I OZ 1084/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Miejskiej K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2016 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2658/16 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 grudnia 2016 r., sygn. akt: IV SA/Wa 2658/16, odmówił Gminie Miejskiej K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Zdaniem Sądu I instancji nie można uznać, że omyłkowe nadanie przesyłki przez profesjonalnego pełnomocnika na zły adres było zdarzeniem nagłym, czy też zdarzeniem od tej strony niezależnym, za które nie ponosi ona odpowiedzialności. W ocenie Sądu meriti, uchybienie polegające na błędnym zaadresowaniu skargi należy bez wątpienia uznać za działanie posiadające znamiona winy, wyrażającej się w braku zachowania szczególnej staranności, jakiej można i należy wymagać od zawodowego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że ten, wykonując daną czynność ponosi odpowiedzialność za to, aby została ona dokonana z zachowaniem wymaganej staranności. Dalej Sąd I instancji wskazał, iż profesjonalny pełnomocnik dochowując szczególnej staranności powinien był sprawdzić, czy przesyłka zaadresowana została prawidłowo. Działanie takie pozwoliłoby na wykrycie popełnionej omyłki w tym zakresie i jej skorygowanie umożliwiające prawidłowe i terminowe nadanie skargi, a w konsekwencji stanowiłoby wypełnienie ciążącego na pełnomocniku skarżącego, jako profesjonaliście, obowiązku szczególnej staranności i dbałości o interesy mocodawcy. Wysłanie skargi pod zły adres organu nie może przesądzać o braku winy w uchybieniu terminu, bowiem po stronie skarżącej nie istniały żadne przeszkody uniemożliwiające prawidłowe wniesienie (zaadresowanie) skargi. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Gmina Miejska K. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy wykazała, iż uchybienie terminowi do złożenia skargi spowodowane zostało niewłaściwym poinformowaniem przez organ administracji II instancji o sposobie wniesienia skargi poprzez zaniechanie podania adresu organu, w sytuacji, gdy w toku postępowania odwoławczego doszło do zmiany właściwości organu. W oparciu o powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Zdaniem autora zażalenia obowiązek poinformowania skarżącej o zmianie adresu ciążył na organie, zgodnie z art. 9 K.p.a. Zaniechanie tego obowiązku oraz niepoinformowanie przez organ w pouczeniu decyzji, na jaki adres należy skierować skargę spowodowało, iż skarga została przesłana na niewłaściwy adres, ponieważ skarżąca uznała, iż mimo zmiany właściwości organu II instancji, adres siedziby organu pozostał taki sam. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany na tle wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy wzięciu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Brak winy zachodzi tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Przy czym, jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu kryteria te są zaostrzone, bowiem należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania szczególnej staranności przez tego pełnomocnika (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2002 r., sygn. I PKN 903/00). Przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na brak winy strony wynikający z błędów popełnionych przez takiego pełnomocnika jest wykluczone, gdyż wina pełnomocnika jest winą strony. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2004 r., sygn. FZ 7/04, CBOSA), a z powodu swych kwalifikacji ze starannością szczególną. W niniejszej sprawie zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono braku winy w jego uchybieniu. Strona skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej należy zatem rozpatrywać z uwzględnieniem faktu korzystania z fachowej pomocy prawnej. Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. zawiera informację o zmianie właściwości organu. Już tylko ta okoliczność powinna spowodować czynności pełnomocnika zmierzające do aktualizacji danych, w tym sprawdzenie adresu siedziby nowego organu. Nadto, zwrotne potwierdzenia odbioru odpisów zaskarżonej decyzji zawierają zarówno nazwę, jak i adres nowego organu, który przejął kompetencje Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W tym stanie rzeczy trudno uznać, że uchybienie terminu było niezawinione. Mając zatem na uwadze, że zmiana organu właściwego (w tym jego siedziby) była znana stronie, a także fakt, iż w decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa podano podstawę prawną przejęcia kompetencji, strona która była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie może powoływać się na niezawinione uchybienie terminu. Nie zaszły bowiem niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności od niej niezależne. Nie bez znaczenia jest też fakt, że zmiana organu nastąpiła w grudniu 2015 r., natomiast skarga kierowana była w sierpniu 2016 r. Taki upływ czasu pozwalał profesjonalnemu pełnomocnikowi na dokonanie aktualizacji danych. Obiektywny miernik staranności, której należy oczekiwać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym przede wszystkim od profesjonalisty - radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, obejmuje wymóg właściwego zorganizowania pracy, z uwzględnieniem zmian prawnych i faktycznych. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Stanowisko takie zajmował już Naczelny Sąd Administracyjny (p. postanowienia z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt: II OZ 54/11, z dnia 25 stycznia 2013r., sygn. akt: II OZ 22/13, z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt: II OZ 703/13, publ. CBOSA). Tym samym nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, zatem zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe i zgodne z prawem. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.