IV SA/Wr 677/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w D. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej oddala skargę. Przedmiotem skargi J. S. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] odmawiającą zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej (dps) w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Decyzje zostały oparte m.in. na podstawie art. 61 i art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), ustawa. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono: Organ I instancji uznał, że nie ma podstaw do zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia dopłaty do kosztów utrzymania matki w dps. Nie zachodzą także przesłanki z art. 64 ustawy. Skarżąca zarzuciła decyzji I instancji, że w ustalaniu odpłatności za pobyt matki w dps, Dyrektor OPS powołał się na niefunkcjonującą w obrocie prawnym decyzję o odpłatności za pobyt w dps od 1 kwietnia 2011 r., zatem bezpodstawnie; naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędną ocenę materiału dowodowego zwłaszcza jej sytuacji dochodowej, majątkowej oraz rodzinnej, nierzetelne zbadanie sytuacji dochodowej, majątkowej oraz rodzinnej siostry L. O. (siostra). Matka skarżącej od 30 sierpnia 2013 r. nie przebywa w dps. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że syn się usamodzielnił, pracuje i to polepszyło jej sytuację finansową, ponieważ zadłużenie zawieszonej działalności gospodarczej prowadzonej przez syna wynosi 7000 zł. (kredyt odnawialny na pokrycie zadłużenia firmy i opłaty za studia w roku 2012/2013 13000 zł). Nie zgadza się również ze stwierdzeniem, że dysponuje emeryturą matki. Zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł jest dysponowany przez matkę w ramach jej potrzeb. Powinien być sporządzony aneks do umowy z dnia 1 marca 2011 r. Jej odpłatność powinna wynosić 293,97 zł. Stwierdziła, że zarzut organu wykazywania w pozycji kosztów kwot większych niż dochody jest nieuzasadniony ponieważ przedstawione zestawienie jest rozliczeniem rzeczowym kosztów, a nie faktycznych wydatków. Podała, że jest właścicielem mieszkania położonego w D. przy ul. [...], które zakupiła z majątku własnego i pożyczki zakładowej od Miasta D. Zarzuciła organowi mataczenie poprzez fałszowanie dokumentacji, sporządzanie nieautoryzowanych pisemnych ustaleń, brak stosownych procedur mających ustalić stan faktyczny, brak wywiadu alimentacyjnego przy każdej zgłoszonej przez stronę zmianie sytuacji dochodowej, przeinaczanie w swoich pismach jej oświadczeń i wyjaśnień lub wywoływanie tekstu z notatek służbowych pracowników jako oświadczeń stron. W ocenie skarżącej od początku założył, że nie będzie ponosił kosztów pobytu matki w dps i robi wszystko, aby utrudnić dostęp do akt sprawy i terminowy odbiór pism, a równocześnie aby zataić lub umniejszyć swoje uchybienie proceduralno-dowodowe i przenieść koszty utrzymania matki całkowicie na skarżącą, zwalniając się z tego obowiązku, choć zdaniem strony nie ma ku temu jakichkolwiek przesłanek. Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż decyzją nr [...] z dnia [...] skierowano matkę skarżącej do dps. W dniu 21 marca 2011 r. została zawarta umowa, pomiędzy Ośrodkiem Pomocy Społecznej w D., a skarżącą, która zobowiązała się pokrywać koszty pobytu matki w dps w wysokości 1495,21 zł. Decyzją nr [...] z dnia [...] organ I instancji w pkt 2 zobowiązał skarżącą do opłacania kosztów pobytu matki w wysokości różnicy między opłatą, ponoszoną przez matkę skarżącej, a kosztem utrzymania mieszkańca w dps. W uzasadnieniu decyzji podano, że szczegóły płatności będą ustalone na podstawie umowy sporządzonej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy. Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na skutek odwołania matki skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w B. umieszczono matkę skarżącej w dps dla przewlekle somatycznie chorych w B. na pobyt stały. Dnia 1 kwietnia 2011 r. została ona przyjęta do Domu Pomocy Społecznej w B. Pismem z dnia 22 sierpnia 2011 r. skarżąca wniosła o zwolnienie jej częściowo lub całkowicie od ponoszenia opłaty za pobyt matki w dps. Decyzją nr [...] z dnia [...] organ I instancji odmówił zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w dps. W wyniku rozpatrzenia jej odwołania od tej decyzji Kolegium Odwoławcze, decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie na skutek skargi skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. sygn.akt. IV SA/Wr 433/12 uchylił decyzje organu I instancji i Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy nie mogły ograniczyć się tylko do badania sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej strony. Należało ustalić czy matka skarżącej umieszczona w dps pozostaje w związku małżeńskim, ile ma dzieci i czy sytuacja skarżącej pozwala na realizację ustawowego obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Zdaniem Sądu organy nie wyjaśniły dlaczego uznały, że siostra skarżącej nie ma obowiązku partycypowania w ponoszeniu opłat za pobyt matki w dps, a przez to nie zachodzi przesłanka zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w postaci "uzasadnionych okoliczności". Sąd wskazał by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji w sposób jednoznaczny ustaliły stan rodzinny matki skarżącej oraz możliwość partycypowania w kosztach utrzymania matki w dps przez siostrę skarżącej. Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] ponownie odmówił zwolnienia skarżącej z ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Decyzja ta została przez Kolegium uchylona decyzją nr [...] z dnia [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Z akt sprawy bowiem wynika, że matka skarżącej jest wdową i posiada dwie córki. Skarżącą zamieszkałą w D. i jej siostrę zamieszkałą w S. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem M. S. ([...] lat, który obecnie przebywa na urlopie dziekańskim ze względów zdrowotnych), zamieszkują w D. gdzie są zameldowani na stałe i przez część tygodnia we W. gdzie skarżąca i jej syn pracują. Skarżąca pracuje w [...]; w lutym 2014 r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 3495 zł. Syn jej pracuje w [...]; w lutym 2014 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 224,26 zł. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1859,63 zł. (3719,26 zł : 2 osoby). Skarżąca jest właścicielem również drugiego mieszkania położonego we W., w którym nikt nie jest zameldowany. Obydwoje z synem przebywają we W. przez część tygodnia w związku z pracą, nauką, leczeniem i rehabilitacją. Rodzina L. O. składa się z trzech osób (L. O., mąż A. O. i 14 letni syn), L. O. nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu męża. W 2012 r. rodzina ta osiągnęła dochód w wysokości 1.667.008 [...]. Według kursu na dzień 11 czerwca 2014 r. 1 [...] - 0,357 zł dochód ten wyniósł 595121,85 zł : 12 miesięcy = 49593,48 zł : 3 osoby w rodzinie = 16531,16 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wynika z mocy art. 61 ust. 1 ustawy, ale w celu jego realizacji konieczne jest skonkretyzowanie tego obowiązku poprzez zawarcie stosownej umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bądź też poprzez wydanie władczego aktu (decyzji konstytutywnej na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy). W rozpatrywanej sprawie, źródłem obowiązku skarżącej ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej jest umowa którą zawarła w dniu 21 marca 2011 r. z Gminą Miejską D. - Ośrodkiem Pomocy Społecznej w D. Umowa ta została zawarta przez nią dobrowolnie, na czas nieokreślony; w umowie przewidziano możliwość zmiany odpłatności w przypadku zwiększenia kosztów dps. W ocenie Kolegium brak jest podstawy do twierdzenia, że umowa ta nie stanowi źródła zobowiązania skarżącej i że nie funkcjonowała w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. tj. w okresie pobytu matki skarżącej w domu pomocy społecznej. Kwota zobowiązania strony za ten okres wynosi 43361,09 zł. Skarżąca w żadnym miesiącu nie wywiązała się z zawartej umowy. Organ I instancji nie zawarł umowy, ani nie wydał decyzji odnośnie ustalenia opłaty siostry skarżącej, nie rozpatrywał również sprawy dotyczącej zwolnienia jej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w dps. Kwestia ponoszenia odpłatności stanowiąca różnicę między kosztem pobytu w dps, a kosztem pokrywanym przez matkę skarżącej została zawarta w umowie z dnia 21 marca 2011 r. Przed zawarciem umowy został przeprowadzony wywiad z którego wynikało, że ma ona siostrę, która mieszka w S., nie rozważano wówczas kwestii obciążenia jej siostry kosztami pobytu matki w dps ponieważ strona zobowiązała się dobrowolnie pokrywać całość różnicy między kosztem pobytu w dps, a częścią kosztów wnoszonych przez matkę, co wynika z oświadczenia skarżącej z dnia 14 marca 2011 r. Zamieszkiwanie siostry skarżącej poza granicami Polski, brak informacji o jej dochodach uniemożliwiało zawarcie z nią umowy z tego względu organ za aprobatą skarżącej tylko z nią zawarł umowę w dniu 21 marca 2011 r. Organ I instancji wykonując wskazania do dalszego toku postępowania zawarte w orzeczeniu WSA we Wrocławiu, pismem z dnia 12 marca 2013 r. zwrócił się do siostry skarżącej o nadesłanie przesłanego druku dotyczącego jej sytuacji ekonomicznej. Pismem z dnia 2 kwietnia 2013 r. organ I instancji ponownie przesłał do wypełnienia niewypełniony przez nią, a przesłany przy poprzednim piśmie druk o stanie majątkowym. Siostra skarżącej nadesłała zaświadczenie o dochodach pod koniec listopada 2013 r. Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. dokumenty te zostały odesłane celem przetłumaczenia. Przetłumaczone dokumenty wpłynęły do organu I instancji dopiero w dniu 31 stycznia 2014 r. W tym czasie matka skarżącej nie przebywała już w domu pomocy społecznej. W orzecznictwie panuje pogląd, iż decyzja w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi decyzję zaliczaną do decyzji konstytutywnych. Jest to tym samym decyzja, która tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Ustanowienie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie tylko na przyszłość (od dnia wydania decyzji), lecz i wstecz (od dnia skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej) stanowi działanie wadliwe (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2013 r. II SA/Po 627/13). Zobowiązanie do wnoszenia opłat powstaje najwcześniej od dnia, w którym osobie obowiązanej przewidzianej w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zostanie doręczone wezwanie do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy (wyrok WSA Warszawa z dnia 13 lutego 2013 r. VIII SA/Wa 887/12). Powyższe oznacza, że nawet gdyby organ I instancji po nadesłaniu dokumentów dotyczących sytuacji osobistej i majątkowej siostry skarżącej chciał zawrzeć z nią umowę lub wydać decyzję w sprawie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej mógłby to uczynić dopiero od dnia wydania decyzji lub doręczenia wezwania do zawarcia umowy czyli za okres kiedy matki skarżącej już w domu pomocy społecznej nie było; takie postępowanie, z tego względu, byłoby bezprzedmiotowe. Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja skarżącej, która od dnia zawarcia umowy znała koszt pobytu matki w domu pomocy społecznej i mimo wcześniejszego zobowiązania nie wywiązała się z niego. Nie podpisała nawet aneksu do umowy, którym obniżono wysokość opłaty, którą ponosiłaby. Ponieważ skarżąca wniosła o zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a opłata ta nie została uiszczona bezzasadne jest twierdzenie skarżącej, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Z tego względu rozpatrzeniu podlega wniosek strony o zwolnienie od ponoszenia kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 64 ustawy, osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Przepis ten zatem daje organowi właściwemu możliwość pozytywnego załatwienia wniosku. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Przypadki uprawniające do zwolnień zostały w przepisie wymienione jedynie przykładowo. Każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 marca 2008 r. sygn.akt. II SA/Bk 114/08). Zwolnienie z opłaty może dotyczyć trudnej sytuacji materialnej spowodowanej utrzymywaniem się z jednego wynagrodzenia lub świadczenia, ponoszeniem innych opłat na rzecz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej albo poniesieniem strat w wyniku zdarzeń losowych. Na szczególną ochronę zasługują kobiety w ciąży oraz osoby samotnie wychowujące dziecko. Ponieważ uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności, osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce (np. utrzymuje się z jednego, ale wysokiego wynagrodzenia). Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Skarżąca wraz z dorosłym synem utrzymują się z dochodu wynoszącego 3719,26 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1859,63 zł. Z akt sprawy wynika, że jest ona właścicielką dwóch mieszkań w D. (60 m) i we W. (36 m). Jak podała w mieszkaniu we W. nikt nie jest zameldowany na stałe, przebywa tam z synem przez część tygodnia w związku z pracą, nauką, leczeniem i rehabilitacją. Koszt utrzymania mieszkania w D. wynosi 822,93 zł, natomiast mieszkania we W. 526,59 zł. Skarżąca spłaca kredyt zaciągnięty na zakup mieszkania we W. miesięczna rata wynosi 585,95 zł do 30 września 2029 zł. Czyli koszt utrzymania dwóch mieszkań wraz z kredytem wynosi 1935,47 zł. Strona zaciągnęła kredyt odnawialny 15000 zł, a jej syn 13000 zł. Z tego tytułu na bieżąco spłaca odsetki, nie ma jednak stałych rat. Jest również właścicielem samochodu [...] z 2006 roku. W piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r. określiła wydatki swoje i syna ponoszone na jedzenie, ubranie, środki czystości i inne konieczne wydatki wynikające z codziennego życia. Koszt utrzymania skarżącej to 1937,84 zł, a syna 2365,80 zł. W odwołaniu podała, że przedstawione zestawienie jest rozliczeniem rzeczowym kosztów, a nie faktycznych wydatków ponieważ w sytuacji gdy jej dochody są określone w zaświadczeniu pracodawcy o dochodach, ustawa zabrania jej wykonywania dodatkowej pracy, wydatki skarżącej z zestawienia muszą być ograniczone, ale trudno jest jej wskazać, z których wydatków, w którym miesiącu rezygnuje, a które będzie mogła zrealizować w ramach swego budżetu. Korzysta z kredytów odnawialnych i kart kredytowych ponieważ nie starcza jej pieniędzy na wszystkie potrzeby. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w ocenie Kolegium Odwoławczego wynika, że brak jest podstaw do zwolnienia skarżącej z poniesienia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. Analizując sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną skarżącej i jej syna należy stwierdzić, że rodzina ta dysponuje sporym majątkiem – posiada dwa mieszkania własnościowe: w D. (60 m) i we W. (36 m), jest właścicielem samochodu [...] z 2006 r., rodzina skarżącej utrzymuje się z kwoty 3719,26 zł znacznie przekraczającej kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny określone w ustawie na 912 zł. (456 zł x 2 osoby). Koszt utrzymania dwóch mieszkań i spłata kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania to 1938,47 zł, po odliczeniu tych kosztów rodzinie skarżącej pozostaje na zaspokojenie pozostałych potrzeb 1780,79 zł. Podkreślenia wymaga, że skorzystanie z rozwiązania przyjętego przez art. 64 ustawy należy rozpatrywać również w kontekście art. 2 i art. 3 ustawy ponieważ zwolnienie z ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, a tym samym przeniesienie ciężaru poniesienia tej opłaty na ośrodki pomocy społecznej jest pewną formą pomocy udzielanej osobom, które spełniają przesłanki wymienione w art. 64 ustawy, ale również znajdują się w takiej sytuacji finansowej, która powoduje, że nie są w stanie ponieść kosztów pobytu w dps z uwagi na ograniczone środki finansowe, którymi dysponują, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Zdaniem Kolegium skarżąca w pierwszej kolejności powinna w pełni wykorzystać swe zasoby finansowe, poprzez np. sprzedaż jednego z mieszkań lub jego wynajęcie, by w ten sposób ograniczyć miesięczne wydatki związane z posiadaniem dwóch mieszkań. Skarżąca jest osobą młodą, przed którą jeszcze wiele lat pracy, jej syn również niebawem może podjąć lepiej płatną pracę co może przyczynić się do zwiększenia dochodu rodziny. Istnieje również możliwość zaciągnięcia przez nią kredytu, by spłacić zadłużenie wobec organu I instancji. Powinna też przeanalizować wydatki rodziny i zrezygnować z droższych produktów na rzecz tańszych. W ocenie Kolegium Odwoławczego tylko osoby o bardzo niskich dochodach, obarczone chorobą i związanymi z tym wysokimi wydatkami, mogą liczyć na zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Nie sposób zaakceptować stanowiska z punktu widzenia roli jaką w społeczeństwie powinny spełniać instytucje polityki społecznej gdzie osobę majętną bo stronę na tle osób korzystających z pomocy społecznej należy za taką uznać zwalnia się z ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przerzucając jednocześnie obowiązek jej pokrycia na organ I instancji. Zdaniem Kolegium nie do zaaprobowania jest sposób postępowania skarżącej, która korzysta z dwóch mieszkań, zaciąga kredyty by umożliwić sobie życie na wysokim poziomie co widać po przeanalizowaniu zestawienia wydatków, jakie przedstawiła, nie podejmuje żadnych działań, by ograniczyć koszty swego utrzymania, by móc samodzielnie pokryć koszty pobytu matki w domu pomocy społecznej bez przerzucania ich na organ I instancji. Z uwagi na to, że skarżąca i jej syn pracują we W., syn tam się uczy, leczy i rehabilituje, koncentruje się tam centrum życiowe rodziny, z tego względu można uznać, że mieszkanie we W. całkowicie zaspokaja potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny. W tej sytuacji mieszkanie w D. jest skarżącej zbędne i może być przeznaczone na wynajem lub sprzedane, a uzyskane w ten sposób pieniądze przeznaczone na pokrycie opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Należy pamiętać, że ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, które powinny być wydatkowane zgodnie z ideą pomocy społecznej na pomoc osobom najuboższym, które ze względu na chorobę, niedołęstwo, ubóstwo, brak wykształcenia nie są w stanie samodzielnie, przy wykorzystaniu swych możliwości zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych. Organ przeznaczając znaczną część posiadanych w rocznym budżecie środków na spłatę zadłużenia za pobyt matki w domu pomocy społecznej znacznie uszczupliłby środki na pomoc osobom, które tej pomocy rzeczywiście potrzebują. Z tego względu, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo odmówił zwolnienia skarżącej z ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej ponieważ przy wykorzystaniu swych zasobów może ona spłacić zadłużenie wobec organu I instancji. Z powyższych względów brak jest podstaw do zwolnienia strony od ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Skarga zarzuca decyzji ostatecznej, że organ odwoławczy nie załatwił sprawy ponownie zgodnie ze swą kompetencją, ale powielił swoje rozważania zawarte we wcześniej wydanych orzeczeniach. Kolegium niezasadnie "miesza wątki" decyzji: o umieszczeniu matki w dps i