II SA/Wa 1220/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-07
Skład orzekający: Maria Werpachowska, Iwona Dąbrowska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji, wydanego na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 i 7 ustawy o Policji, była prawidłowa, mimo że funkcjonariusz został wcześniej uniewinniony w postępowaniu karnym i posiadał orzeczenie o niezdolności do służby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby była prawidłowa. Przywrócenie do służby następuje z mocy prawa po prawomocnym wyroku uniewinniającym, jednakże funkcjonariusz ma obowiązek zgłosić gotowość do podjęcia służby w określonym terminie. Niewypełnienie tego obowiązku skutkuje obligatoryjnym zwolnieniem ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, co nie stanowi rażącego naruszenia prawa ani braku podstawy prawnej uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Z. H. został zwolniony ze służby w Policji w 2012 r. z powodu zawieszenia w czynnościach służbowych i niezakończenia postępowania karnego. Po prawomocnym wyroku uniewinniającym z 2014 r. nastąpiło przywrócenie go do służby z mocy prawa. Jednakże, Z. H. nie zgłosił gotowości do podjęcia służby w wymaganym terminie, co skutkowało wydaniem przez Komendanta Głównego Policji rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w 2014 r. na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Z. H. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tego rozkazu, argumentując m.in. wadliwą podstawę prawną i jego niezdolność do służby z przyczyn zdrowotnych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. H.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Kwiecińska (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia ze służby oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] o zwolnieniu Z. H. ze służby w Policji.
W dniu [...] lipca 2012 r. Komendant Główny Policji wydał rozkaz personalny nr [...], mocą którego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, ze zm.) zwolnił Z. H. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2012 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny stwierdził, iż policjant od ponad trzech i pół roku pozostaje zawieszony w czynnościach służbowych, a postępowanie karne będące przyczyną tego zawieszenia nie zostało zakończone.
Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2012 r. nr [...] powyższy rozkaz personalny został utrzymany w mocy, natomiast wyrokiem z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2059/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. H. na powyższą decyzję.
Wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. (prawomocnym od 29 kwietnia 2014 r.) Sąd Okręgowy w G. uniewinnił Z. H. od popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: I, II, III oraz IV aktu oskarżenia.
W dniu [...] lipca 2014 r. Komendant Główny Policji wydał decyzję nr [...], mocą której na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a., stwierdził wygaśnięcie rozkazu personalnego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...].
Komendant Główny Policji w dniu [...] lipca 2014 r. wydał rozkaz personalny nr [...], mocą którego na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 i ust. 7 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił Z. H. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2014 r. Przedmiotowej decyzji organ administracyjny nadał zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w związku z uprawomocnieniem się w dniu 29 kwietnia 2014 r. wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] września 2013 r. z mocy prawa nastąpiło przywrócenie policjanta do służby. Skoro funkcjonariusz zgłosił gotowość do podjęcia służby z uchybieniem terminu wskazanego w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji, to należy go zwolnić ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Strona nie złożyła odwołania od powyższej decyzji.
Do Komendy Głównej Policji wpłynął wniosek Z. H. z dnia [...] grudnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Jako podstawę prawną swego żądania strona wskazała art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Zainteresowany stwierdził, iż omawiana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej.
Pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. Z. H. został wezwany do uzupełnienia przedmiotowego podania z dnia [...] grudnia 2015 r., poprzez jednoznaczne określenie przedmiotu żądania.
W piśmie z dnia 18 stycznia 2016 r. funkcjonariusz oświadczył, iż w jego wniosku: "przypadkowo i niepotrzebnie" pojawiła się norma art. 154 § 1 k.p.a., a podstawą jego wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. jest treść art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w sprawie zwolnienia Z. H. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2014 r. i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z. H. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, stwierdzając, iż rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby powinien być wydany na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o Policji. Wskazał na orzeczenie nr [...] [...] Komisji Lekarskiej MSW w G. z dnia [...] listopada 2012 r., z którego wynika, iż już dwa lata wcześniej nie mógł on podjąć zatrudnienia na poprzednim stanowisku z uwagi na niezdolność do pełnienia służby. Fakt wydania ww. orzeczenia był znany Komendantowi Głównemu Policji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] stwierdził, że podstawę prawną kwestionowanego rozkazu personalnego stanowił przepis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby.
Przywrócenie funkcjonariusza do służby następuje z mocy prawa z datą prawomocności wyroku uchylającego decyzję zwolnieniową. Jeżeli w takiej sytuacji reaktywacja stosunku służbowego następuje z mocy prawa, to oczywistym również jest, że samo przywrócenie do służby nie zależy od woli policjanta czy organów Policji, ani nie wymaga podejmowania przez nich w tym konkretnym zakresie jakichkolwiek działań. Przepisy ustawy o Policji nie wprowadzają żadnych rozwiązań, od spełnienia, których uzależnione byłoby przywrócenie do służby. Nie dają też jakichkolwiek podstaw do wydawania decyzji o przywróceniu do służby.
Wyrokiem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w G. uniewinnił Z. H. od popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach: I, II, III oraz IV aktu oskarżenia. Wobec powyższego w dniu [...] kwietnia 2014 r. stosunek służbowy został reaktywowany, a policjant został z mocy prawa przywrócony do służby w dniu uprawomocnienia wyroku sądu powszechnego.
O ile samo reaktywowanie stosunku służbowego w omawianej sytuacji nie wymaga żadnej aktywności ze strony przywróconego do służby policjanta, to jednak dalsze istnienie takiego stosunku zależy już od podjęcia przez niego określonych działań w ściśle wyznaczonym przez ustawodawcę terminie.
Policjant zobowiązany jest do zgłoszenia gotowości do niezwłocznego podjęcia służby, a przy tym oświadczenie takie musi bezwzględnie złożyć w terminie 7 dni od przywrócenia do służby. Niedopełnienie powyższego wymogu - niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy – musi skutkować zwolnieniem policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Użycie w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji zwrotu "stosunek służbowy ulega rozwiązaniu" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny, a zatem nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu.
Gdy policjant we wskazanym terminie nie zgłosi gotowości niezwłocznego podjęcia służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby takiego funkcjonariusza nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym rozpoczął się bieg terminu określony w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji.
Ustawodawca wprowadza automatyzm, w konsekwencji którego właściwy organ pozostaje całkowicie związany brzmieniem przepisu prawa i musi wydać decyzję o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Organ wskazał, iż z analizy akt osobowych Z. H. wynika, iż w dniu 28 maja 2014 r. do [...] KGP wpłynęły wystąpienia policjanta z dnia 26 maja 2014 r. (data nadania w UP dnia 27 maja 2014 r.). W podaniach tych Z. H., powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w G., wniósł m.in. o wypłatę należnych świadczeń pieniężnych. Ponadto na podstawie art. 42 ust. 1 i ust. 7 ustawy o Policji wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 wskazanej ustawy oraz o przywrócenie na ostatnio zajmowane stanowisko [...] [...] KGP.
W związku z braku zgłoszenia gotowości podjęcia służby w terminie wskazanym w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji (7 dni od przywrócenia do służby), tj. w przedmiotowej sprawie od dnia [...] kwietnia 2014 r., Komendant Główny Policji, rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 i 7 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił wymienionego ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2014 r.
Wskazane w rozkazie personalnym Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] podstawy prawne niewątpliwie stanowiły umocowanie dla organu do działania polegającego na wydaniu wymienionej decyzji administracyjnej. Co więcej stan faktyczny omawianej sprawy obligował Komendanta Głównego Policji do zwolnienia Z. H. ze służby.
W przedmiotowej sprawie nie ma żadnego znaczenia, zdaniem organu, powoływany przez zainteresowanego w analizowanym wniosku fakt, iż orzeczeniem [...] Komisji Lekarskiej MSW w G. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] wymieniony został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji oraz zaliczony do trzeciej grupy inwalidów.
W ocenie organu art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji mógłby znaleźć w omawianej sprawie zastosowanie jedynie w sytuacji, gdyby Z. H. w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby, zgłosił gotowość niezwłocznego jej podjęcia. Niedopełnienie przez policjanta wymogu określonego w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji - niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy – musi skutkować zwolnieniem policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Odnosząc się do żądania Z. H. dotyczącego stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., organ stwierdził, że przesłanka wskazana w powyższym przepisie prawa zachodzi jedynie wtedy, gdy skutek wady decyzji jest ustanowiony wprost w przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności.
Przepisy materialne muszą w sposób wyraźny przewidywać w tej sytuacji sankcję nieważności. Przepis art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność.
W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że istnieje przepis prawa materialnego, który mógłby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wskazywanego przez stronę rozkazu personalnego. W szczególności przepisem takim nie może być art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, bowiem stanowi on jedynie podstawę do zwolnienia policjanta ze służby w przypadku orzeczenia wobec niego trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. W omawianej sprawie przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania.
W ocenie Ministra brak jest podstaw do przyjęcia, iż rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w sprawie zwolnienia Z. H. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2014 r. i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wyczerpuje którąkolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.
Z. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 156 § 1 k.p.a. oraz dokonania błędnych ustaleń faktycznych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się także, zdaniem skarżącego, wadliwej interpretacji przepisów prawa materialnego: art. 124 ust. 2, art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9, art. 41 ust. 3, art. 42 ust. 1, 2, 3, 4, 5 i 7, art. 42 ust 7 oraz art. 125 ust 2 ustawy o Policji.
W ocenie skarżącego wskazana decyzja zawiera wadliwą podstawę prawną i wadliwą przyczynę rozwiązania stosunku służbowego. W dacie wydania rozkazu personalnego skarżący był już na rencie i nie był zdolny do pełnienia służby. W opisanej sytuacji oczekiwanie, iż policjant zgłosi w ustawowym terminie gotowość do służby jest irracjonalne.
Skarżący zaznaczył, że nie kwestionował rozkazu w trybie zwykłym, bowiem w tym czasie korzystał ze świadczeń emerytalno-rentowych i nie interesował się formą dokumentu, który potwierdzał zaprzestanie wykonywania służby.
Podkreślił, że organy działające w niniejszej sprawie próbują pozbawić go świadczeń należnych mu w związku z ustaniem przyczyn zawieszenia służby i zwolnienia.
Za przyczynę zwolnienia ze służby nie można uznać faktu, że skarżący nie podjął ponownie zatrudnienia, w sytuacji gdy z dokumentów będących w posiadaniu organu wynika, że nie był on z przyczyn zdrowotnych zdolny do dalszej służby oraz otrzymał rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. o zwolnieniu ze służby został wydany na niewłaściwej podstawie prawnej: art. 41 ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 2 i 7 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zamiast z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy. Powyższe stanowi o wydaniu tego rozkazu z rażącym naruszeniem prawa.
Oczekiwanie, że osoba, która z powodu niezdolności do pracy przeszła na branżowe świadczenie emerytalno-rentowe, podejmie zatrudnienie, jest, zdaniem skarżącego, irracjonalne. Powyższej okoliczności nie brano pod uwagę przy wydawaniu decyzji, mimo że ma ona kluczowe znaczenie w sprawie.
W sytuacji gdy były policjant został w całości oczyszczony z winy, w konsekwencji czego uznać należy, że był bezpodstawnie zawieszony w czynnościach służbowych, dalsze próby szykanowania go są sprzeczne z podstawowym celem działania administracji publicznej i państwowej.
Niezrozumiały jest wywód i interpretacja przepisów prawa wskazane w zaskarżonej decyzji, które z mocy prawa nakazują wydać rozkaz o przywróceniu do służby, skoro tej służby wykonywać funkcjonariusz nie może, bo jest niezdolny do pracy i otrzymuje świadczenie rentowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Oceniając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd stwierdził,
iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana w szczególnym trybie postępowania –
w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Skarżący zarzucił decyzji objętej wnioskiem rażące naruszenie prawa. Postępowanie takie, prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe.
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem
w nowej sprawie, w której zadaniem organu nadzoru jest wyłącznie wyjaśnienie kwestii, czy wystąpiły – określone enumeratywnie w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. – przesłanki nieważności. Organ nie jest natomiast władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Oznacza to, że działanie organu w trybie art. 156 k.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny ocenia bowiem kwestie czysto prawne, które – jak przyjmuje się w orzecznictwie - winny być rozstrzygane według zasad stosowanych przy kasacji. Z tego względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Postępowanie to jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego, organ nie może co do zasady dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, mając na względzie, iż ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji (por. wyrok SN z 7 marca 1996 r., III ARN 570/95, publ. OSNP 1996/18/258, wyrok NSA z16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12, publ. LEX nr 1452703).
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck 2012, s. 623).
Nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. służy do eliminowania z obrotu decyzji wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona wtedy, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy do wydania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (postanowienia). Chodzi więc tu o sytuację, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.
Rażące naruszenie prawa zachodzi natomiast wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią obowiązującego prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Podkreślenia przy tym wymaga, że nie chodzi tutaj o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i oczywisty. Nie można stwierdzić nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, gdy istnieje wątpliwość co do naruszenia prawa, wyrażająca się odmiennymi poglądami orzekających organów, szczególnie, jeżeli poglądy organów obu instancji na daną sprawę kształtuje rozbieżne orzecznictwo sądowe (por. wyroki NSA: z 20 października 2011, sygn. akt II GSK 1056/10, publ. LEX nr 1070197; z 8 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1566/10, publ. LEX nr 1068431).
Stan faktyczny przyjęty przez organ w przedmiotowej sprawie nie budzi zastrzeżeń i nie jest sporny między stronami. Przedmiotem sporu jest natomiast ocena prawna podejmowanych przez Komendanta Głównego Policji działań polegających na zwolnieniu Z. H. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2014 r., co nastąpiło rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]. Skarżący twierdzi bowiem, że działanie organu było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Organ zaś stoi na stanowisku, że objęta postępowaniem nadzorczym decyzja nie ma wspomnianych wad prawnych.
Analizując tak przedstawione zagadnienie, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) – uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne (ust. 1). Jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3 (ust. 2). Jeżeli po przywróceniu do służby okaże się, że mimo zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia służby policjant nie może zostać do niej dopuszczony, gdyż po zwolnieniu zaistniały okoliczności powodujące niemożność jej pełnienia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5, chyba że zaistnieje inna podstawa zwolnienia (ust. 3). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepis art. 42 ust. 1 ustawy o Policji stanowi podstawę przywrócenia funkcjonariusza na stanowisko równorzędne i w tym zakresie wymagany jest stosowny rozkaz personalny, ale odnoszący się jedynie do mianowania na dane stanowisko. Samo bowiem przywrócenie do służby następuje w dniu ogłoszenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego o uchyleniu rozkazu personalnego dotyczącego zwolnienia ze służby. Z tym też dniem rozpoczyna się bieg terminu z ust. 2 art. 42 ustawy o Policji do zgłoszenia gotowości podjęcia służby (vide: wyrok NSA z 9.05.2005 r., sygn. akt OSK 1550/04, oraz wyrok NSA z 27 sierpnia 2013 r., sygn.. akt I OSK 1929/12, obydwa dostępne w CBOSA).
Stosownie do art. 42 ust. 7 ustawy o Policji przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9 ustawy o Policji, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Odpowiednie stosowanie art. 42 ust. 1-6 oznacza, w ocenie Sądu, że prawomocny wyrok uniewinniający funkcjonariusza Policji, stanowi podstawę do przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne (art. 41 ust. 1). Z chwilą zatem uprawomocnienia się wyroku uniewinniającego następuje przywrócenie funkcjonariusza do służby w Policji z mocy prawa. Tak przywrócony do służby funkcjonariusz winien w terminie 7 dni od dnia przywrócenia do służby zgłosić gotowość podjęcia służby. Jeżeli funkcjonariusz nie zgłosi gotowości podjęcia służby, to stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3 jak stanowi art. 42 ust. 2 ustawy o Policji.
Odpowiednie zastosowanie ma wobec uniewinnionego prawomocnym wyrokiem funkcjonariusza również przepis art. 42 ust. 3 ustawy o Policji, co oznacza, że jeżeli po przywróceniu do służby okaże się, że mimo zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia służby policjant nie może zostać do niej dopuszczony, gdyż po zwolnieniu zaistniały okoliczności powodujące niemożność jej pełnienia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, chyba, że zaistniała inna podstawa zwolnienia.
Na gruncie art. 42 ust. 3 ustawy o Policji, stosowanego wprost, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż "po przywróceniu do służby na mocy wyroku sądu administracyjnego, uchylającego rozkaz personalny w przedmiocie zwolnienia ze służby, funkcjonariusz powinien w ciągu siedmiu dni zgłosić gotowość niezwłocznego jej podjęcia, a następnie zostaje wydany rozkaz personalny o mianowaniu go na konkretne stanowisko równorzędne, chyba że okaże się, iż policjant nie może zostać dopuszczony do służby, gdyż po zwolnieniu zaistniały okoliczności uniemożliwiające jej pełnienie. Tego rodzaju okolicznością stanowiącą przeszkodę do pełnienia służby przez policjanta może być stan jego zdrowia. Stosownie do art. 40 ustawy o Policji – policjant może być skierowany z urzędu lub na jego prośbę do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. Przepis ten koresponduje z art. 25 ust. 1 ustawy, który wymaga od policjanta, odpowiedniej zdolności fizycznej i psychicznej do służby w tego rodzaju formacji" (tak: NSA w wyroku z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn.. akt I OSK 1929/12, dostępnym w CBOSA).
Przedstawiony pogląd ma zastosowanie, zdaniem Sądu, również w przypadku funkcjonariuszy Policji, o których mowa w art. 42 ust. 7 ustawy o Policji.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż skarżący funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2012 r. na mocy rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...]. Podstawą wydania tego rozkazu był przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, tj. zawieszenie w czynnościach służbowych i niezakończenie postępowania karnego będącego podstawą tego zawieszenia.
W dniu 29 kwietnia 2014 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w G. [...] Wydział Karny z dnia [...] września 2013 r. wydany w sprawie sygn. akt [...], mocą którego skarżący funkcjonariusz został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów.
Przedstawiony stan faktyczny i prawny oznacza, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 42 ust. 7 a także przepisy, do których on odsyła, tj. art. 42 ust. 1-6 ustawy o Policji. Po przywróceniu zatem skarżącego do służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2014 r. rozpoczął bieg 7 dniowy termin do zgłoszenia gotowości do służby. W przypadku zgłoszenia gotowości do służby organy winne były skierować skarżącego do właściwej komisji lekarskiej celem określenia jego zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby (art. 42 ust. 3). Wobec zaś niezgłoszenia gotowości do służby organy zobligowane były do zastosowania przepisu art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 1, art. 42 ust. 7 oraz art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, tj. do rozwiązania stosunku służbowego na podstawie wspomnianego art. 41 ust. 3.
W świetle powyższego dokonana przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ocena rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] o zwolnieniu Z. H. ze służby w Policji jest prawidłowa. Organ nadzorczy trafnie nie stwierdził wad ww. rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji w postaci działania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Przepisy ustawy o Policji nie regulują wprost sposobu postępowania w przypadku, gdy przywrócony do służby funkcjonariusz legitymuje się orzeczeniem właściwej komisji lekarskiej o niezdolności do służby. Przedstawiony w uzasadnieniu orzeczenia sposób interpretacji obowiązujących przepisów jest wynikiem zastosowania wykładni językowej i systemowej, co stoi na przeszkodzie uznaniu, że objęty postępowaniem nadzorczym rozkaz personalny był wydany z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji bowiem wątpliwości interpretacyjnych nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa.
Minister prawidłowo wyjaśnił również na czym polega kwalifikowana wada prawna o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., wskazując, iż wada taka może wystąpić jedynie wówczas, gdy konkretny przepis prawa materialnego przewiduje sankcje nieważności. Przepisu takiego w niniejszej sprawie w sposób oczywisty brak, jak słusznie wskazał organ, dlatego też kwestionowany rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nie jest dotknięty wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło