IV SA/Po 49/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A.Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem [...] listopada 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w podstawie prawnej powołując art. 134 w związku z art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej "k.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że wskazaną powyżej decyzją Prezydent Miasta P. przyznał A. Ż. (zwanej dalej "skarżącą") świadczenie wychowawcze na rzecz A. Ż. oraz N. Ż.. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącej w dniu [...] lipca 2016 r. w trybie doręczenia zastępczego. Ustaleń w tym zakresie Kolegium dokonało na podstawie systemu monitoringu przesyłek Poczty Polskiej S.A. Kolegium wskazało następnie, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] sierpnia 2016 r. W ustawowym terminie skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji organu I instancji. Bez znaczenia dla tej oceny pozostawał zdaniem Kolegium fakt, iż organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydał skarżącej kserokopię decyzji. Nie miało to bowiem wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego Kolegium uznało, że skoro dopiero w dniu [...] września 2016 r. skarżąca złożyła odwołanie, to nastąpiło to z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Ż. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wyjaśniła, że przesyłka została jej doręczona w okresie letnim, gdy przebywała na wakacjach. W dniu [...] lipca 2016 r. w trakcie rozmowy z pracownikiem Poznańskiego Centrum Świadczeń uzyskała informację o wysokości przyznanego świadczenia. Jednocześnie poinformowała tego pracownika, że przebywa poza miejscem zamieszkania i nie może odebrać korespondencji. Pracownik nie udzielił jej informacji, że decyzję już wysłano. Nie poinformował też o skutkach nieodebrania korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy nie pozwalał na stwierdzenie, iż przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została prawidłowo doręczona skarżącej w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Zasady doręczania przesyłek w postępowaniu administracyjnym uregulowane zostały w dziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jak natomiast stanowi art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Z art. 44 § 2 k.p.a. wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo, muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Musi więc istnieć pewność co do tego, że pozostawiono zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego. Wszelkie zaś okoliczności związane z doręczeniem powinny bezspornie wynikać z pocztowego potwierdzenia odbioru, które odgrywa istotną rolę przy stwierdzeniu skuteczności doręczenia. W dokumencie tym powinna być zawarta między innymi jednoznaczna informacja, w którym miejscu doręczyciel pozostawił zawiadomienie. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać oraz o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru powinno być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza. W przeciwnym wypadku nie ma możliwości weryfikacji, czy tryb został zachowany. Natomiast uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Wydanie 5, 2013, s. 379, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 794/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 816/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie w nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu na okoliczność doręczenia przesyłki w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Dowodu takiego organ nie przedstawił również na wezwanie Sądu. Brak pocztowego potwierdzenia odbioru nie pozwalał organowi na dokonanie oceny co do prawidłowego doręczenia skarżącej przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Kolegium wydając zaskarżone postanowienie oparło się jedynie na wydruku z systemu elektronicznego śledzenia przesyłek, jednak dokument ten w ocenie Sądu nie może stanowić podstawy do uznania, iż nastąpiło prawidłowe doręczenie korespondencji w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego należy dysponować kopertą z naklejonym zwrotnym poświadczeniem odbioru, na której będą pieczątki i podpisy pracownika poczty przy pierwszym i drugim awizowaniu, datą zwrotu pisma, podpisem pracownika usiłującego doręczyć przesyłkę i datą zwrotu oraz adnotacją pracownika poczty ze wskazaniem, gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 295/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 704/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2016 r. III SA/Po 884/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyżej przedstawione okoliczności wskazując, że Kolegium przedwcześnie uznało, że odwołanie do decyzji Prezydenta Miasta zostało złożone z uchybieniem terminu do jego złożenia. Brak dowodu doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. nie pozwalał na wydanie przez Kolegium postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie byłoby możliwe po dokonaniu niezbędnych ustaleń co do okoliczności spełnienia przesłanek z art. 44 k.p.a. Okoliczności tych nie zbadało Kolegium opierając się wyłącznie na wydruku z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek. Z tych też powodów koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia. Prowadząc ponownie postępowanie Kolegium powinno dokonać rzetelnych ustaleń co do okoliczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. W sytuacji w której organ nie dysponuje kopertą w której przesyłka została nadana do skarżącej, powinien on zwrócić się do operatora pocztowego z reklamacją. Po dokonaniu niezbędnych ustaleń w tym zakresie organ raz jeszcze oceni, czy decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona skarżącej, a następnie czy odwołanie zostało wniesione w terminie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) orzekł jak w sentencji.