I OZ 775/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1114/16 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi J. A. B. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] października 2016 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania świadectwa służby żołnierza postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 roku sygn. akt VIII SA/Wa 1114/16 na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił J. A. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] października 2016 roku znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania świadectwa służby żołnierza. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 4 stycznia 2017 roku skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Pomimo skutecznego doręczenia tego wezwania, skarżący w przepisanym terminie nie uiścił wymaganego wpisu, złożył natomiast pismo o "doręczeniu wpisu sądowego" z naklejonymi znakami opłaty skarbowej o wartości 100 zł. Pismo to wraz ze znakami oraz informacją o treści art. 219 § 2 p.p.s.a. zostało zwrócone skarżącemu w dniu 9 lutego 2017 roku. W dniu 16 lutego 2017 roku J. A. B. wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, załączając dowód wpłaty. Powołał się na to, że w styczniu 2017 roku, przed terminem dokonania wpłaty, przeszedł zawał serca i bolesny upadek, które znacząco ograniczyły jego możliwości poruszania się. Wskazał też na to, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i ma trudności z dotarciem do siedziby sądu. Dodatkowo podniósł, że był przekonany o zamienności bezpośredniej opłaty w kasie sądu na znak opłaty sądowej. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał jednak, że mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać przedmiotowej czynności procesowej w terminie. Sąd uznał, że przeczy temu przede wszystkim to, że w terminie zakreślonym w wezwaniu skarżący złożył pismo o "doręczeniu wpisu sądowego" z naklejonymi znakami opłaty sądowej. Zdaniem Sądu niedochowanie terminu nie było następstwem okoliczności niezależnych od skarżącego. Zażalenie na to postanowienie wywiódł J. A. B., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił niesłuszne uznanie, że nie dołożył należytej staranności podczas dokonania czynności uiszczenia wpisu od skargi. Powtórzył przy tym argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto podniósł, że przedmiotem wniesionej przez niego skargi jest nie, jak to zostało wskazane w zaskarżonym postanowieniu, odmowa wydania świadectwa służby żołnierza, ale odmowa wydania świadectwa służby żołnierza służby czynnej oraz zaniechanie udzielenia informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosowanie do brzmienia art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu jest stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zatem oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Fakt, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego nakleił na pismo z dnia 24 stycznia 2017 roku znaki opłaty sądowej w wymaganej kwocie, nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga bowiem, że zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2016 roku został precyzyjnie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, którą to kwotę jak wskazano w pouczeniu (k. 169) należało uiścić w kasie Sądu bądź na rachunek bankowy Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Niedokładne bądź nieuważne przeczytanie wezwania, które wskazywało jasno formę i sposób uiszczenia opłaty, nie może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu. Ponadto wymagana forma wniesienia opłaty wynika z jednoznacznie brzmiącego art. 219 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. W związku z takim unormowaniem nie ma możliwości skutecznego uiszczenia wpisu znakami opłaty sądowej (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 roku, sygn. akt II OZ 1180/16 oraz powołane tam orzeczenia). Dodatkowo warto zwrócić uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 marca 2006 roku sygn. akt SK 11/05 jednoznacznie stwierdził, że wyeliminowanie jednej z trzech form opłat sądowych - opłaty znakami sądowymi - nie jest utrudnieniem dostępu do sądu, które naruszałoby przepisy art. 45 ust. 1 lub art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. W przypadku zatem uiszczenia wpisu znakami opłaty sądowej należy przyjąć, że opłata w ogóle nie została dokonana. Tak więc w żadnym razie egzekwowanie przez Sąd obowiązków procesowych wynikających z przepisów dotyczących sposobu uiszczania opłat sądowych nie może być traktowane jako odebranie stronie prawa do sądu. Odnosząc się do argumentów żalącego dotyczących złego stanu zdrowia powodującego między innymi problemy z poruszaniem się, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w tej kwestii przez Sąd I instancji. Żalący nie wykazał w szczególności dlaczego, będąc w stanie w terminie zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu nadać na poczcie przesyłkę zawierającą pismo z załączonymi znakami opłaty skarbowej, nie mógł uiścić wpisu na przykład za pomocą przelewu. Jak słusznie zaznaczył w przywołanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny, "informacja o numerach kont jest powszechnie dostępna, bez żadnych ograniczeń czasowych, na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości. Przekaz opłaty na konto sądu może być dokonany w każdej formie przekazu bankowego (zlecenie telefoniczne, zlecenie internetowe itd.) w każdym czasie (przez całą dobę)". W przedmiotowej sprawie informacja o numerze konta znajdowała się również w pouczeniu dołączonym do wezwania doręczonego żalącemu. Wnoszący zażalenie nie podał też, dlaczego nie mógł poprosić sąsiada, który, jak sam wskazał, pomagał mu w tamtym czasie między innymi w robieniu zakupów, o pomoc w wykonaniu wezwania Sądu. Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości wydania przedmiotowego postanowienia. W szczególności poza obszarem badania pozostaje kwestia właściwego określenia przedmiotu skargi. Biorąc pod uwagę powyższe oraz to, że skarżący nie wykazał żadnych okoliczności, które przekonująco uzasadniałyby przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, zaskarżone orzeczenie należy uznać za zgodne z prawem, a zażalenie oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.