II SA/Bd 138/17

WyrokWSA w Bydgoszczy2017-04-12

Skład orzekający: sędzia WSA Leszek Tyliński, sędzia WSA Elżbieta Piechowiak, sędzia WSA Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, a konkretnie pod budowę budynku leczniczego - Balneologii, w ramach budowy kompleksu sanatoryjnego, która została zabudowana i użytkowana zgodnie z tym przeznaczeniem, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, która została zabudowana i użytkowana zgodnie z przeznaczeniem (budowa budynku leczniczego - Balneologii w ramach kompleksu sanatoryjnego), nie może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, ponieważ cel wywłaszczenia został osiągnięty, a nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, brak złożenia wniosku o skorzystanie z prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę w wyznaczonym terminie, po ogłoszeniu wykazu nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, również pozbawia ich możliwości żądania zwrotu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1960 r. na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i wcześniejszych wyrokach WSA uchylających decyzje organów, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty odmawiającą zwrotu nieruchomości. Organ odwoławczy ustalił, że nieruchomość została zabudowana budynkiem leczniczym - Balneologii w ramach kompleksu sanatoryjnego i użytkowana zgodnie z tym przeznaczeniem, co potwierdzają liczne dokumenty. Skarżący zarzucał brak realizacji celu wywłaszczenia, sprzedaż nieruchomości bez uwzględnienia prawa pierwokupu i wywłaszczenie bez odszkodowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi J. B. W. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Starosta [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił J. W. (skarżącemu), działającemu jako następca prawny I. W., zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], zaznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,4433 ha, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Po rozpatrzeniu wniesionego od powyższej decyzji odwołania Wojewoda, decyzją z dnia [...] września 2012 r., uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., ponownie odmówił pozytywnego ustosunkowania się do wniosku skarżącego. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda, decyzją z dnia [...] marca 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2013 r. Decyzję organu odwoławczego z [...] marca 2013 r. skarżący, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wyrokiem z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 485/13, WSA uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2013 r., wskazując, że obowiązkiem organów orzekających w sprawie było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń, co do jej zbędności na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu należało stwierdzić, czy nastąpiło wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie o wywłaszczeniu, czy ewentualna realizacja celu wywłaszczenia miała miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czy też po tym dniu. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], Starosta [...], ponownie odmówił skarżącemu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Również i tę decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który w wyroku z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 796/15, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, wskazując że obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń co do jej zbędności na cel wywłaszczenia. WSA wskazał, że organ powinien w tym celu zwrócić się do organów, w których zbiorach może się znajdować plan zagospodarowania miasta C. obowiązujący w 1960 r. Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] listopada 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że z dokumentów wywłaszczeniowych załączonych do odwołania, w szczególności zaś z pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1960 r. Nr [...] wynika, że wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona na budowę budynku leczniczego - Balneologii, w ramach budowy kompleksu sanatoryjnego, gdyż wybudowany dotychczas obiekt sanatorium jest jedynie budynkiem mieszkalnym dla kuracjuszy i nie posiada zakładu leczniczego. Na podstawie dokumentów wywłaszczeniowych organ stwierdził, że nieruchomość położona w C. przy ul. [...] o powierzchni całkowitej 0,5140 ha (obecnie działki nr [...]), została wywłaszczona pod budowę budynku leczniczego - Zakładu Balneologii dla Sanatorium Wojskowego w C., w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. Wojewoda podał, że organ pierwszej instancji ustalił, że ww. nieruchomość, została zabudowana przez organy wojskowe budynkiem Zakładu Balneologicznego wraz z zapleczem socjalnym (zbiorniki "Inhoffa", śmietnik i składowisko opału), a następnie była użytkowana zgodnie z tym przeznaczeniem jako część kompleksu Sanatorium Uzdrowiskowego Ministerstwa Obrony Narodowej (Wojskowy Szpital Uzdrowiskowy), zgodnie z planem zagospodarowania miasta C.. Powyższe ustalenia potwierdza mapa Nr [...], przedstawiająca Sanatorium Wojskowe, zaktualizowana na postawie pomiaru uzupełniającego z 1964 r., przyjęta do ewidencji dnia [...] września 1964 r., na której zaznaczono budynek Zakładu Balneologicznego i szambo (karta nr 32), zdjęcia lotnicze z 1959 r., na podstawie których założono ewidencję gruntów na terenie powiatu aleksandrowskiego (karty nr 11 i 12), a także pismo Agencji Mienia Wojskowego, Oddziału Terenowego w G. z dnia [...] lutego 2014 r. wraz z kopią protokołu zdawczo-odbiorczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., gdzie zawarto opis stanu technicznego przejmowanych obiektów, z uwzględnieniem zabudowy istniejącej na działce oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,4433 ha. Z przedłożonego protokołu wynika, że budynek Zakładu Balneologicznego został wybudowany w 1964 r. (karta nr 98), a pozostałe elementy infrastruktury powstały w latach 1960-1968 (karty nr 86-107). Z kolei z Archiwum Państwowego w B. organ odwoławczy pozyskał zaświadczenie lokalizacji ogólnej Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] marca 1955 r. Nr [...], zezwalającego na lokalizację sanatorium wojskowego na wywłaszczonych terenach, Zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lutego 1956 r. Nr [...], zezwalające na nabycie nieruchomości, na rzecz Państwa, dla realizacji narodowych planów gospodarczych, oznaczonych na załączonym szkicu do zezwolenia "obwódką koloru zielonego i literami ABCDEFGHIJA", w których to granicach objęta była również nieruchomość Ob. T. , pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1956 r. Nr [...], polecające Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędowi Spraw Wewnętrznych nabycie omawianych nieruchomości na rzecz Państwa, a także notatkę spisaną w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. w dniu [...] sierpnia 1955 r. w sprawie uzgodnienia lokalizacji budynku Sanatorium Wojskowego w C., w której wskazano, że Inżynier Projektant Wojewódzkiego Biura Urbanistycznego W.Z.A.B. w B. - Projektant planu ogólnego miasta C. stwierdził, że lokalizacja omawianej inwestycji jest zgodna z wytycznymi planu ogólnego miasta C. (pkt. 6). Ponadto z Wojskowego Biura Historycznego uzyskano zaświadczenie lokalizacyjne Nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r. wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B.. Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany, wyrażające zgodę na lokalizację szczegółową Sanatorium Wojskowego w C.. Wojewoda w toku prowadzonego postępowania pozyskał z Archiwum Państwowego w T. Oddział we [...] Plan Gospodarczy na 1960 r. Miejskiej Rady Narodowej w C., zatwierdzony Uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] sierpnia 1959 r., gdzie w wykazie inwestycji z planu centralnego i spółdzielczości realizowanych na terenie miasta, wskazano "Sanatorium Wojskowe" (str. 21 pliku akt). W związku z powyższym, Wojewoda stwierdził, że inwestycja polegająca na budowie Sanatorium Uzdrowiskowego MON na przedmiotowej nieruchomości była zgodna wytycznymi planu ogólnego miasta C. i centralnymi planami gospodarczymi, a przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej w 1964 r., a tym samym nie stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - w rozumieniu przepisów zawartych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest, zatem przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu bezzasadny jest zarzut podnoszony w odwołaniu, dotyczący naruszenia przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 136 i następnych, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki zwrotu nieruchomości. Organ zauważył, że postępowanie sądowe dotyczące ważności umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2006 r. mogłoby zostać wszczęte dopiero po pozytywnym rozstrzygnięciu, co do przesłanek zwrotu nieruchomości, a sąd byłby związany ustaleniami organów administracyjnych w przedmiocie zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia (pismo Prokuratorii Generalnej z dnia [...] października 2014 r.). Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego pominięcia udziału I. W. przy zbyciu nieruchomości, Wojewoda wskazał, że osobom, które wystąpiły o zwrot nieruchomości, w przypadku przeznaczenia nieruchomości do sprzedaży i ogłoszenia wykazu, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługiwała możliwość skorzystania z przysługującego im prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, pod warunkiem wszakże złożenia przez te osoby stosownego wniosku w terminie, o którym mowa w art. 35 ust. 2 pkt 12 ustawy. Wojewoda podał, że na podstawie dokumentów uzyskanych z Agencji Mienia Wojskowego, która przejęła przedmiotową nieruchomość w 2004 r., organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu [...] lutego 2006 r. został podany do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości będących w zasobie Agencji Mienia Wojskowego przeznaczonych do sprzedaży. Wykaz ten zawierał informację, że osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, mogą złożyć wniosek o nabycie przedmiotowej nieruchomości do dnia [...] marca 2006 r. Organ ustalił, że I. W. takiego wniosku w wymaganym terminie nie złożyła. W związku z powyższym w dniu [...] marca 2006 r. został ogłoszony przetarg na sprzedaż nieruchomości o łącznej powierzchni 4,1948 ha. Przetarg ustny nieograniczony odbył się w dniu [...] maja 2006 r. Nabywcą w/w nieruchomości został "K. Z. V. P." Sp. z o.o. z siedzibą w C., który to podmiot został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu i uczestniczy w nim na prawach strony. Zdaniem Wojewody nieuprawniony jest podnoszony w odwołaniu zarzut sprowadzający się do pominięcia udziału I. W. przy zbyciu przedmiotowej nieruchomości i realizacji prawa pierwokupu, gdyż wynikające z art. 136 ust. 1 uprawnienie dotyczące zwrotu nieruchomości nie odnosi się do sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został osiągnięty, zrealizowany. Ponadto organ nadmienił, iż I. W. w 1991 r. wystąpiła o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku i uzyskaniu zgody Wojewody Włocławskiego w porozumieniu z Szefem Inspektoratu Logistyki Zastępcą Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Kierownik Urzędu Rejonowego w A. K. prawomocną decyzją z dnia [...] marca 1994 r. orzekł o zwrocie ww. części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 0,0707 ha, niewykorzystanej na cele wywłaszczenia. Ponadto organ stwierdził, że podnoszone przez odwołującego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 8, 9, 11 i 107 k.p.a. również nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Starosta [...] przed wydaniem decyzji w sprawie podjął, bowiem wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pozwalających na ustalenie, czy na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano narodowe plany gospodarcze i czy została ona zagospodarowana zgodnie z planem zagospodarowania miasta C. oraz czy nadal na tej nieruchomości realizowane są cele wskazane w narodowych planach gospodarczych. Świadczy o tym obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, potwierdzający wybudowanie na przedmiotowej nieruchomości budynku Balneologii i osadnika ścieków, a także istnienie tych obiektów do chwili obecnej (protokół z oględzin nieruchomości z dnia [...].11.2012 r. wraz z dokumentacją fotograficzną). Decyzja wydana w sprawie odpowiada, więc wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera, bowiem wszystkie wskazane w tym przepisie elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej. Wojewoda nie dopatrzył się również w postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...] naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Zdaniem organu w świetle postanowień art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne, wówczas gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W tym przypadku obie te przesłanki zostały spełnione. Skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 61, 107 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy: brak realizacji na wywłaszczonej nieruchomości narodowych planów gospodarczych określonych w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1960 r.; pozostawienie wniosku poprzedniczki prawnej skarżącego złożonego [...] września 2004 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez rozpoznania, co doprowadziło do sprzedaży działki nr [...], gdy stała się ona zbędna resortowi Obrony Narodowej i została przekazana do Agencji Mienia Wojskowego, jako dysponentowi gruntów Skarbu Państwa byłych terenów wojskowych; niepowiadomienie poprzedniczki prawnej skarżącego o postępowaniu związanym z przekazaniem przedmiotowej nieruchomości dla Agencji Mienia Wojskowego i późniejsze sprzedanie działki nr [...] bez powiadomienia poprzedniczki prawnej skarżącego z pozbawieniem jej prawa pierwokupu; oraz dokonanie wywłaszczenia bez odszkodowania i sprzedaży przedmiotowej nieruchomości bez powiadomienia wywłaszczonych właścicieli o możliwości jej zwrotu, w tym wzajemne wprowadzanie w błąd Starostwa Powiatowego i Agencji Mienia Wojskowego o zgłoszonych roszczeniach byłych właścicieli. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe stwierdzenie, iż nie zachodziły w sprawie przesłanki umożliwiające zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz brak zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i informacji o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący wskazał także naruszenie jego uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako prawa konstytucyjnego oraz wywłaszczenia bez słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", decyzja administracyjna czy postanowienie podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot skargi stanowi decyzja Wojewody K. – P. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], którą Starosta [...], ponownie odmówił skarżącemu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy zawarte w przepisach art. 136-142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 136 ust. 1 w/w ustawy, wywłaszczona nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, który określa jakie nieruchomości uznaje się za zbędne na ten cel. Natomiast w świetle art. 136 ust. 3 w/w ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 w/w ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Należy przypomnieć, iż w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydał już dwa wyroki. W orzeczeniu z 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 485/13, WSA wypowiedział się co do uchybień dotyczących ustaleń faktycznych, na podstawie których powzięto rozstrzygnięcia, wskazując, że obowiązkiem organów orzekających w przedmiotowej sprawie co do wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2011 r. o zwrot działki nr [...] o pow. 0,4433 ha, było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia tej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń co do jej zbędności na cel wywłaszczenia, w zakresie i w rozumieniu wskazanym w tymże wyroku. Rzeczą organu było stwierdzenie, czy nastąpiło wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie o wywłaszczeniu, czy ewentualna realizacja celu wywłaszczenia miała miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości, czy też po tym dniu, w tym ostatnim bowiem przypadku obowiązkiem organu byłoby także dokonanie oceny wpływu upływu terminów z art. 137 ust. 1 ww. ustawy na materialnoprawną przesłankę zbędności nieruchomości. Z uwagi na sprzedaż spornej nieruchomości spółce z o.o. "K. Z. V. P." w 2006 r. rzeczą organu było także odniesienie ustaleń, co do zbędności nieruchomości do okresu poprzedzającego zbycie nieruchomości, bowiem zrealizowanie celu wywłaszczenia przed tą czynnością prawną mogłoby stanowić zgodną z prawem podstawę do wykonywania przez Skarb Państwa bez ograniczeń, w tym tych wynikających z art. 136 ust. 2 u.g.n., prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, poza jedynie wymogiem realizacji uprawnień poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców wynikających z prawa pierwokupu. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 796/15, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, wskazując że obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń co do jej zbędności na cel wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ powinien w tym celu zwrócić się do organów, w których zbiorach może się znajdować plan zagospodarowania miasta C. obowiązujący w 1960 r. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (vide: wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, LEX nr 1081870). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie wiążący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (vide: wyrok NSA z 27 września 2011 r., II OSK 1384/10, LEX nr 1151858). Istotą zasady "związania oceną prawną" z art. 153 p.p.s.a. jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Z treści nowego brzmienia przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika, że obowiązek podporządkowania się wyrażonej ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania upada w sytuacji, gdy przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie Sądu stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji nie pozostaje w kolizji z art. 153 p.p.s.a. Jak z powyższego wynika, ww. nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] czerwca 1960 roku, Nr [...] z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Przedmiotowe orzeczenie nie wskazuje jednak, na czym ów cel wywłaszczenia miałby konkretnie polegać. Zadaniem organu było precyzyjne ustalenie tego celu. Organ odwoławczy ustalił, że wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona na budowę budynku leczniczego - Balneologii, w ramach budowy kompleksu sanatoryjnego, gdyż wybudowany dotychczas obiekt sanatorium był jedynie budynkiem mieszkalnym dla kuracjuszy i nie posiadał zakładu leczniczego. Zostało to ustalone w oparciu o pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1960 r. Nr [...]. W w/w piśmie powołuje się na następujące dokumenty: 1) Zaświadczenie lokalizacji ogólnej Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] marca 1955 r. Nr [...], zezwalającego na lokalizację sanatorium wojskowego na wywłaszczonych terenach; 2) Zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lutego 1956 r. Nr [...], zezwalającego na nabycie nieruchomości, na rzecz Państwa, dla realizacji narodowych planów gospodarczych, oznaczonych na załączonym szkicu do zezwolenia "obwódką koloru zielonego i literami ABCDEFGHIJA", w których to granicach objęta była również nieruchomość Ob. T. ; 3) Pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1956 r. Nr [...], polecającego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędowi Spraw Wewnętrznych nabycie omawianych nieruchomości na rzecz Państwa. Wojewoda wskazał przy tym, że organ pierwszej instancji ustalił, że nieruchomość położona w C., oznaczona numerem [...] o powierzchni 0,4433 ha, została zabudowana przez organy wojskowe budynkiem Zakładu Balneologicznego wraz zapleczem socjalnym (zbiorniki "Inhoffa", śmietnik i składowisko opału), a następnie była użytkowana zgodnie z tym przeznaczeniem jako część kompleksu Sanatorium Uzdrowiskowego Ministerstwa Obrony Narodowej (Wojskowy Szpital Uzdrowiskowy), zgodnie z planem zagospodarowania miasta C.. Powyższe ustalenia potwierdza mapa Nr [...], przedstawiająca Sanatorium Wojskowe, zaktualizowana na postawie pomiaru uzupełniającego z 1964 r., przyjęta do ewidencji dnia [...] września 1964 r., na której zaznaczono budynek Zakładu Balneologicznego i szambo (karta nr 32), zdjęcia lotnicze z 1959 r., na podstawie których założono ewidencję gruntów na terenie powiatu [...] (karty nr 11 i 12), a także pismo Agencji Mienia Wojskowego, Oddziału Terenowego w G. z dnia [...] lutego 2014 r. wraz z kopią protokołu zdawczo-odbiorczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., gdzie zawarto opis stanu technicznego przejmowanych obiektów, z uwzględnieniem zabudowy istniejącej na działce oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,4433 ha. Z przedłożonego protokołu wynika, że budynek Zakładu Balneologicznego został wybudowany w 1964 r. (karta nr 98), a pozostałe elementy infrastruktury powstały w latach 1960-1968 (karty nr 86-107). Organ odwoławczy zgodnie z zobowiązaniem Sądu w wyroku z dnia 5 stycznia 2016 r. pozyskał z Archiwum Państwowego w B. zaświadczenie lokalizacji ogólnej Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] marca 1955 r. Nr [...], zezwalającego na lokalizację sanatorium wojskowego na wywłaszczonych terenach, zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lutego 1956 r. Nr [...], zezwalające na nabycie nieruchomości, na rzecz Państwa, dla realizacji narodowych planów gospodarczych, oznaczonych na załączonym szkicu do zezwolenia "obwódką koloru zielonego i literami ABCDEFGHIJA", w których to granicach objęta była również nieruchomość Ob. T. , pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1956 r. Nr [...], polecające Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędowi Spraw Wewnętrznych nabycie omawianych nieruchomości na rzecz Państwa, a także notatkę spisaną w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. w dniu [...] sierpnia 1955 r. w sprawie uzgodnienia lokalizacji budynku Sanatorium Wojskowego w C., w której wskazano, że Inżynier Projektant Wojewódzkiego Biura Urbanistycznego W.Z.A.B. w B. - Projektant planu ogólnego miasta C. stwierdził, że lokalizacja omawianej inwestycji jest zgodna z wytycznymi planu ogólnego miasta C. (pkt. 6). Ponadto z Wojskowego Biura Historycznego uzyskano zaświadczenie lokalizacyjne Nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r. wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B.. Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany, wyrażające zgodę na lokalizację szczegółową Sanatorium Wojskowego w C.. Poza tym Wojewoda w toku prowadzonego postępowania pozyskał z Archiwum Państwowego w T. Oddział we [...] Plan Gospodarczy na 1960 r. Miejskiej Rady Narodowej w C., zatwierdzony Uchwałą Miejskiej Rady N. w C. z dnia [...] sierpnia 1959 r., gdzie w wykazie inwestycji z planu centralnego i spółdzielczości realizowanych na terenie miasta, wskazano "Sanatorium Wojskowe" (str. 21 pliku akt). W związku z powyższym, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego i przyjąć je jako własne, że inwestycja polegająca na budowie Sanatorium Uzdrowiskowego MON na przedmiotowej nieruchomości była zgodna wytycznymi planu ogólnego miasta C. i centralnymi planami gospodarczymi, a przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej w 1964 r., a tym samym nie stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - w rozumieniu przepisów zawartych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest, zatem przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu Wojewoda prawidłowo odniósł się również do zarzutu dotyczącego pominięcia udziału I. W. przy zbyciu nieruchomości. Należy bowiem zauważyć, że osobom, które wystąpiły o zwrot nieruchomości, w przypadku przeznaczenia nieruchomości do sprzedaży i ogłoszenia wykazu, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługiwała możliwość skorzystania z przysługującego im prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, pod warunkiem złożenia przez te osoby stosownego wniosku w terminie, o którym mowa w art. 35 ust. 2 pkt 12 ustawy. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych z Agencji Mienia Wojskowego, która przejęła przedmiotową nieruchomość w 2004 r., w dniu [...] lutego 2006 r. został podany do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości będących w zasobie Agencji Mienia Wojskowego przeznaczonych do sprzedaży. Niniejszy wykaz został w dniach: 7 luty 2006 r. - [...] marca 2006 r. umieszczony na stronie internetowej: [...], oraz wywieszony na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w C. przy ul. [...], siedzibach oddziałów terenowych AMW i w siedzibie Oddziału Terenowego Biura Agencji Mienia Wojskowego w B. przy ul. [...]. Informacja o obwieszczeniu powyższego wykazu ukazała się w dniu [...] lutego 2006 r. w Gazecie P.. Wykaz ten zawierał informację, że osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, mogą złożyć wniosek o nabycie przedmiotowej nieruchomości do dnia [...] marca 2006 r. I. W. takiego wniosku w wymaganym terminie nie złożyła. W związku z powyższym w dniu [...] marca 2006 r. został ogłoszony przetarg na sprzedaż nieruchomości o łącznej powierzchni 4,1948 ha. Tak, więc zarzut odnoszący się do pominięcia udziału I. W. przy zbyciu przedmiotowej nieruchomości i realizacji prawa pierwokupu jest bezpodstawny, ponieważ wynikające z art. 136 ust. 1 uprawnienie dotyczące zwrotu nieruchomości nie odnosi się do sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został osiągnięty, zrealizowany. Tym samym należy również stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 8, 9, 11 i 107 k.p.a. Biorąc, zatem pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczność Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło