów: a) czasu prowadzenia pojazdu, b)"inną pracę", która oznacza wszelkie czynności inne niż prowadzenie pojazdu, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 lit. a) dyrektywy 2002/15/WE, a także wszelkie prace wykonywane dla tego samego lub innego pracodawcy w sektorze transportowym lub poza nim, c) "okresy gotowości" oraz d) przerwy lub odpoczynek. Przy wyjaśnianiu pojęcia innej pracy prawodawca unijny odwołał się do definicji "czasu pracy" zawartej w art. 3 lit. a dyrektywy 2002/15/WE. Powołany przepis stanowi, że "czas pracy" oznacza: "1) w przypadku pracowników wykonujących czynności związane z przewozem: czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, w którym pracownik wykonujący czynności związane z przewozem znajduje na swoim stanowisku pracy, jest w dyspozycji pracodawcy i wykonuje swoje funkcje lub czynności, to znaczy: – czas poświęcony wszelkim czynnościom związanym z przewozem w transporcie drogowym. Czynności te, w szczególności, obejmują: i) kierowanie; ii) załadunek i rozładunek; iii) pomaganie pasażerom we wsiadaniu i wysiadaniu z pojazdu; iv) sprzątanie i konserwację techniczną; v) każdą inną pracę zmierzającą do zapewnienia bezpieczeństwa pojazdu, jego ładunku i pasażerów lub do wypełnienia ustawowych lub wykonawczych zobowiązań bezpośrednio związanych z trwającą operacją transportową, włącznie z nadzorowaniem załadunku i rozładunku, formalnościami administracyjnymi z policją, cłem, urzędnikami imigracyjnymi itd., – okresy, w których nie może on swobodnie dysponować swoim czasem i zobowiązany jest pozostawać na swoim stanowisku pracy, w gotowości do podjęcia normalnej pracy, wraz z niektórymi zadaniami związanymi z dyżurowaniem, w szczególności podczas okresów oczekiwania na załadunek lub rozładunek, w przypadku gdy przypuszczalny czas ich trwania nie jest z góry znany, to znaczy albo przed odjazdem, albo tuż przed rozpoczęciem odnośnego okresu lub na mocy ogólnych warunków wynegocjowanych przez partnerów społecznych i/lub na warunkach wynikających z ustawodawstwa Państw Członkowskich." W świetle dotychczasowych ustaleń należy stwierdzić, że kierowca ma obowiązek rejestrowania swojego czasu pracy także wówczas, gdy wykonuje inne, niż kierowanie pojazdem czynności związane z przewozem w transporcie drogowym. Podkreślenia wymaga, że katalog czynności związanych z przewozem w transporcie drogowym nie ma charakteru zamkniętego, co oznacza, że może on obejmować także inne czynności jeżeli będą one spełniać warunki określone w art. 3 lit. a dyrektywy 2002/15/WE. Do czynności związanych z przewozem w transporcie drogowym niewątpliwie należy zaliczyć czas poświęcony przez kierowcę na dojazd do miejsca postoju pojazdu, które znajduje się poza miejscem zwykle do tego postoju wykorzystywanym (baza przedsiębiorcy, miejsce zamieszkania kierowcy). W przypadku, gdy pojazd znajduje się w znacznej odległości, a dojazd do niego trwa kilka godzin, jest oczywiste, że odbywa się on w czasie pracy, a nie w okresie przerwy lub odpoczynku. Dojazd kierowcy do miejsca postoju pojazdu stanowi "inną pracę" w rozumieniu art. 3 lit. a pkt 1 tiret pierwsze dyrektywy 2002/15/WE, a tego rodzaju aktywność kierowcy podlega obowiązkowi rejestracji w ramach dziennego okresu pracy. Odnosząc powyższe uwagi do stanu rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że K. C. niewątpliwie był kierowcą i miał obowiązek rejestrowania dziennego czasu pracy. Z niekwestionowanych ustaleń stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku wynika, że skarżący jest kierowcą wykonującym przewozy w transporcie drogowym na rzecz skarżącego M. S.. Przejazd z W. do miejscowości I. w celu odbioru innego pojazdu, którym następnie miał wrócić do bazy przedsiębiorstwa w W. został mu zlecony przez pracodawcę. Wobec tego nie ma podstaw do przyjęcia, jak domaga się tego skarżący, że w czasie wspomnianego dojazdu K. C. nie był kierowcą i nie miał obowiązku rejestrowania czasu pracy przed odbiorem pojazdu, który miał prowadzić. Obowiązek rejestracji dziennego okresu pracy powstaje bowiem z chwilą jej rozpoczęcia, co w omawianym przypadku nastąpiło jeszcze przed podjęciem przez K. C. czynności kierowania pojazdem, ale stanowiło "inną czynność" w podanym wyżej znaczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił odmowę przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. S. na okoliczność, czy świadek nakazał kierowcy M. P. prowadzić pojazd z użyciem karty świadka, a także z jakich przyczyn i w jakich okolicznościach karta świadka znajdowała się w okresie poprzedzającym kontrolę, w tachografie w pojeździe o nr rej. [...]. W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm.), stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej ustanawia odpowiedzialność administracyjną, która ma charakter obiektywny (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11, LEX nr 1337143). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Powoduje to, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi wymuszenie na przedsiębiorcach przestrzegania przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu – zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Wskazać należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Wobec powyższego okoliczności, na które miał zeznawać świadek nie miały istotnego znaczenia w sprawie, gdyż odpowiedzialność skarżącego dotyczy naruszenia polegającego na używaniu tej samej karty kierowcy przez kilku kierowców, nie zaś przyczyn, które do tego doprowadziły. Z tego powodu przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w celu wyjaśnienia okoliczności, w których doszło do użycia przez M. P. karty kierowcy A. S. było zbędne. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, ze zm.). Koszty te obejmują wynagrodzenie pełnomocnika organu, ustanowionego na etapie postępowania kasacyjnego, za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.