I SA/Bd 815/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2014 r. postanowił: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że Urząd Skarbowy zabezpieczył cały jego majątek. Zmuszony był zamknąć działalność gospodarczą. Na rachunkach bankowych posiadał ok. [...] zł, ale środki zostały zabezpieczone przez Urząd Skarbowy. Ponadto skarżący oświadczył, że nie ma żony ani dzieci. Wnioskodawca wskazał również, że w sprawie I SA/Bd 262/16 został w całości zwolniono z wpisu sądowego i wszelka dokumentacja oraz dowody co do stanu majątkowego znajdują się w tej sprawie. Do wniosku dołaczono: PIT-36L za lata 2014-2015; wyciągi z rachunków bankowych; wypis z CEIDG w zakresie zamknięcia działalności gospodarczej; zaświadczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego; kserokopię aktu notarialnego; umowy pożyczki; umowy kredytowe; zajęcie wierzytelności; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji; Postanowienie Sądu Rejonowego o nadaniu klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu; wezwania do zapłaty; wypowiedzenia umów kredytowych; kserokopię umowy o pracę. W piśmie z dnia [...] czerwca 2016r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że: wszelką dokumentacje potwierdzająca dochód skarżącego zabezpieczył urząd w ramach prowadzonego postępowania; obecnie skarżący jest zatrudniony na ˝ etatu na okres próbny z wynagrodzeniem minimalnym i jest to jego jedyny dochód; skarżący nie korzystał i nie korzysta z żadnych świadczeń pomocy społecznej; tytuł prawny do lokalu ul. [...] w B. posiadają rodzice skarżącego, skarżący nie przebywa pod tym adresem a wskazuje go za zgodą mieszkańców i ich upoważnieniem do odbioru korespondencji; w chwili obecnej skarżący nie ma stałego miejsca zamieszkania i zamieszkuje w razie konieczności w pomieszczeniach socjalnych firmy w której jest przyjęty na okres próbny; skarżący posiada dom w Ł. (stan bardzo zły rozpadająca się rudera), jednakże od momentu kupna nieruchomości skarżący nie ma możliwości ewentualnego zamieszkania w nieruchomości, gdyż przebywają tam osoby które wcześniej były tam zameldowane i które dobrowolnie nie chcą opuścić nieruchomości, skarżący posiada wyrok eksmisyjny jednakże koszt czynności eksmisyjnych wyliczony został na kwotę ok. [...] zł na co podatnika nie stać; koszty wyżywienia, środków czystości, a także kosztów związanych z poszukiwaniem pracy, oscylują miesięcznie w zależności od miejsca przebywania ok. 500- [...] zł; jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zasługiwał na uwzględnienie. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Po zawieszeniu działalności gospodarczej z powodu niemożliwości jej prowadzenia ze względu na dokonane zabezpieczenia, jedyny dochód skarżącego pochodzi z zatrudnienia na ˝ etatu w wysokości ˝ minimalnego wynagrodzenia. Biorąc pod uwagę wysokość wpisu od złożonej skargi (31.955 zł) należy wskazać, że wpis ten jest 30-krotnie większy niż miesięczny dochód skarżącego. Jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF, który strona złożyła do akt sprawy I SA/Bd 262/16 wnioskodawca posiada majątek w postaci zabudowanych gruntów rolnych w [...] (wartość [...] zł) oraz grunty rolne w L. (wartość [...] zł), jednak na obu są wpisy hipotek zabezpieczających. Dom w Ł. także jest zabezpieczony hipotekami w ramach postępowania zabezpieczającego podatkowego. Oszczędności skarżącego (w kwocie [...]zł) są zabezpieczone przez Urząd Skarbowy, podobnie jak dwa samochody, które posiada. Inne pojazdy, które wnioskodawca posiadał, zostały przejęte. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, przede wszystkim niski dochód i zablokowane składniki majątku, uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Chociaż posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, to okoliczność taka nie może być jednak podstawą do "automatycznego" odmówienia stronie zwolnienia od kosztów, bez pełnego zbadania jej sytuacji majątkowej przedstawionej we wniosku. Reguła ta nie odnosi się zarazem do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie prawa pomocy nie mają realnej (obiektywnej) możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (por. też post. NSA z 21.09.2011r., II FZ 500/11, Legalis; post. NSA z 20.01.2012r., II FZ 833/11, Legalis, a także post. NSA z 18.12.2013r., II GZ 747/13, Legalis). Za koniecznością przyznania stronie prawa pomocy przemawia, że obecnie skarżący jest zatrudniony na ˝ etatu z wynagrodzeniem minimalnym i jest to jego jedyny dochód, natomiast koszty wyżywienia, środków czystości, a także kosztów związanych z poszukiwaniem pracy, określił miesięcznie w zależności od miejsca przebywania na ok. [...] zł – pismo z dnia [...] czerwca 2016r. Biorąc pod uwagę miesięczny dochód skarżącego trzeba uznać, że niemożliwym jest, by skarżący poczynił oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania przekładając zaoszczędzone kwoty na uiszczenie kosztów sądowych. Trzeba uznać, że obiektywnie jest on pozbawiony możliwości uzyskania środków na poniesienie kosztów z jakichkolwiek źródeł. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji