II SA/Op 71/17

WyrokWSA w Opolu2017-04-04

Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej, jeśli sprawa ta została już wcześniej prawomocnie rozstrzygnięta decyzją o nakazie rozbiórki?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej, jeśli sprawa ta została już wcześniej prawomocnie rozstrzygnięta decyzją ostateczną, np. nakazem rozbiórki. Ponowne wszczęcie postępowania w takiej sytuacji byłoby obarczone wadą nieważności z powodu powagi rzeczy osądzonej.
Stan faktyczny
Skarżący M. M. domagał się ponownego wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanego domku letniskowego. Wcześniej organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu, która stała się ostateczna. Skarżący argumentował, że nie był świadomy konsekwencji braku reakcji i pojawiły się u niego środki finansowe na legalizację. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na ostateczność poprzedniej decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 6 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ponownej procedury legalizacyjnej dotyczącej budowy bez pozwolenia oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako OWINB) w Opolu z dnia 6 grudnia 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 października 2016 r., nr [...] (dalej także jako PINB), odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia ponownej procedury legalizacyjnej w przedmiocie budowy - bez wymaganego pozwolenia na budowę - domku letniskowego, usytuowanego na działce nr a w [...]. Zaskarżony akt został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z dnia 8 maja 2015 r. PINB w powiecie nyskim zawiadomił M. M. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie oceny legalności robót budowlanych związanych z rozbudową budynku usytuowanego na działce nr a w [...]. Następnie, w dniu 30 czerwca 2015 r. przeprowadził oględziny "samowolnie rozbudowanego i nadbudowanego budynku letniskowego na dz. nr a w [...]", podczas których ustalił, że M. M. dokonał rozbudowy, nadbudowy i przebudowy budynku letniskowego dwuizbowego. W protokole oględzin organ powiatowy odnotował, że obiekt poprzednio posiadał powierzchnię zabudowy 48 m², a w dniu oględzin 73,32 m². Wyposażony został w nowo utworzone poddasze, a od strony drogi przedłużone zostało zadaszenie, wsparte na słupach. Podał, że inwestor na wykonanie powyższych robót nie przedstawił dokumentacji świadczącej o legalności inwestycji, okazując jedynie decyzję Burmistrza Paczkowa (znak [...]) w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, przebudowie i nadbudowie budynku letniskowego wolno stojącego na działce nr a, obręb [...]. W dalszej kolejności, postanowieniem z 8 lipca 2015 r., nr [...], organ powiatowy wstrzymał prowadzenie dalszych robót budowlanych związanych z rozbudową i nadbudową obiektu i nakazał przedłożenie do 15 września 2015 r. dokumentów niezbędnych do legalizacji inwestycji. W uzasadnieniu wskazując, że roboty budowlane wykonane przez M. M. stanowią samowolę budowlaną, która może zostać poddana legalizacji, jeżeli inwestor w wyznaczonym terminie przedłoży wymagane prawem dokumenty, które będą stanowiły wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót. Pouczył także inwestora, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, zostanie wydany nakaz rozbiórki obiektu. W czasie kolejnych oględzin, w dniu 16 listopada 2015 r. M. M. złożył oświadczenie, że obiekt, który kupił w 2013 r. na działce a, został przez niego całkowicie rozebrany i w tym samym miejscu wybudował nowy budynek. Postanowieniem z 17 listopada 2015 r., nr [...], Powiatowy Inspektor, działając na podstawie art. 77 § 2 K.p.a., uchylił swoje postanowienie z dnia 8 lipca 2015 r., nr [...], wobec stwierdzenia, że inwestor nie dokonał samowolnej rozbudowy, nadbudowy i przebudowy przedmiotowego obiektu, tylko rozebrał wcześniej istniejący w tym miejscu budynek, a następnie wybudował całkowicie nowy obiekt. Organ powiatowy zważył, że postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, w związku z czym ma do niego zastosowanie art. 72 § 2 K.p.a., który stwarzał możliwość uzupełnienia lub uchylenia w każdym czasie postanowienia dowodowego. Postanowieniem z 18 listopada 2015 r., nr [...], Powiatowy Inspektor wstrzymał prowadzenie dalszych robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego obiektu i nakazał M. M. przedstawienie w terminie do 20 stycznia 2016 r. dokumentów legalizacyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie z 8 lipca 2015 r., nr [...], było wadliwe, w związku z czym po jego uchyleniu zaistniała potrzeba wydania nowego postanowienia, odnoszącego się do prawidłowo stwierdzonego zakresu wykonanych robót. Wyjaśnił również, że budowa przedmiotowego obiektu stanowi samowolę budowlaną, która może zostać poddana legalizacji, pod warunkiem przedłożenia przez inwestora wymaganej dokumentacji, co pozwoli na wznowienie robót budowlanych i wymierzenie opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie Powiatowy Inspektor pouczył M. M., że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków zostanie wydany nakaz rozbiórki obiektu. Pismem z 20 stycznia 2016 r. M. M. wniósł o legalizację przedmiotowego obiektu i przedłożył cztery egzemplarze projektu budowlanego. W kolejnym piśmie z dnia 4 marca 2016 r. M. M. oświadczył, że domaga się cofnięcia procedury legalizacyjnej ("anulowanie pisma z dnia 20-01-2016"), nadto poinformował organ powiatowy, że rozpoczął prace rozbiórkowe przywracające stan pierwotny domku, co zostało spowodowane brakiem środków finansowych. Decyzją z dnia 29 marca 2016 r., nr [...], Powiatowy Inspektor nałożył na M. M. obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powiatowy wyjaśnił, że budowa budynku letniskowego o powierzchni 73 m² wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestor nie posiadał. W związku z tym, w ocenie organu powiatowego, do niniejszej sprawy zastosowanie powinien znaleźć art. 48 Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor w dniu 20 maja 2016 r. przeprowadził kontrolę wykonania powyższej decyzji. Stwierdził, że obiekt objęty nakazem rozbiórki nie został rozebrany. W związku z powyższym, pismem z dnia 24 maja 2016 r. skierował do M. M. upomnienie i wezwał inwestora o wykonanie nałożonego obowiązku rozbiórki budynku. Pismem z dnia 2 czerwca 2016 r. M. M. poinformował organ powiatowy, że rozbiórka obiektu jest w trakcie realizacji, a następnie w dniu 22 lipca 2016 r. w siedzibie organu powiatowego przedłożył pismo, w którym domagał się wznowienia procedury legalizacyjnej. Prośbę swoją uzasadnił pojawieniem się możliwości finansowych przeprowadzenia legalizacji. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r., działając na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a., Powiatowy Inspektor odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania przedmiotowego obiektu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z 29 marca 2016 r., nr [...], która podlega egzekucji administracyjnej, wobec czego nie ma możliwości ponownego wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Sprawa ta, w ocenie organu powiatowego, została bowiem już raz rozstrzygnięta. W zażaleniu od powyższego rozstrzygnięcia M. M. wskazał, że powodem całej sprawy jest jego nieznajomość prawa i brak informacji od pracowników Powiatowego Inspektoratu o skutkach i możliwościach działań, jakie mu przysługiwały w sprawie. Wyjaśnił również, że jego wolą jest zalegalizowanie spornej inwestycji. Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ww. postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wobec powyższego, organ powiatowy wezwał M. M. do udzielenia odpowiedzi, czy jego pismo z 22 lipca 2016 r. stanowi wniosek o podjęcie ponownej procedury legalizacyjnej przedmiotowego obiektu, czy też wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 29 marca 2016 r., nr [...]. W odpowiedzi, uzyskał stanowisko strony, że wniosek z dnia 22 lipca 2016 r. dotyczył ponownego przeprowadzenia procedury legalizacyjnej przedmiotowego budynku. Inwestor zaznaczył, że o pozwolenie na budowę nie wystąpił nie z własnej winy, sądząc, że pozwolenie takie nie jest wymagane. Ponadto wyjaśnił, że organ powiatowy nie informował go w trakcie postępowania o skutkach braku reakcji na postanowienie legalizacyjne. Wskazał również, że w przypadku przywrócenia terminu do legalizacji obiektu dotrzyma wszelkich obowiązków niezbędnych do jego legalizacji. Kolejnym pismem z dnia 4 października 2016 r. M. M. wniósł wniosek o przywrócenie terminu procedury legalizacyjnej przedmiotowej samowoli budowlanej na podstawie art. 58 § 1 K.p.a., co uzasadnił brakiem wiedzy o potrzebie uzyskania pozwolenia budowlanego i narażenie go na poważne straty finansowe. W tym stanie sprawy, postanowieniem z dnia 24 października 2016 r., nr [...], Powiatowy Inspektor, działając na podstawie art. 61a K.p.a., ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "podjęcia procedury legalizacyjnej" przedmiotowej samowoli budowlanej. Rozstrzygnięcie swoje uzasadnił tym, że w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja administracyjna z dnia 29 marca 2016 r., nr [...], którą sprawa została rozstrzygnięta co do istoty. Zatem, nie może ponownie prowadzić postępowania w sprawie, która została zakończona. Organ powiatowy przypomniał również, że w trakcie zakończonego postępowania informował M. M. o skutkach bierności w toku postępowania legalizacyjnego. Jednocześnie organ pierwszej instancji postanowieniem z 24 października 2016 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. terminu "procedury legalizacyjnej w przedmiocie budowy bez wymaganego zezwolenia domku letniskowego w miejscowości [...], usytuowanego na działce nr a, zauważając, że złożony wniosek dotyczy przywrócenia terminu do przeprowadzenia całej procedury legalizacyjnej, a nie do konkretnej czynności procesowej. Z brzmienia natomiast art. 58 K.p.a. wynika, że przywróceniu podlegają wyłącznie terminy do dokonania czynności, natomiast M. M. nie wskazał żadnej czynności. Pismem z dnia 2 listopada 2016 r. M. M. wniósł zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia 24 października 2016 r., nr [...], podnosząc, chce zalegalizować wykonaną samowolę budowlaną, a rozbiórka obiektu naraziłaby go na poważne straty finansowe. Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego opierając się o przepis art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej przywoływana jako K.p.a.), oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 290 z późn. zm., dalej jako Prawo budowlane), po rozpatrzeniu zażalenia M. M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z dnia 24 października 2016 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia ponownej procedury legalizacyjnej w przedmiocie budowy, bez wymaganego pozwolenia na budowę, domku letniskowego, usytuowanego na działce nr a w [...] – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach swego postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaznaczył, że Powiatowy Inspektor, po stwierdzeniu wykonania w warunkach samowoli budowlanej budynku na działce nr a w [...], dał inwestorowi możliwość zalegalizowania obiektu w trybie przewidzianym w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego przedłożenie w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego. Zauważył, że w postanowieniu z dnia 18 listopada 2015 r. termin wykonania obowiązku z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego został określony na dzień 20 stycznia 2016 r. i tego dnia M. M. przedłożył w Powiatowym Inspektoracie cztery egzemplarze projektu budowlanego, jednak bez wymaganego zaświadczenia o zgodności z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. OWINB zaakcentował, że inwestor wniósł pismo do organu powiatowego z żądaniem zaniechania procesu legalizacji. Dodał, że legalizacja nie jest obowiązkiem inwestora, a jego uprawnieniem, z którego można, ale nie trzeba skorzystać. Skoro M. M. nie skorzystał z tego uprawnienia, według organu odwoławczego, trafnie został na niego nałożony, na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku, a to z uwagi na fakt, że nie doszło do przedstawienia wymaganych dokumentów, w określonym w postanowieniu terminie. Organ odwoławczy zaznaczył, że orzeczony nakaz nie został wzruszony w toku instancji. Decyzja nr [...], nie została zaskarżona, w związku z czym stała się ostateczna i podlegała egzekucji. OWINB podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu nie była badana prawidłowość powyższej decyzji, zaś prowadzone postępowanie zażaleniowe dotyczyło wyłącznie kontroli postanowienia Powiatowego Inspektora z 24 października 2016 r., nr [...]. W przekonaniu organu odwoławczego, w sytuacji, kiedy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja administracyjna nakazująca rozbiórkę, to wniosek o legalizację tego samego obiektu należało rozpatrywać w kategoriach powagi rzeczy osądzonej. Decyzja wydana w trybie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego stanowiła rezultat nieskutecznie zakończonego postępowania legalizacyjnego (niezalegalizowanie obiektu z woli inwestora). W związku z tym, organ uznał, że brak było podstaw do ponownego przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w sprawie już rozpoznanej decyzją ostateczną. Wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji ostatecznej uniemożliwiało bowiem dalsze procedowanie sprawie, ponieważ kolejna decyzja w tej samej sprawie dotknięta byłaby wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. W konsekwencji, wedle OWINB, organ powiatowy był zobligowany do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmawiającego wszczęcie postępowania w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na wyżej opisane postanowienie OWINB z dnia 6 grudnia 2016 r. M. M. domagał się jego uchylenia. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego oraz przepisów prawa procesowego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. art. 61a ; 6 K.p.a; 7; 8; 10 § 1; 97 § 1 pkt 4; 107 § 3; 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. W przekonaniu skarżącego, naruszenia te polegały na niepodjęciu przez organ pierwszej instancji niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postanowienia w przedmiocie podjęcia procedury legalizacyjnej. Skarżący argumentował, że organ nie przeprowadził postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej przy uwzględnieniu słusznego interesu strony, w tym nie uwzględnił wniosku skarżącego o umożliwienie dokonania czynności warunkującej zalegalizowanie obiektu budowlanego. Nadto nie zawiadomił skarżącego o zgromadzonym materiale dowodowym, co go pozbawiło możliwości wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego i przedstawienia swoich racji na tym etapie postępowania. Powołując się na przepisy Prawa budowlanego, skarżący wywodził, że podstawową przesłanką legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie likwidacji samowoli, a więc w dacie orzekania przez organ administracji. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie przesłanki te zostały spełnione, jednakże z uwagi na wysokość opłaty legalizacyjnej nie mógł on spełnić obowiązku w określonym przez organ terminie, co jednak nie spowodowało, że wyraził wolę odstąpienia od procedury legalizacyjnej i poddał się wszystkim skutkom z tym związanym. Wskazywał, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem inwestora. Stwarza stronie możliwość odstąpienia od nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, z którego strona ma prawo a nie obowiązek skorzystać. Mając na uwadze treść art. 49 Prawa budowlanego, skarżący dowodził, że nie sposób uznać, że ustawodawca miał na celu pozbawienie strony możliwości dokonania czynności obejmującej uiszczenie opłaty legalizacyjnej w terminie innym niż wskazanym przez organ. Dodatkowo skarżący podnosił, że organy dokonały oceny merytorycznej żądania, do czego nie były uprawnione po myśli art. 61a K.p.a. W odpowiedz na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pojęcie w granicach sprawy oznacza sprawę, w której został wydany zaskarżony akt. Rozstrzyganie w granicach sprawy, zgodnie z powołanym przepisem oznacza sprawę administracyjną w odniesieniu, do której została wydana decyzja (postanowienie). Powyższe oznacza, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola postanowienia Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2016 r., utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia 24 października 2016 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania budowy domku letniskowego usytuowanego na działce nr a w [...]. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na marginesie jedynie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest zabudowa nieruchomości skarżącego w oparciu o uzyskaną decyzję o warunkach zabudowy. Skoro skarżący uzyskał taką decyzję to może ubiegać się, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w Prawie budowlanym, o uzyskanie pozwolenia na budowę. Jednakże kwestia ta nie jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy uznały, że żądanie skarżącego zawarte w jego wniosku z dnia 22 lipca 2016 r., uzupełnionego pismem z dnia 4 października 2016 r. dotyczy sprawy, która została już ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta decyzją z dnia 29 marca 2016 r. Wniosek skarżącego dotyczył bowiem kwestii wznowienia procedury dotyczącej postępowania związanego z legalizacją domku letniskowego w miejscowości [...], usytuowanego na działce nr a. Wniosek ten skarżący uzasadniał możliwościami sfinansowania legalizacji inwestycji. Organy uznały, że wniosek skarżącego z dnia 22 lipca 2016 r. dotyczy