II GSK 245/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-11
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Gabriela Jyż, Andrzej Kuba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku rozbieżności między danymi zawartymi w formularzu wniosku o płatność a danymi w załącznikach (mapach, oświadczeniach), organ administracji ma obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że materiały graficzne i oświadczenia stanowią integralną część wniosku o przyznanie płatności. W przypadku rozbieżności między danymi w formularzu a załącznikach, organ administracji powinien wezwać stronę do wyjaśnienia lub uzupełnienia braków formalnych na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., co oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania, nie dostrzegając tego obowiązku organu.Stan faktyczny
Spółka A.-I. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2014 rok. Organ I instancji przyznał płatność, pomniejszoną o współczynnik korygujący. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał decyzję w mocy, wskazując na sformalizowany charakter postępowania i związanie organu danymi z wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że wniosek był wypełniony poprawnie i nie było podstaw do wzywania do wyjaśnień. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych mimo rozbieżności między formularzem a załącznikami.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zasądzając koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.-I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1191/16 w sprawie ze skargi A.-I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. Z. z siedzibą w W. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz A.-I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. 1.137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego
Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A.-I. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
skarżąca spółka w dniu 15 maja 2014 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w N. D. G. wniosek o przyznanie płatności na 2014 rok wraz z oświadczeniami o uprawie zbóż i załącznikami graficznymi.
Wniosek ten został przekazany zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W., który po jego rozpoznaniu, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. przyznał spółce: jednolitą płatność obszarową w wysokości 494.635,41 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 6.415,96 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz kwotę 10.393,86 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. objętą skargą decyzją z [...] czerwca 2015 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach wskazał, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności obszarowych jest sformalizowane i ma charakter wnioskowy. Wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej oraz płatności uzupełniającej zawiera oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia obejmują przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych. Udzielenie dopłaty we wnioskowanej wysokości uzależnione jest od prawidłowego zadeklarowania we wniosku wielkości powierzchni działek użytkowanych rolniczo. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu, którego treść jest ściśle określona w przepisach prawa. Nie jest dopuszczalne uzupełnianie wniosku w innej formie. Organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy na organie, który dysponował wypełnionym przez skarżącą wnioskiem z zaznaczonymi odpowiednimi rubrykami, ciążył obowiązek wzywania wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień w zakresie podanej powierzchni działek ewidencyjnych.
Sąd wskazując na treść art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) podtrzymał stanowisko organu, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności obszarowych jest sformalizowane, wobec czego nie jest bez znaczenia, w jakiej formie przekazywane są właściwemu organowi dane, od których uzależniona jest wysokość dopłaty. Udzielenie dopłaty we wnioskowanej wysokości uzależnione jest od prawidłowego zadeklarowania we wniosku wielkości powierzchni działek użytkowanych rolniczo. W tego rodzaju postępowaniu oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu (którego treść jest ściśle określona w przepisach prawa). Nie jest więc dopuszczalne uzupełnianie wniosku w innej formie (np. w odwołaniu). Organ jest bowiem związany danymi wskazanymi we wniosku.
Słusznie, zdaniem Sądu, organ uznał, że wskazanie dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji kolejnych działek, pominiętych w złożonym już wniosku nie mogło być skuteczne. Wskazał w tym zakresie na regulacje zawarte w art. 23 ust. 1 i art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska strony że pominięcie wskazania we wniosku żądania płatności do wszystkich powierzchni działek ewidencyjnych i rolnych organ powinien potraktować jako brak formalny z art. 64 § 2 k.p.a., skutkujący koniecznością wezwania do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Stwierdził, że wniosek skarżącej był wypełniony poprawnie - czytelnie, bez żadnych skreśleń i nie zawierał żadnych braków formalnych. Skarżąca zaznaczyła w odpowiednich rubrykach płatności, o które się ubiega i prawidłowo podpisała wniosek. Brak było wobec tego podstaw, aby organ po przyjęciu wniosku domagał się złożenia dodatkowych wyjaśnień co do jego treści. Sąd podkreśli przy tym, że możliwość otrzymania płatności bezpośrednich jest uprawnieniem rolnika, który dla ich uzyskania musi jednak wystąpić z wnioskiem o ich wypłatę wymieniając przy tym wszystkie żądane płatności. Organy nie mają natomiast obowiązku, ani uprawnień do zastępowania strony i rozszerzającego interpretowania wniosków. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej.
Sąd wskazał również, że za oczywisty błąd w myśl art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 nie mógł być uznany brak zadeklarowania działek, co do których strona na dalszym etapie postępowania żąda przyznania płatności. Za brak winy nie można bowiem przyjąć braku zadeklarowania we wniosku działek rolnych o powierzchni 714,54 ha, na którą to powierzchnię strona wskazała w załączniku do odwołania.
Sąd I instancji na marginesie stwierdził, że nie było zgodne z rzeczywistością twierdzenie strony, jakoby załączniki graficzne dołączone do wniosku o płatność wskazywały działki, o których mowa dopiero w odwołaniu - z pewnością nie wszystkie. Co do działek wskazanych dopiero w odwołaniu Skarżąca nie złożyła też wszystkich wymaganych prawem - § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2010 r., Nr 39, poz. 2015), oświadczeń rolnika.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podal art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
A.-I. Spółka z o.o. w W. skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez odmowę jego zastosowania, wskutek niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. naruszył:
a. art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności brak zweryfikowania zgodności wskazanych w formularzy przez skarżącą do płatności działek z materiałami graficznymi i oświadczeniami o uprawie zbóż, stanowiącymi integralną część wniosku o płatność;
b. art. 64 § 2 k.p.a., przez odmowę jego zastosowania, przejawiającą się brakiem wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku w celu zapewnienia tożsamości danych zadeklarowanych w części alfanumerycznej wniosku (formularzu) z danymi wskazanymi w części graficznej wniosku (materiałach graficznych) oraz oświadczeniach o uprawie zbóż;
c. art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez odmowę ich zastosowania, przejawiającą się w niepodjęciu wszelkich korków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, jak również prowadzeniem postępowania w taki sposób, że nierówno traktowano interes skarżącej i Skarbu Państwa oraz rozstrzygnięto wątpliwości w sprawie na niekorzyść skarżącej, co w oczywisty sposób narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez odmowę jego zastosowania, co przejawiało się w niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czy zdaniem Sądu I instancji materiały graficzne oraz oświadczenia o uprawie zbóż stanowią integralną część wniosku o przyznanie płatności, a w konsekwencji czy w przypadku rozbieżności pomiędzy ww. materiałami i oświadczeniami a treścią części alfanumerycznej wniosku (formularza), Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR winien był wezwać skarżącą do wyjaśnienia lub uzupełnieni braków formalnych wniosku; jak również w niewyjaśnieniu przez Sąd I instancji motywów przyjęcia, że (...) nie jest zgodne z rzeczywistością twierdzenie skarżącej, jakoby załączniki graficzne dołączone do wniosku o płatność wskazywały działki, o których mowa dopiero w odwołaniu (a z pewnością nie wszystkie), a szczególności brakiem wskazania, których działek skarżąca rzekomo nie wskazała;
wszystkie ww. przepisy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem pomimo ww. naruszeń jakich dopuściła się Dyrektor OR ARiMR w W., WSA w W. uznał, iż rozbieżność pomiędzy działkami wskazanymi w formularzu wniosku (alfanumeryczna część wniosku) a materiałem graficznym i oświadczeniami o uprawie zbóż, stanowiącymi jego integralną część, nie stanowiła podstawy do wezwania skarżącej do złożenia wyjaśnień lub uzupełnienia braków formalnych wniosku o płatność, jak również uznał, że na Kierowniku Biura Powiatowego ARiMR W. – Z., jako organie przyjmującym wniosek o przyznanie płatności, nie spoczywał obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełniał wymogi ustalone w przepisach oraz czy dane zawarte w poszczególnych jego elementach (częściach) są tożsame;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez odmowę jego zastosowania, wskutek niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że Dyrektor OR ARiMR w W. naruszył:
a. art. 12 i art. 13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu przez Dyrektora OR ARiMR, że materiały graficzne i oświadczenia skarżącej o uprawie zbóż nie stanowią integralnej części wniosku o płatność (części wniosku), a w konsekwencji, że wniosek wraz z załącznikami nie powinien zawierać wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, podczas gdy materiały graficzne i oświadczenia skarżącej o uprawie zbóż stanowią integralną cześć wniosku o płatność i dlatego też powinny być tożsame z danymi wskazanymi w formularzu wniosku;
b. § 2 ust. 1 i § 3 ust. 2 pkt 1 lit. a) – c) oraz pkt 2 lit. a) – e) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2010 r., Nr 39, poz. 215 ze zm.) w zw. z art. 18 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że materiały graficzne i oświadczenia skarżącej o uprawie zbóż nie stanowią integralnej części wniosku o płatności, podczas gdy z treści ww. przepisów, jak również z treści formularza wniosku o przyznanie płatności, opracowanego przez ARiMR, a zwłaszcza punktu VI wynika, że załączniki stanowią integralną część wniosku, tj. że mamy do czynienia z tzw. dokumentem zintegrowanym, składającym się z kilku części i zawierającym oświadczenia pochodzące wyłącznie od określonego podmiotu (wnioskodawcy)
4. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, co z kolei było wynikiem całkowicie błędnego przyjęcia, że zaskarżone decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy – w sytuacji, gdy z ww. w kolejnych zarzutach względów, jest dokładnie odwrotnie, albowiem mamy do czynienia z naruszeniem całego szeregu przepisów prawa, a w konsekwencji zasadne jest stanowisko, że Sąd I instancji powinien był skargę uwzględnić;
II. prawa materialnego:
a) art. 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu, że materiały graficzne i oświadczenia skarżącej o uprawie zbóż nie stanowią integralnej części wniosku o płatności, a w konsekwencji, że wniosek wraz załącznikami nie powinien zawierać wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, podczas gdy materiały graficzne i oświadczenia skarżącej o uprawie zbóż stanowią integralną część wniosku o płatności i dlatego powinny być tożsame z danymi wskazanymi w formularzu wniosku;
b) § 2 ust. 1 i § 3 ust. 2 pkt 1 lit. a) – c) oraz pkt 2 lit. a) – e) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2010 r., Nr 39, poz. 215 ze zm.) w zw. z art. 18 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że materiały graficzne i oświadczenia skarżącej o uprawnie zbóż nie stanowią integralnej części wniosku o płatność, podczas gdy z treści ww. przepisów, jak również z treści formularza wniosku o przyznanie płatności, opracowanego przez ARiMR, a zwłaszcza punkt VI, wynika, że załączniki stanowią integralną część tego wniosku, tj. że mamy do czynienia z tzw. dokumentem zintegrowanym, składającym się z kilku części i zawierającym oświadczenie pochodzące wyłącznie od określonego podmiotu (wnioskodawcy), a w konsekwencji, że w przypadku braku tożsamości danych zawartych w formularzu wniosku i innych jego częściach Dyrektor OR ARiMR powinien był wezwać skarżącą do wyjaśnienia lub uzupełnienia braków formalnych wniosku o płatność.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, w związku z dostatecznym wyjaśnieniem istoty sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.
Na wstępie rozważań, przypomnienia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, która zgodnie z art. 174 p.p.s.a., może być oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie wywiedziona skarga kasacyjna oparta została o obydwie wymienione w art. 174 p.p.s.a. podstawy – naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło w analizowanej sprawie do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadnym są zarzuty pomieszczone w punkcie I wywiedzionej skargi kasacyjnej, a wyżej szczegółowo zacytowane. Jak słusznie zaakcentował autor skargi kasacyjnej spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w przypadku zaistnienia rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w części alfanumerycznej wniosku o płatność (formularzu) a danymi zawartymi w załącznikach do wniosku, tj. w materiałach graficznych (mapach) i oświadczeniach uprawie zbóż, stanowiących integralną część wniosku, organy ARMIR obowiązane były do wnikliwego zbadania wszystkich wskazanych części wniosku i w przypadku wykrycia niezgodności pomiędzy danymi zamieszczonymi w poszczególnych częściach, winny wezwać skarżącą do wyjaśnienia i uzupełnienia braków formalnych we wniosku w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. Podkreślić należy, iż szczegółowe warunki, jakie powinien spełniać wniosek o płatności wskazuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2010 r., Nr 39, poz. 215 ze zm.). § 2 ust. 1 i § 3 ust. 2 pkt 1 lit. a-c oraz pkt 2 lit. a – e tegoż rozporządzenia wskazują, iż wniosek powinien zawierać elementy podania określone w przepisach art. 63 k.p.a. oraz winien zawierać oświadczenia o:
"1) powierzchni działek ewidencyjnych, z podaniem w szczególności:
a) położenia działki ewidencyjnej ze wskazaniem województwa, powiatu i gminy,
b) danych z ewidencji gruntów i budynków: nazwy obrębu ewidencyjnego, numeru obrębu ewidencyjnego, numeru arkusza mapy, numeru działki ewidencyjnej i powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej,
c) powierzchni gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, w tym powierzchni:
– niezgłoszonej do programów pomocowych,
– gruntów rolnych, które zostały zalesione w ramach działania zalesianie gruntów rolnych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz zgodnie z planem zalesienia, lecz nie zostały przekwalifikowane na grunty leśne;
2) sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności:
a) oznaczenia działki rolnej,
b) grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną,
c) powierzchni działki rolnej,
d) numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna,
e) powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej."
Nadto stosownie do treści § 4 ust. 1 tegoż rozporządzenia: "W przesłanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa materiale graficznym, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.), rolnik zaznacza:
1) obszar uprawy pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa;
2) znajdujące się w obrębie działki rolnej:
a) drzewa będące pomnikami przyrody, objęte ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, Nr 157, poz. 1241 i Nr 215, poz. 1664),
b) rowy, których szerokość nie przekracza 2 m,
c) oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2."
Z cytowanych regulacji wynika, iż materiał graficzny i oświadczenia stanowią
integralną część wniosku o przyznanie płatności na dany rok. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iż we wniosku z dnia 15 maja 2014 r. strona skarżąca do płatności zgłosiła działki rolne. Wszystkie działki zostały wskazane przez stronę w załącznikach do formularza, tj. materiałach graficznych oraz oświadczeniach o uprawie zbóż. Natomiast nie wszystkie działki strona wskazała w formularzu. Przypomnieć trzeba, że art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) stanowi, iż organy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności (bezpośredniej, uzupełniającej, cukrowej, do pomidorów) oraz wsparcia specjalnego: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ramach tego rozpatrzenia "całego materiału dowodowego" w niniejszej sprawie organy winny wnikliwie porównać zarówno część alfanumeryczną wniosku, jak i stanowiące jego integralną część załączniki w postaci materiału graficznego i oświadczeń. W sytuacji niespójności dany wskazanych w formularzu wniosku i w jego załącznikach organ administracji publicznej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, winien był w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. wezwać stronę do udzielenia wyjaśnień lub uzupełnienia braku formalnego wniosku w zakresie doprowadzenia do spójności pomiędzy formularzem, a załącznikami do wniosku, które stanowią jego integralną część. Podkreślić należy, iż art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach nie wyłącza stosowania art. 64 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięci tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, w analizowanych postępowaniach. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie, iż w niniejszej sprawie Sąd I instancji pominął okoliczność, iż organy administracji zaniechały czynności procesowej zmierzającej do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (wniosku wraz z załącznikami), a w konsekwencji naruszyły zasadę praworządności.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 3 lipca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1632/14), iż: "Z treści formularza wniosku o przyznanie płatności (...) wynika, ze załączniki stanowią integralna część tego wniosku. Można więc rzec, że mamy do czynienia z tzw. dokumentem zintegrowanym, składającym się z kilku części i zawierającym oświadczenia pochodzące wyłącznie od określonego podmiotu", którym jest wnioskodawca. Takie rozumienie formularza jako dokumentu potwierdza także treść art. 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE. L. 2009 .316.65), które to przepisy stanowią: "1. Pojedynczy wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w szczególności:
a) tożsamość rolnika;
b) system lub systemy pomocy, których dotyczy wniosek;
c) identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 do celów systemu płatności jednolitej;
d) szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, w stosownych przypadkach, ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana;
e) oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy.
(...).
3. W celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej."
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię, pomieszczone w punkcie II analizowanej skargi kasacyjnej, a szczegółowo przywołane wyżej.
Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a zatem oparciu o art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło