I SAB/Wa 1463/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi H. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 3 marca 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz H. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 3 marca 2014 r. H.W. wystąpiła do Prezydenta [...] o przyznanie na jej rzecz odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], której dawnym właścicielem był J.W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], uznał za uzasadnione zażalenie wnioskodawczyni na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy ustalenia odszkodowania za opisaną nieruchomość [...] i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Powyższe postanowienie wraz z aktami administracyjnymi wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 lipca 2014 r. Pismem z dnia 23 października 2014 r. Prezydent [...] wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni radcę prawnego A.S. do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że dawnym właścicielem opisanej nieruchomości był J.W. oraz mapy z naniesionymi granicami działki hipotecznej. Jednocześnie organ poinformował, iż przedłożenie ww. dokumentów jest niezbędne dla udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawczyni do ubiegania się o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość oraz do określenia dokładnego położenia nieruchomości. Ponadto organ wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni do podania aktualnych adresów wszystkich stron postępowania lub ich następców prawnych oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach nieruchomości, w terminie 7 dni pod rygorem zawieszenia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], Prezydent [...] zawiesił postępowanie administracyjne do czasu przedłożenia przez stronę dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe do nieruchomości oraz następstwo prawne po dawnych jej właścicielach i podania aktualnych adresów wszystkich stron postępowania. Na skutek skargi, wniesionej przez H. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 629/14, stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania opisanego wniosku odszkodowawczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie sądowe w pozostałym zakresie. Przy piśmie z dnia 17 lutego 2015 r. wnioskodawczyni przedłożyła żądane przez organ w piśmie z dnia 23 października 2014 r. dokumenty i podała informacje dotyczące dawnych właścicieli nieruchomości oraz wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. o zawieszeniu postępowania. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] , podjął zawieszone postępowanie. Pismem z dnia 13 maja 2015 r. Prezydent [...] wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie: akt własnościowych, akt lokalizacyjnych obejmujących przedmiotową nieruchomość, wypisów i mapy z rejestru gruntów dla działek ew. [...] i [...] z obr. [...], decyzji komunalizacyjnych dla ww. działek lub informacji, że działka nie podlega komunalizacji. Pismem z dnia 18 maja 2015 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Wojewody [...] z kolejnym zażaleniem na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] w załatwieniu sprawy. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 nr [...], po rozpoznaniu wniosku z dnia 21 grudnia 1948 r. złożonego przez J. i F. W. o ustalenie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości odmówił G.D., B.P., K. W., M.W., D. W., S. W., H. W., M.W., A. P., M.P., K. P., S. P., D.P., A. S., J. B., Z.K., T.B. i W. B. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. ozn. nr hip. [...] obecnie stanowiącego część działki ew. nr [...], obręb [...], kw nr [...]. Pismem z dnia 8 września 2015 r. H.W. sprecyzowała własny wniosek z dnia 3 marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania, w ten sposób, że wniosła o przyznanie odszkodowania za nieruchomość na jej rzecz oraz na rzecz K.P., M. P., S. P., J. B., W.B., A.P. oraz M. W. jako następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], uznał za uzasadnione zażalenie wnioskodawczyni z dnia 18 maja 2015 r. na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy ustalenia odszkodowania za opisaną nieruchomość [...] i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Powyższe postanowienie wraz z aktami administracyjnymi wpłynęło do organu I instancji w dniu 6 października 2015 r. Pismem z dnia 13 października 2015 r. Prezydent [...] zawiadomił strony postępowania o zgromadzeniu całości materiału dowodowego w sprawie oraz sporządzeniu operatu szacunkowego nieruchomości. Pismem z dnia 13 października 2015 r. wnioskodawczyni po raz kolejny sprecyzowała wniosek odszkodowawczy w ten sposób, że wniosła o przyznanie odszkodowania za nieruchomość na jej rzecz oraz na rzecz K. P., M. P., S.P., J. B., W. B., A.P. oraz M. W., G. D., B. P., M. W., T. B., S. W., D. P., A.S. i Z.K. jako następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości. Pismem z dnia 23 października 2015 r. K.W. złożył uwagi do operatu szacunkowego nieruchomości i wniósł o zlecenie oszacowania wartości nieruchomości innemu rzeczoznawcy. Pismem z dnia 6 listopada 2015 r. rzeczoznawca majątkowy [...] udzielił odpowiedzi na zgłoszone przez K.W. uwagi do operatu szacunkowego. Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. H. W., K.P., M.P., S.P., J. B., W.B., A.P., M. W., G. D., B. P., M. W., T. B., S. W., D. P., A. S., Z.K. i D. W. wskazali, że nie kwestionują sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego nieruchomości i w związku z podzielnością świadczenia o odszkodowanie wystąpili do organu o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w częściach odpowiadających im udziałowi w spadku po dotychczasowych właścicielach nieruchomości. Pismami z dnia 29 grudnia 2015 r. oraz z dnia 3 lutego 2016 r. K.W. podtrzymał swoje zastrzeżenia do operatu szacunkowego nieruchomości, natomiast pismem z dnia 25 lutego 2016 r. oświadczył, iż sporządzonego operatu już nie kwestionuje i wniósł o niezwłoczne wydanie decyzji odszkodowawczej. Pismem z dnia 22 sierpnia 2016 r. H.W., reprezentowana przez radcę prawnego A.S., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z kolejną skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania opisanego wniosku odszkodowawczego z dnia 3 marca 2014 r., która to skarga stała się przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi [...] naruszenie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i wniosła o wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w toku postępowania zgromadzono materiał dowodowy i wykonano operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2015 r. z klauzulą aktualności z dnia [...] września 2016 r. Do zakończenia postępowania konieczne jest zabezpieczenie środków na wypłatę odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a./ (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia 3 marca 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 4 marca 2014 r. i od momentu wpływu do organu tego wniosku rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...]nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że Prezydent [...] dokonywał czynności w sprawie niesystematycznie, w znacznych odstępach czasu, a od dnia 26 lutego 2016 r., tj. od wpływu do organu oświadczenia strony postępowania K.W., że cofa uwagi zgłoszone do sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego i wnosi o wydanie decyzji odszkodowawczej, organ nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do zakończenia sprawy, a mającej odzwierciedlenie w jej aktach. Przy czym zauważyć należy, że Prezydent [...] w piśmie z dnia 13 października 2015 r. wskazał na zgromadzenie całości materiału dowodowego sprawy, w tym operatu szacunkowego nieruchomości, co daje podstawę do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie. Jednocześnie podkreślić trzeba, iż organ oprócz niedotrzymania terminu załatwienia sprawy wynikającego z przepisów k.p.a., zignorował także terminy wskazane przez Wojewodę [...] w postanowieniach z dnia [...] lipca 2014 r. i z dnia [...] października 2015 r., jak również monity stron postępowania o pilne rozpoznanie wniosku odszkodowawczego. Ponadto organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie poinformował stron postępowania o przyczynie niedotrzymania terminu zakończenia sprawy oraz o nowym terminie wydania decyzji. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia licznych dokumentów. Natomiast organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie zdecydowanie krótszym z uwagi na okoliczności sprawy, w tym zebranie całości materiału dowodowego oraz wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości, który od dnia [...] lutego 2016 r. został zaakceptowany przez wszystkie strony postępowania. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.