I OZ 813/17

Dnia 27 kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Starosty Limanowskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2017 r. o sygn. akt II SAB/Kr 182/16 przywracające termin J.T. do uzupełnienia braków formalnych skargi na bezczynność Starosty Limanowskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Skarżący J.T. – redaktor naczelny portalu [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty Limanowskiego przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 17 listopada 2016 r. wezwał skarżącego do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Nadto, w wykonaniu zarządzenia Starszego Referendarza Sądowego pismem z dnia 18 listopada 2016 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...], z zastrzeżeniem, że w przypadku nieusunięcia wskazanych braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skarga zostanie odrzucona, stosowanie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.). Wezwania zawierały prawidłowe pouczenia o skutkach niezłożenia opłaty i nieuzupełnienia braków skargi w terminie. Opisane powyżej zarządzenia, zostały odebrane w dniu 5 grudnia 2016 r. W terminie otwartym dla uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. w dniu 12 grudnia 2016 r., skarżący uiścił należny od wniesionej skargi wpis. Niemniej jednak pomimo upływu zakreślonego terminu, skarżący nie złożył do akt sprawy dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...]. Pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, przedkładając jednocześnie oświadczenie wspólników spółki [...]. wskazujące, że jest on redaktorem naczelnym portalu [...], kopię umowy spółki cywilnej [...], potwierdzającej kto jest jej wspólnikiem oraz wypisy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej wspólników spółki cywilnej [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że uzupełnienie wymaganych dokumentów wymagało przedłożenia oświadczenia podpisanego przez wspólników [...]., tj. skarżącego oraz jego matkę J.T., która w tym terminie przebywała poza miejscem zamieszkania z uwagi na formalności związane ze spadkiem po jej ojczymie, a w związku z tym nie mogła ona podpisać ww. oświadczenia. Skarżący podkreślił przy tym, że J.T. podpisała wymagane oświadczenie w pierwszym możliwym terminie, tj. jeden dzień po upływie zakreślonego przez Sąd terminu. Ponadto na wezwanie Sądu o uprawdopodobnienie okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, skarżący w dniu 11 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego) przedłożył oświadczenie J.T., w którym wskazała, że w dniach od 1 do 12 grudnia 2016 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, gdzie załatwiała sprawy formalne związane ze spadkiem otrzymanym po zmarłym ojczymie i dlatego nie mogła we wcześniejszym terminie podpisać oświadczenia wspólników spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 6 lutego 2017 r. przywrócić skarżącemu termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie tego Sądu w niniejszej sprawie zachodziła sytuacja uzasadniająca przywrócenie uchybionego terminu. Skarżący wskazał bowiem, że do wykazania, iż jest on redaktorem naczelnym portalu [...], konieczne było przedłożenie oświadczenia wspólników spółki cywilnej [...], tj. skarżącego oraz jego matki J.T., która w okresie od dnia 1 do dnia 12 grudnia 2016 r. przebywała w Nysie, tj. poza swoim miejscem zamieszkania (Limanowa), gdzie załatwiła sprawy formalne związane ze spadkiem otrzymanym po zmarłym ojczymie. Okoliczność ta została również potwierdzona przez J.T. w przedłożonym oświadczeniu, w którym dodatkowo wskazała, że podpisała oświadczenie wspólników spółki I. natychmiast po swoim powrocie do Limanowej, tj. 13 grudnia 2016 r., a zatem jeden dzień po upływie terminu zakreślonego przez Sąd, co dodatkowo zdaniem Sądu uprawdopodabnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wymaganego dokumentu. Ponadto, WSA w Krakowie podkreślił, że skarżący uiścił w terminie wymagany wpis, uzupełniając tym samym brak fiskalny skargi, a więc dokonując czynności, która nie wymagała zaangażowania osób trzecich, co również może świadczyć o chęci uczynienia zadość wezwaniu Sądu. Jednocześnie zdaniem Sądu, skarżący złożył rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem wymogów określonych w art. 87 p.p.s.a. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że skarżący w dniu 13 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego), tj. w pierwszym możliwym dniu po powrocie wspólnika spółki cywilnej [...], którego podpis był wymagany pod oświadczeniem potwierdzającym, że skarżący jest redaktorem naczelnym portalu [...], złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przedmiotowy wniosek, dochowując tym samym terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Co istotne równocześnie, załączając wymagane dokumenty, dokonał on czynności, której uchybił, przez co wypełnił dyspozycję art. 87 § 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd uznał okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...], za uprawdopodobnione i mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł o przywróceniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji wniósł Starosta Limanowski. Zarzucił mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżący nie dokonał czynności w postępowaniu sądowym polegającej na uzupełnieniu braków formalnych złożonej skargi bez własnej winy, oraz że uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy przy dołożeniu należytej staranności możliwe było usunięcie braków formalnych w terminie wyznaczonym przez Sąd, a skarżący w sposób zawiniony terminowi uchybił oraz podczas gdy sam fakt przebywania wspólnika spółki [...] w odległości 300 km od miejsca zamieszkania nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu zażalenia zaakcentowano wyjątkowy charakter przywrócenia terminu, które może uzasadniać tylko przeszkoda niemożliwa do usunięcia nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. W ocenie Starosty skarżący mógł pokonać dystans niecałych 300 km od drugiego wspólnika samochodem, ewentualnie skorzystać z usług firmy kurierskiej. Tymczasem nie podjął żadnych z tych czynności, lecz czekał do powrotu wspólnika z wyjazdu. Zdaniem Starosty skarżący nie dochował należytej staranności, nie podjął żadnych czynności by przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie terminu usunąć. Starosta zaznaczył, że wspólnik nie przebywał za granicą, a nadto skarżący zatrudnia personel, którym mógł się posłużyć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 3 p.p.s.a., na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie. Zażalenie wniesione w niniejszej sprawie przez Starostę Limanowskiego zasługuje na uwzględnienie w tym zakresie, że Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł o przywróceniu terminu, mimo że nie rozważył dostatecznie wszechstronnie, czy stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. wnioskodawca zwracając się o przywrócenie terminu uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji nie rozważył bowiem okoliczności tego, czy wnioskodawca dochował w sprawie należytej staranności, w tym czy miał możliwość zachować termin przez podjęcie działań odpowiadających temu standardowi staranności. Trafnie na konieczność rozważenia przez Sąd pierwszej instancji tej kwestii zwraca uwagę w swoim zażaleniu Starosta Limanowski. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za przedwczesne merytoryczne odniesienie się do tych okoliczności, skoro nie zostały one dostatecznie wyjaśnione i rozważone przez Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jak zauważa się w orzecznictwie, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OZ 1164/14; postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., I OZ 682/14). Stąd Sąd rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu musi ustalić, jaki miernik staranności może być wymagany w sprawie od strony dbającej należycie o własne interesy, a następnie odnieść go do zachowania wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uzewnętrznił w uzasadnieniu skarżonego postanowienia tego, jaki miernik wskazanej staranności przyjmuje oraz dlaczego uznaje, że został on zachowany przez wnioskodawcę. Jak zasadnie wskazuje Starosta Limanowski we wniesionym zażaleniu, Sąd w ogóle nie odniósł się do możliwości przezwyciężenia (usunięcia) przyczyn uchybienia terminu przez wnioskodawcę, w tym czy mieściłyby się w granicach opisanego standardu staranności. W razie wątpliwości Sąd ten mógł zwrócić się do wnioskodawcy o dodatkowe wyjaśnienia. Skoro, jak wskazuje się w przywołanym orzecznictwie, Sąd rozpoznający wniosek o przywrócenie uchybionego terminu musi ten wniosek oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, to tym samym powinien w uzasadnieniu wydawanego postanowienia odnieść się nie tylko do okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu, ale i do tych dostrzegalnych w sprawie, które mogłyby przemawiać przeciwko przywróceniu terminu, ze wskazaniem, dlaczego nie podważają one zasadności przywrócenia terminu. Brak ten uznać należy w niniejszej sprawie za istotny, albowiem uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się merytoryczne do kwestii zasadności przywrócenia uchybionego terminu w sprawie. Sąd pierwszej instancji odniesie się zatem do wskazanych kwestii ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza przy tym wyniku załatwienia wniosku przy ponownym, wszechstronnym rozpoznaniu sprawy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę przywrócenia uchybionego terminu do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, stosując art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.