ustaleniu odpłatności, całkowitego lub częściowego zwolnienia skarżącej z odpłatności za pobyt matki w tym domu, a także siostry skarżącej z tego obowiązku, żądając tylko od skarżącej zwrotu tych należności. Cytując przepisy ustawy: art. art. 54, 59, 61, 103, skarżąca przedstawiła okoliczności, w jakich złożyła oświadczenie w dniu 14 marca 2011 r. o ponoszeniu kosztów pobytu matki w dps, a następnie zawarła w dniu 21 marca 2011 r. umowę, o jakiej mowa w sprawie. Wynika z nich, że czynności te podjęła pod presją konieczności, by matka mogła znaleźć się w dps, gdyż wcześniej nie chciano tego uczynić. Następnie wskazała krąg osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu w dps i kolejność, w jakiej należności osoby te powinny uiszczać. Skarżąca zarzuciła, że bezzasadnie pominięto w decyzji określającej odpłatność jej siostrę. Polemizowała jednocześnie z ustaleniami organów co do wysokości dochodu jej rodziny. Skarżąca zarzuciła, że decyzja o skierowaniu matki do dps zobowiązująca ją do opłacania kosztów pobytu matki w dps nie została jej doręczona w związku z czym nie mogła się od niej odwołać. Odwołanie wniosła tylko matka skarżącej; skutkiem odwołania zaskarżona decyzja została zmieniona, ale nie na tyle by satysfakcjonowała skarżącą, ponownie odwołanie wniosła matka, ale Kolegium uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie uznając, że zawarta ze skarżącą umowa może być zmieniona w drodze aneksu, a nie decyzji administracyjnej. Skarżąca odmówiła podpisania aneksu i 25 sierpnia 2011 r. wniosła o zwolnienie całkowite lub w części z opłaty, o jakiej mowa. Skarżąca konsekwentnie utrzymuje, że zobowiązaną winna być też siostra; zarzuca, że kwota odpłatności jej przypisana nie została dokładnie wyliczona. Skarżąca przedstawiła także swoją sytuację materialną. Podniosła, że mieszkania nie stanowią źródła jej dochodu; są użytkowane przez nią i syna, okresowo także przez matkę; samochód też nie stanowi źródła dochodu, a zmuszanie jej do sprzedaży jednego z mieszkań stanowi zmuszanie do rezygnacji z podstawowych praw obywatelskich i doprowadzi do ubóstwa rodziny oraz może doprowadzić w przyszłości do bezdomności matki. Wynajęcie stancji dla syna we W. i koszty codziennych dojazdów do pracy, we W. znacznie przekroczyłyby koszty utrzymania mieszkania we W. Samochód nie jest luksusem, rzeczą codziennego użytku i jest narzędziem pracy (służy wyjazdom w delegacje). Zarzut życia na wysokim poziomie nie jest zasadny; wyzbycie się posiadanego majątku skutkowałoby obniżeniem standardu życia, zmianą sytuacji zawodowej a może nawet wpędzeniem w ubóstwo. Skarżąca jako pracownik [...] nie może przy tym podjąć dodatkowego zatrudnienia (sprzeciwia się temu art. 112 ustawy o [...]). Prawo do własności gwarantuje skarżącej Konstytucja RP, podobnie prawo do pracy; matce zaś – prawo do udzielania przez władze publiczne pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Z tego względu decyzja odmowna jest niezasadna i powinna zostać uchylona. Skarżąca następnie stawia kwestię, czy – jeśli postępowanie w części ustalającej odpłatność za pobyt matki w dps jest wadliwe, zasadne było wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia jej od opłaty za pobyt matki w dps. (...). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i w motywach tego pisma procesowego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Do odpowiedzi organu odwoławczego na skargę skarżąca odniosła się w piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2015 r. zauważając, że akta sprawy nie są kompletne, w związku z czym dołączyła do niego szereg materiałów z postępowania. Biorąc pod uwagę, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyraźnie określił, iż źródłem obowiązku jest umowa z dnia 21 marca 2011 r. skarżąca kwestionuje to stanowisko Kolegium wskazując, iż obowiązek uiszczania należności z tytułu pobytu matki w dps wynika z decyzji a nie z umowy. Opiera to na dostępnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym związanym ze stosowaniem przepisów art. 59, art. 61 ust. 1 ustawy i § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. poz. 964). Reasumując swoje wywody skarżąca podniosła, że organ, znając sytuację materialną jej matki i ustalając jej odpłatność na poziomie 70% dochodu musiał mieć świadomość, że nie pokrywa ona pełnego kosztu utrzymania w dps. Mimo to w decyzji nie ustalił prawidłowo kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w dps. Przy tym decyzji z dnia 21 marca 2011 r. skarżąca nigdy nie otrzymała – nie mogła się więc od niej odwołać. Organ odwoławczy przy tym wiedząc, że organ I instancji świadomie nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia sytuacji materialnej siostry skarżącej, celem zobowiązania jej do uczestnictwa w kosztach pobytu matki w dps, wiedząc nadto, że decyzji o ustaleniu odpłatności nie można wydać za okres wsteczny, zaskarżoną decyzją przerzuca skutki błędu organu I instancji na stronę, chroniąc władcze działania organu I instancji, naruszające jej prawa. Dostrzega też skarżąca, że decyzje I i II instancji naruszają zasadę art. 8 kpa – pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa przez to, że postępowanie w jej sprawie nie zostało prawidłowo przeprowadzone. Prokurator Prokuratury Rejonowej w D., który zgłosił udział w sprawie wniósł o uchylenie obu decyzji. Podniósł, że decyzja z dnia 21 marca 2011 r. o skierowaniu matki skarżącej do dps nie jest decyzją ostateczną w zakresie pkt 3, gdyż nie została doręczona skarżącej. W tym pkt natomiast decyzja zawiera określenie obowiązku skarżącej ponoszenia odpłatności za pobyt matki w dps. Wprawdzie organ pomocy społecznej zawarł ze skarżącą umowę w dniu 23 marca 2011 r. dotyczącą tej odpłatności, jednakże umowa nie jest źródłem obowiązku ponoszenia opłaty w dps, a tylko decyzja administracyjna wydana w oparciu o art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona bowiem decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie narusza przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a sądowa kontrola decyzji administracyjnych obejmuje jedynie ich legalność (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa). Na wstępie należy stwierdzić, że przedmiotem kontroli Sądu jest jedynie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] w sprawie odmowy zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. W podstawach prawnych obu decyzji powołano m.in. przepis art. 64 ustawy stanowiący, iż osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Zanim jednak będzie można ocenić czy w okolicznościach sprawy przepis ten, zawierający otwarty katalog przesłanek zwolnienia został prawidłowo skonkretyzowany, trzeba mieć na względzie, że w dniu 10 kwietnia 2012 r. ten sam organ odwoławczy, decyzją nr [...] odmówił skarżącej zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Orzeczenie to, zakwestionowane przez skarżącą zostało uchylone wraz z decyzją I instancji wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 433/12. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zarzucił organom orzekającym w sprawie, że nie mogły się ograniczyć tylko do badania sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej skarżącej. Należało również ustalić czy jej matka umieszczona w dps pozostaje w związku małżeńskim, ile ma dzieci i czy sytuacja skarżącej pozwala na realizację ustawowego obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Organy administracji nie wyjaśniły dlaczego uznały, że siostra skarżącej nie ma obowiązku partycypowania w ponoszeniu opłat za pobyt matki w dps, a przez to nie zachodzi przesłanka zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w postaci "uzasadnionych okoliczności". Wprawdzie, decydując o zwolnieniu z opłat, działają w ramach uznania, jednak nie może prowadzić to do dowolności w ich rozstrzygnięciach. Dlatego też brak odniesienia się do wskazanej w cytowanym przepisie przesłanki zwolnienia z opłat, Sąd uznał za niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny w sposób jednoznaczny ustalić aktualny stan rodzinny matki skarżącej oraz możliwość partycypowania w kosztach utrzymania matki w dps przez siostrę skarżącej (...). Stosownie do przepisu art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W postępowaniu, jakie toczyło się po uprawomocnieniu wspomnianego wyroku, organy administracyjne zastosowały się do tych wytycznych Sądu czyniąc stosowne ustalenia. Zawarł je organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co w części historycznej uzasadnienia wyroku, szczegółowo zostało przedstawione. W tym miejscu warto jedynie wskazać, że jak wynika, z materiałów sprawy matka skarżącej jest osobą samotną – wdową, ma dwie córki: jedną jest skarżąca, druga mieszka w S. Jej rodzina składa się z trzech osób – uzupełniają ją mąż i 14-letni syn. Siostra skarżącej nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu męża. W 2012 r. jej rodzina miała 16531,16 zł miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie. Organ I instancji nie brał jednakże pod uwagę obciążenia wspomnianymi kosztami siostry skarżącej gdyż skarżąca zobowiązała się dobrowolnie pokrywać różnicę między kosztem pobytu w dps a kwotą uiszczaną przez matkę. Organ odwoławczy nadto wyjaśnił, iż zwracał się do siostry skarżącej o wskazanie jakie ma dochody i ich udokumentowanie ale gdy stosowne materiały wpłynęły do organu I instancji matka ich obu już nie przebywała w domu pomocy społecznej. W związku z tą okolicznością wyrażono pogląd, że decyzja ustanawiająca odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej nie może być wydana za okres wsteczny; wynika to z orzecznictwa sądowego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 627/13). To nadto oznacza, że nawet gdyby organ I instancji, po nadesłaniu stosownych danych o sytuacji materialnej i osobistej siostry skarżącej, chciał uregulować (decyzją lub umownie) ponoszenie przez nią opłaty z tytułu pobytu matki w dps nie mógłby objąć nią okresu wstecznego, ale czas od dnia wydania decyzji lub wezwania do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. Ocenę tej kwestii można podzielić tym bardziej, że oparto ją na orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organ odwoławczy przywołał w tej mierze orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 887/12. Niezależnie od tego nie stoi ona w sprzeczności z oceną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 14 listopada 2012 r., o którym już była mowa. Ocena prawna, jaką w nich skład orzekający Sądu zawarł dotyczyła innego zagadnienia: w jaki sposób ustalić taką opłatę w obrębie danej grupy zobowiązanych, np. zstępnych. Opierając się na regulacjach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 128, art. 129 § 1, art. 135 § 1) Sąd doszedł do przekonania, że w obrębie tej samej grupy krewnych należy badać, czy są inni krewni i jakie są ich możliwości realizacji obowiązku, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Należy jednakże mieć na względzie, że rozważania te czynił Sąd na tle regulacji art. 61 ustawy nie wypowiadając się w ogóle o możliwościach konkretyzacji obowiązku ponoszenia przez siostrę skarżącej opłat za pobyt matki w dps za okres wsteczny. Przyjmując, że nałożenie obowiązku ponoszenia opłaty także przez drugą córkę byłoby spóźnione organy orzekające w postępowaniu posądowym, wydanymi decyzjami, nie sprzeciwiły się ocenie zawartej w cytowanym wyroku. W rozważaniach zamieszczonych w tym wyroku brak przy tym relacji zachodzącej między przepisami art. 59, art. 61 i art. 64 ustawy. Pozwala to Sądowi orzekającemu w składzie jak w sentencji wyroku wyrazić pogląd, że skoro przedmiotem postępowania w tej sprawie jest odmowa zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt matki w dps to ocena Sądu powinna skupiać się jedynie na tym czy w okolicznościach sprawy istotnie brakowało przesłanek, o jakich mowa w art. 64 ustawy. W postępowaniu tym Sąd już nie może oceniać czy obowiązek ponoszenia opłaty w określonej części za pobyt matki w dps został trafnie określony, czy też nie i co jest jego źródłem. Można jedynie dla dalszego wywodu odnotować, że w dniu 21 marca 2011 r. Dyrektor OPS w D. podjęła decyzję opartą na podstawie art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1 i art. 61 ustawy, postanawiając: 1) skierować matkę skarżącej do dps na pobyt stały; 2) ustalić odpłatność za pobyt w dps w wysokości 1112,79 zł, tj. 70% pobieranego świadczenia w formie emerytury i zobowiązać mieszkankę domu do przekazania tej kwoty ze swoich dochodów bezpośrednio na rzecz dps; 3) zobowiązać skarżącą do opłacania kosztów pobytu matki w wysokości różnicy wynikającej pomiędzy opłatą ponoszoną przez matkę skarżącej a kosztem utrzymania mieszkańca w dps; powyższa płatność miała być regulowana za pośrednictwem OPS w D. W uzasadnieniu zaś w części dotyczącej skarżącej, natomiast stwierdzono, że mieszkanka domu ma córkę zobowiązaną zgodnie z art. 61 ustawy do dopłacania do kosztów pobytu w dps. Dnia 16 lutego 2011 r. został przeprowadzony wywiad alimentacyjny ze skarżącą, która zobowiązała się w oświadczeniu z dnia 14 marca 2011 r. dobrowolnie dopłacać do kosztów pobytu matki w dps w wysokości różnicy wynikającej z odpłatności mieszkanki domu a pełnym kosztem pobytu. (tak dosłownie w oświadczeniu skarżącej z dnia 14 marca 2011 r. – dod. Sądu). Szczegóły powyższej płatności zostaną ustalone w umowie sporządzonej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy. Umowa została sporządzona tego samego dnia, co decyzja. W § 1 umowy strony zgodnie stwierdziły, że na mocy decyzji z dnia [...] nr (...) Dyrektor OPS w D. skierował matkę skarżącej do dps, ustalając częściową odpłatność za pobyt w dps w wysokości 70% miesięcznego dochodu. Skarżąca zaś zobowiązała się, stosownie do art. 61 ust. 2 i art. 103 ustawy do opłacania kosztów pobytu matki w dps. W § 2 umowy, w celu realizacji obowiązku zawartego w § 1 skarżąca zobowiązała się do zapłaty na rzecz Gminy D. kwoty wynikającej z różnicy między płatnością, ponoszoną przez matkę (wynikającą z decyzji administracyjnej), a pełnym kosztem pobytu (wynikającym z zarządzenia na dany rok Starosty Powiatu, w którym usytuowany jest dom pomocy społecznej). Na dzień podpisania umowy jest to kwota w wysokości 1495,21 zł. Wbrew twierdzeniom skarżącej i prokuratora biorącego udział w rozprawie przed Sądem, decyzja z dnia [...] stała się decyzją ostateczną. Decyzja ta została bowiem zakwestionowana odwołaniem matki skarżącej, ale SKO w W., decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało ją w mocy. Nie wdając się natomiast w ocenę, czy decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej, czy też, nie, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy istotnie w postępowaniu administracyjnym organ I instancji zaniechał doręczyć decyzji wszystkim stronom postępowania do rozważenia pozostawałaby kwestia ograniczenia udziału takiej strony w postępowaniu jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego i weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym. Wymagałoby to jednak stosownej inicjatywy procesowej strony i wszczęcia odrębnego postępowania. Przechodząc natomiast do kwestii zasadności decyzji ostatecznej, jak i decyzji ją poprzedzającej, mającej za przedmiot odmowę zwolnienia z odpłatności za pobyt matki skarżącej w dps stwierdzić trzeba, że została ona oparta prawidłowo na podstawie art. 64 ustawy. Treść tego przepisu została przytoczona na wstępie tych rozważań. Wynika z niego, w szczególności, że ustawodawca dał organowi administracyjnemu orzekającemu w takiej sprawie możliwość wyboru jednego z rozstrzygnięć kończących załatwienie wniosku o zwolnienie: rozstrzygnięcie pozytywne lub odmowa zwolnienia. Przy tym w samej normie prawnej sprecyzowane zostały cztery przesłanki możliwego zwolnienia, ale krąg tych przesłanek nie został zamknięty o czym świadczy wyrażenie: "w szczególności". Z drugiej natomiast strony wykładnię tego jak rozumieć inne przesłanki zwolnienia zawiera pkt 2 art. 64 ustawy, w którym wymienione zostały "uzasadnione okoliczności", ale i te łączyć by należało ściśle z uwarunkowaniami ściśle osobistymi wnioskodawcy, rodzinnymi i materialnymi. Dodać do tych uwag należy, że decyzja uznaniowa, jako oparta na uznaniu administracyjnym, podlega ograniczonej kontroli Sądu administracyjnego. Sąd nie może kwestionować wyboru przez organ administracyjny jednej z możliwości załatwienia wniosku o przyznanie prawa (zdjęcie obowiązku). Ma natomiast powinność skontrolować czy wybór ten został należycie uzasadniony. Tak też kontrolując zaskarżoną decyzję nie można jej zarzucić, że odmowa przychylenia się do wniosku skarżącej nie została uzasadniona. Wbrew temu, co podnosi skarżąca, że organ odwoławczy nie załatwił sprawy w jej całokształcie ponownie Kolegium Odwoławcze w W. szczegółowo odniosło się do sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej, która utrzymuje się wraz z synem z dochodu wynoszącego 3719,26 zł. Jest przy tym właścicielką dwóch mieszkań: w D. o powierzchni 60 m i we W. o powierzchni 36 m. Koszt utrzymania obu lokali wynosi około 1350 zł. Skarżąca spłaca kredyt zaciągnięty na zakup mieszkania we W. – miesięcznie 585,95 zł. Zaciągnęła też kredyt odnawialny w kwocie 15000 zł, spłaca odsetki na bieżąco, ale stałych rat nie ma. Jest właścicielką samochodu osobowego [...] z 2006 r. Biorąc to pod uwagę Kolegium zasadnie stwierdziło, że rodzina skarżącej dysponuje sporym majątkiem; dwuosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty 3719,26 zł znacznie przekraczającej kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny (912 zł = 456 zł x 2). Po odliczeniu kosztów utrzymania lokalu rodzinie skarżącej pozostaje na własne potrzeby 1780,79 zł. Kolegium więc wskazało, że skarżąca powinna w pełni wykorzystać swe zasoby finansowe poprzez np. sprzedaż jednego z mieszkań lub jego wynajęcie by w ten sposób ograniczyć wydatki związane z posiadaniem dwóch lokali, a także z zakupem droższych produktów. Tylko bowiem osoby o bardzo niskich dochodach, obarczone chorobą i związanymi z nią wydatkami mogą korzystać ze zwolnienia z opłaty za pobyt osoby bliskiej w dps. Nie sposób – przyjmuje dalej, zaakceptować sytuacji, w której osobę majętną, a za taką trzeba uznać skarżącą na tle osób korzystających z pomocy społecznej, zwalnia się z opłaty przerzucając obowiązek jej pokrycie na ośrodek pomocy społecznej. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, które powinny być wydatkowane zgodnie z ideą pomocy społecznej, na pomoc osobom najuboższym. Organ przeznaczając znaczną cześć posiadanych w rocznym budżecie środków na spłatę zadłużenia za pobyt matki skarżącej w dps znacznie uszczupliłby środki na pomoc osobom, które tej pomocy rzeczywiście potrzebują. Te motywy jakimi kierował się w sprawie organ odwoławczy wystarczająco uzasadniają, że załatwił tę sprawę w jej całokształcie, a nadto, że przekonująco wykazał, iż w świetle okoliczności sprawy brak podstaw by zwolnić skarżącą z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Do zaakceptowania jest odniesienie sytuacji skarżącej i jej najbliższej rodziny do sytuacji osób, którym pomoc społeczna jest niezbędna. Z tych względów, na podstawie art. 151 ppsa, skarga podlegała oddaleniu. H.B.5.02.2015 r.