obiektu, zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości, który był już przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją z dnia 29 marca 2016 r. Stanowisko to Sąd uznał za prawidłowe. Organy nadzoru budowlanego orzekły co do istoty sprawy w odniesieniu do wybudowanego na działce nr a budynku rekreacji indywidualnej. Powoływaną decyzją z dnia 29 marca 2016 r., która jest ostateczna i prawomocna, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanego domku letniskowego o powierzchni 73 m². W trakcie postępowania legalizacyjnego (postanowienie PINB z dnia 18 listopada 2015 r., nr [...]) skarżący został zobowiązany do przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, jednocześnie został pouczony, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków zostanie wydany nakaz rozbiórki. Wobec powyższego, skarżący wraz z pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. przedłożył cztery egzemplarze projektu budowlanego, wnosząc o legalizację przedmiotowego obiektu, po czym w piśmie skierowanym do organu nadzoru budowlanego w dniu 4 marca 2016 r. oświadczył, że domaga się cofnięcia procedury legalizacyjnej ("anulowanie pisma z dnia 20 stycznia 2016 r.") oraz poinformował, że rozpoczął prace rozbiórkowe, przywracając stan pierwotny domku, co zostało spowodowane brakiem środków finansowych. Sprawa legalności wybudowania na działce nr a spornego obiektu, jak wyżej powiedziano, została już ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta. Zachodzi więc tożsamość wniosku skarżącego z dnia 22 lipca 2016 r. z przedmiotem sprawy zakończonej decyzją z dnia 29 marca 2016 r. Jak to prawidłowo ustaliły organy nadzoru budowlanego przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości ponownego wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Tym samym ponowne rozpoznanie wniosku skarżącego o jego legalizację nie jest dopuszczalne. Wskazać również należy, że niedopuszczalnym w przedmiotowym postępowaniu jest badanie zasadności wydania decyzji o rozbiórce z dnia 29 marca 2016 r. Decyzja ta jest bowiem ostateczna i winna być przez skarżącego wykonana. Nadto wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, co zostało ustalone w trakcie postępowania zakończonego decyzją z dnia 29 marca 2016 r., opisany w tej decyzji obiekt zostały wybudowany samowolnie, tzn. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Podkreślenia wymaga, że budowa (w tym odbudowa) budynku możliwa jest jedynie po uzyskaniu stosownego pozwolenia na budowę. W sytuacji, w której inwestor całkowicie zignorował władcze uprawnienia organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody na jego realizację w postaci pozwolenia na budowę mamy do czynienia z samowolą budowlaną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 155/11 oraz z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1211/10). Prawo budowlane przewiduje w takich sytuacjach dwie drogi: legalizację samowoli budowlanej lub jej rozbiórkę. Legalizacja nie jest obowiązkiem inwestora, a jego uprawnieniem, zatem tylko od inwestora zależy, czy z niego skorzysta (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 990/10 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 503/10, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, htpp://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W doktrynie przyjmuje się, że w wyniku uchybienia terminu strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej i, w efekcie, sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wymienia przepis art. 156 § 1 K.p.a. Zgodnie z nim, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, Przesłanki nieważności muszą wynikać z samej decyzji. Nieważność decyzji zachodzi w przypadku stwierdzenia tożsamości sprawy rozstrzygniętej po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość taka będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Nie ulega wątpliwości, że z powodów, które zostały przedstawione w uzasadnieniu postanowień, taka tożsamość zachodzi w rozpatrywanym stanie faktycznym. Skoro w rozpoznanej sprawie postępowanie w sprawie legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę zostało zakończone ostateczną decyzją z dnia 29 marca 2016 r., to nie jest dopuszczalne ponowne wszczęcie postępowania w sprawie tego samego budynku. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę tę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło