I OSK 731/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 113/17 o odrzuceniu skargi K. M. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 113/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę K. M. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Prezes Sądu Okręgowego w G. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lipca 2016 r. o odmowie udzielenia informacji publicznej. Decyzja organu odwoławczego została doręczona stronie przez operatora pocztowego i drogą elektroniczną. W obu przypadkach odbiór decyzji nastąpił w dniu 19 sierpnia 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej oraz z urzędowego poświadczenia doręczenia drogą elektroniczną. Natomiast skargę strona wniosła w dniu 18 sierpnia 2016 r. Zdaniem Sądu meriti w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że skarga wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu jest niedopuszczalna (p. postanowienia NSA: z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 2044/10 zbiór LEX nr 741615 i z 24 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 320/17, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 18 sierpnia 2016 r., a doręczenie zaskarżonej decyzji skarżącemu nastąpiło w dniu następnym. Odbiór przesyłki pocztowej potwierdził on własnoręcznym podpisem, natomiast w przypadku doręczenia drogą elektroniczną stosownie do art. 46 § 3 K.p.a. doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3 tego artykułu. Z urzędowego poświadczenia odbioru wynika, że taki odbiór pisma nastąpił również w dniu 19 sierpnia 2016 r., mimo przesłania mu na adres elektroniczny zawiadomienia z art. 46 § 4 K.p.a. już w dniu 9 sierpnia 2016 r. Powtórne zawiadomienie zostało dokonane 17 sierpnia 2016 r. Dalej Sąd Wojewódzki wskazał, że gdyby skarżący w ogóle nie odebrał pisma to stosownie do art. 46 § 6 K.p.a. doręczenie byłoby uznane za dokonane z dniem 23 sierpnia 2016 r. Jednak skoro odbiór nastąpił przed tą datą, to za datę doręczenia decyzji należy uważać dzień faktycznego odbioru tj. 19 sierpnia 2016 r. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wniesienie skargi przed terminem doręczenia decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył K. M. Zaskarżył je w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. doręczono skarżącemu za pośrednictwem ePUAP w dniu 9 sierpnia 2016 r. Natomiast poświadczenie doręczenia wyżej przywołanej decyzji w dnu 19 sierpnia 2016 r. jest potwierdzeniem powtórnego doręczenia tej samej wiadomości. Otóż decyzję Prezesa Sądu Okręgowego doręczono skarżącemu drogą elektroniczną dwukrotnie - po raz pierwszy w dniu 9 sierpnia 2016 r. i po raz drugi w dniu 19 sierpnia 2016 r., bowiem urzędowe poświadczenie pierwszego doręczenia obarczone było błędem technicznym. Dalej pełnomocnik skarżącego wskazał, że Urzędowe Poświadczenie Doręczenia generowane jest automatycznie przez platformę ePUAP w chwili podpisywania poświadczenia przez odbiorcę. Bez złożenia takiego podpisu nie byłoby możliwe doręczenie skarżącemu dokumentu a w konsekwencji nie mógłby zapoznać się z jego treścią. Właśnie wobec stwierdzonych problemów technicznych, organ z ostrożności wysłał skarżącemu decyzję również pocztą tradycyjną. W ocenie autora skargi kasacyjnej organ błędnie przyjął, że korespondencja została skutecznie doręczona w dniu 19 sierpnia 2016 r., a nie 9 sierpnia 2016 r. Analizując treść złożonej skargi nie można mieć najmniejszej wątpliwości, że skarżący wnikliwie zapoznał się zarówno z rozstrzygnięciem jak i z uzasadnieniem, a wniesiona skarga stanowi szczegółową polemikę z argumentacją zawartą w decyzji Prezesa Sądu Okręgowego. Bez potwierdzenia odbioru decyzji w systemie ePUAP, co miało miejsce w dniu 9 sierpnia 2016 r., treść dokumentu nie zostałaby skarżącemu udostępniona i nie byłoby możliwe sporządzenie skargi w taki sposób, jak to uczynił skarżący. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że co prawna w wydruku z dnia 9 sierpnia 2016 r. brak jest daty odbioru, jednak jest to wada jedynie dokumentu UPD a nie wada samego doręczenia, ponieważ doręczenie decyzji zostało dokonane prawidłowo już 9 sierpnia 2016 r. Autor skargi kasacyjnej zaprzeczył również, jakoby skarżący otrzymał pouczenie, o którym mowa w art. 46 § 4 pkt 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie trzeba przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. ani żadna z przesłanek ujętych w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia. Przechodząc do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdzić należy, że zgodnie z art. 46 § 1 K.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. W § 3 art. 46 K.p.a. wskazano, że w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3. Z kolei zasady doręczania dokumentów elektronicznych za pośrednictwem ePUAP uregulowane zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180). Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia doręczenie dokumentu elektronicznego na nośniku informatycznym może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia, które jest przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez doręczającego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia) - automatycznie przez system, bez udziału człowieka - natomiast w § 14, 15 i 16 rozporządzenie reguluje sposób tworzenia poświadczenia doręczenia. Ten drugi proces przebiega inaczej, gdyż doręczenie wymaga świadomego przyjęcia przesyłki przez adresata i dokonania potwierdzenia odbioru przez złożenie podpisu. Podpis elektroniczny, o którym mowa w § 15 rozporządzenia, może być złożony z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego lub danych potwierdzonych profilem zaufanym ePUAP. Dopiero zaś po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia (§ 16 rozporządzenia). Mając powyższe przepisy na uwadze stwierdzić trzeba, że urzędowe poświadczenie przedłożenia należy uznać, zgodnie z art. 46 § 4 pkt 3 K.p.a., za zawiadomienie przesłane na adres elektroniczny adresata. Urzędowe poświadczenie przedłożenia potwierdza wyłącznie wpłynięcie pisma (dokumentu) na skrzynkę podawczą adresata. Jak wskazano wyżej, dopiero po potwierdzeniu odebrania dokumentu elektronicznego poprzez potwierdzenie poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym (§ 15 rozporządzenia) dokument ten udostępnia się adresatowi. Oznacza to, że za datę doręczenia dokumentu elektronicznego należy uznać datę opatrzenia poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym, a w przypadku braku takiego poświadczenia stosuje się odpowiednio przepisy art. 46 § 5 i 6 K.p.a. W przedmiotowej sprawie doręczenie zaskarżonej decyzji w formie elektronicznej potwierdzone zostało wygenerowanym przez system poświadczeniem doręczenia z dnia 9 sierpnia 2016 r. Jak wynika z jego treści zostało ono opatrzone podpisem elektronicznym umożliwiającym identyfikację podpisującego w sposób przewidziany w art. 20a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 570 ze zm.). Jak słusznie bowiem wskazał w skardze kasacyjnej jej autor, gdyby skarżący w ogóle nie otrzymał zaskarżonej decyzji i nie potwierdził jej otrzymania podpisem elektronicznym, to urzędowe poświadczenie doręczenia nie zostałoby przez system wygenerowane. Nie sposób w tej sytuacji podzielić stanowiska Sądu meriti, iż tylko z tego powodu, że na urzędowym poświadczeniu odbioru nie została, z bliżej nieokreślonych przyczyn, zapisana data odbioru, to oznacza to, że skarżący w ogóle decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w G. nie odebrał. Gdyby tak właśnie było, tzn. gdyby decyzja do skarżącego nie trafiła, to jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej, nie byłoby możliwe merytoryczne odniesienie się do jej treści w samej skardze. Mając powyższe na uwadze należało uwzględnić skargę kasacyjną i uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a.