II SA/Bd 1514/16

Dnia 12 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi A. B. działającej przez opiekuna prawnego S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat H. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Burmistrz K. decyzją z dnia [...]. nr [...] ustalił, że opłata za pobyt A. B. w Domu Pomocy Społecznej w N. w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania wynosi [...] zł, z tym, że zobowiązanymi do wnoszenia tej opłaty są: - A. B. od [...]. w wysokości [...] zł, co stanowi 70 % jej dochodu, -S. B. (matka i opiekun prawny A. B. ) od [...]., w wysokości [...] zł., na podstawie umowy zawartej w dniu [...]., - Gmina K. od dnia [...] r. w wysokości [...] zł., co stanowi różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej a odpłatnością wnoszoną za pobyt przez A. B. i jej matkę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż źródłem dochodu A. B. jest renta z KRUS w wysokości [...] zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł., co stanowi łącznie kwotę [...]zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, co ogółem stanowi kwotę [...]zł. Natomiast na dochód S. B. składa się świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł., dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł., co ogółem stanowi kwotę [...]zł. S. B. zaskarżyła decyzję organu I instancji w imieniu własnym i córki A. B. jako jej opiekun prawny podnosząc, iż nie zgadza się z kwotą naliczonego dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego będącego współwłasnością obu odwołujących i oświadczyła, że nieruchomość ta nie przynosi żadnego dochodu. Są to bowiem grunty niskiej bonitacji, a nadto ich sprzedaż nie będzie źródłem przysporzenia z uwagi na konieczność spłaty długu w kwocie [...]zł., który obciąża ją i córkę. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych i wskazał na treść art.8 ust.3, ust.4 pkt 6 i ust.9 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm) oraz § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r.poz.1058), które jednoznacznie stanowią, że określony w przepisie art 8 ust 9 ww. ustawy dochód ma charakter ryczałtowy i jest ustalany niezależnie od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Bez znaczenia dla ustalenia tego dochodu pozostaje również okoliczność, czy gospodarstwo rolne oddane zostało w dzierżawę. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy oddana w dzierżawę, dochód ustala się tak samo biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Przepis art. 8 ust. 9 ww. ustawy zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Organ odwoławczy ocenił, że powyższa wykładnia ustalenia dochodu w sytuacji oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę nie pozostawia wątpliwości, że organ I instancji na podstawie obowiązującego prawa właściwie ustalił dochód zarówno obu odwołujących uwzględniając dochód z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę, mimo iż dzierżawa nie przynosi stronom faktycznego dochodu. Decyzję SKO zaskarżyła A. B. działająca przez swojego opiekuna prawnego S. B.. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż nie uwzględnia rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez nią z gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z treścią art. art. 60 ust. 1 dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930-zwanej dalej u.p.s) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta, gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s). Przepisy dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej nie przewidują odrębnych zasad określania wysokości dochodu. Należy zatem zastosować w tym zakresie art. 8 u.p.s, umieszczony w rozdziale "Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy". W myśl art. 8 ust. 2 u.p.s za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 9 u.p.s w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz.1058) przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji prawidłowo zatem wyliczył dochód skarżącej na podstawie powołanych powyżej przepisów wliczając do niego rentę z KRUS w wysokości [...] zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł., co stanowi łącznie kwotę [...]zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, co ogółem stanowi kwotę [...]zł, a następnie określił należną opłatę w wysokości 70 % dochodu skarżącej. Skarżąca w odwołaniu oraz w skardze zakwestionowała przyjęcie fikcji prawnej osiągania dochodu z gospodarstwa, które wprawdzie jest wydzierżawione, ale nie przynosi żadnych dochodów. Odnosząc się to tego zarzutu wskazać należy na bezsporną w tej sprawie okoliczność, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej w ˝ części , co w hektarach przeliczeniowych daje [...] ha. Tym samym miesięczny dochód wyliczony zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s w zw. z § 1 pkt 3 wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. wynosi [...] zł ([...] ha x [...] zł.). Należy podkreślić, że powyższy dochód jest wyliczany niezależnie od faktycznie osiąganych dochodów. Wskazany bowiem przepis zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Wykładnia art. 8 ust. 9 u.p.s była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie przyjmuje się, iż przepis ten zakładający swego rodzaju fikcję prawną nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości wskazanej w tym przepisie. Wliczenia powyższego dochodu dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Ponadto w tym orzecznictwie wskazuje się na możliwość sprzedaży lub wydzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, którego się nie uprawia, bądź które z jakichkolwiek przyczyn nie przynosi dochodów ( por. wyroki NSA: z 24 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1154/11, z 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09, z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09, z 21 października 2010 r., I OSK 928/10 , wyroki WSA : w Łodzi z 24 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1033/12 i w Lublinie z 18 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 265/12 – orzeczenia dostępne na stronie: nsa.orzeczenia.gov.pl). Przepis art. 8 ust. 9 u.p.s nie budzi również wątpliwości Sądu w aspekcie jego zgodności z Konstytucją RP, jako że był on już przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (Dz.U Nr 82 poz. 503) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Skarżąca niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i osobistej, ale okoliczności te nie mogą implikować oceny legalności zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, co jest istotą kontroli działalności organów administracji publicznej w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej powoływanej jako p.p.s.a.). Zawarte w art. 8 u.p.s regulacje dotyczące definicji dochodu i sposobu jego obliczania mają charakter norm ius cogens, a więc są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo. Nie mogą być interpretowane życzeniowo, w kontekście doświadczenia życiowego, czy przez pryzmat zasad współżycia społecznego.(por. wyrok WSA w Szczecinie z 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 291/12 ). Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714).