II SA/Rz 205/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-06-06
Skład orzekający: Maciej Kobak, Elżbieta Mazur – Selwa, Joanna Zdrzałka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawarcie przez wnioskodawcę związku małżeńskiego, w sytuacji gdy jego małżonka nie jest matką dzieci wnioskodawcy i nie przysposobiła ich, wpływa na jego status jako osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i czy dochody małżonki powinny być uwzględnione przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wnioskodawca, który zawarł związek małżeński, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W związku z tym organy prawidłowo uwzględniły dochody małżonki wnioskodawcy przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, co doprowadziło do przekroczenia kryterium dochodowego i uchylenia świadczenia. Sąd podkreślił, że definicja rodziny i dochodu rodziny zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci uzasadniają takie podejście, a orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zaliczki alimentacyjnej nie ma zastosowania w tej sprawie ze względu na odmienny cel i kontekst prawny.Stan faktyczny
Wnioskodawca R. T. otrzymał świadczenie wychowawcze na dzieci K.T. i P.T. Po zawarciu związku małżeńskiego z M. D. - T. i złożeniu wniosku o ponowne przeliczenie dochodu, organ I instancji uchylił prawo do świadczenia na jedno z dzieci z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, uwzględniając dochód małżonki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wnioskodawca zaskarżył decyzję, argumentując, że jego status osoby samotnie wychowującej dzieci nie uległ zmianie, a dochody małżonki nie powinny być wliczane.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę R. T.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur – Selwa /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego -skargę oddala-
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] ( dalej: "organ I instancji") uchylającą decyzję ostateczną z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w części przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na K.T. w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 4, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( Dz.U. z 2016 r., poz. 195, dalej: "ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał R. T. świadczenie wychowawcze na dzieci K.T. i P. T. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
Pismem z dnia 5 października 2016 r. R. T. zwrócił się o ponowne przeliczenie dochodu rodziny w związku z zawarciem związku małżeńskiego. Dochód na osobę wyniósł 886,17 zł i przekroczył kwotę uprawniającą rodzinę do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Na tej podstawie organ I instancji uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko K.T. za okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r.
Z powyższą decyzją nie zgodził się R. T.. W odwołaniu od decyzji zarzucił uproszczenie przez organ I instancji zastosowanych przepisów, bez zróżnicowania ich do indywidulanych przypadków. W ocenie Skarżącego organ w sposób nieuprawniony potraktował go jako osobę niewychowującą samotnie własnych dzieci. Podniósł, że jego żona nie przysposobiła jego dzieci. Zawarcie związku małżeńskiego nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej wobec potomków zmarłego współmałżonka, a ustawowy warunek wspólnego wychowywania, co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem należy odnosić wyłącznie do rodzica, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 353/10, w którym Sąd stwierdził, że dziecko wychowujące się w rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica, a dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, że matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez matkę samotnie wychowującą dziecko, nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka.
Organ odwoławczy nie podzielił powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zawiera definicję rodziny jak również określa sposób obliczania dochodu stanowiącego podstawę do przyznania wnioskowanych świadczeń, które wskazują na prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. Przytoczone przez Skarżącego orzeczenie zostało wydane na tle ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej: "u.ś.r" ) i nie ma w związku z tym znaczenia dla niniejszej sprawy.
W skardze do Sądu R. T. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji powtarzając argumentację odwołania.
Z kolei w odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Kontrola sądu polega na sprawdzaniu zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej- art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.:
§ 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem niemającego znaczenia w niniejszej sprawie, art. 57a- art. 134 § 1 P.p.s.a.
Dokonując kontroli decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] uchylającą decyzję własną w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Podstawą uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko była zmiana sytuacji dochodowej rodziny. Organ I instancji ustalił, a organ odwoławczy te ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski w całości podzielił, że wnioskodawca zawarł w dniu 1 października 2016 r. związek małżeński. Dokonując ponownego przeliczenia dochodu na członka rodziny, organ I instancji uwzględnił dochód małżonki Skarżącego – M. D. – T., co wpłynęło na przekroczenie kryterium dochodowego.
Skarżący kwestionując stanowisko organów, tak w odwołaniu, jak i aktualnie w skardze podnosi, że organy w sposób nieuprawniony odbierają mu status osoby samotnie wychowującej dzieci i wliczają do dochodu wynagrodzenie małżonki, która nie jest matką tych dzieci, nie przysposobiła ich, a orzecznictwo sądów w tym Trybunału Konstytucyjnego wskazuje na to, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica.
W sporze tym rację należy przyznać organom. Podstawę materialnoprawną wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Zgodnie z art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci: organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
Ustalenie przez organ faktu zawarcia przez wnioskodawcę związku małżeńskiego, a co za tym idzie zmiany sytuacji dochodowej rodziny stanowiło podstawę do zmiany decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka ( ust. 2 ). Na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.
Na podstawie definicji ustawowych przez pojęcia: dochód należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych – art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, dochód członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ( pkt 2), dochód rodziny - sumę dochodów członków rodziny ( pkt 4), rodzinę -odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców ( pkt 16), osobę samotnie wychowującej dziecko - pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem ( pkt 13).
W ocenie Sądu organy w oparciu o powyższe przepisy w sposób prawidłowy zrekonstruowały prawo do świadczenia wychowawczego, przy ustalaniu dochodu uwzględniając również małżonkę wnioskodawcy. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Skarżącego, że jest on osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Przeczy temu ustalony przez organy i w zasadzie nie kwestionowany przez Skarżącego stan faktyczny, tj., że w dniu 1 października 2016 r. zawarł związek małżeński oraz treść powołanych przepisów definiujących zarówno rodzinę, jak również dochód rodziny.
Uzasadnienia stanowiska Skarżącego nie można szukać w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P/18/06, do którego nawiązuje powoływany przez Skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 353/10. Dotyczyły one, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, innego stanu prawnego jak również innego kontekstu i nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, pomimo tego, że poddany kontroli konstytucyjnej art. 3 pkt 17 u.ś.r. niemal identycznie definiował osobę samotnie wychowującą dziecko jak art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci: "osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza "pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka".
Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że: art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416; dalej: "ustawa o świadczeniach rodzinnych z 2006 r.") , w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11).
Art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:
a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,
b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem,
do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.
Art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.
W uzasadnieniu do tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "dedykowanie zaliczek alimentacyjnych tylko osobom wychowanym przez osoby samotnie wychowujące dziecko (niezależnie od tego, jak w szczegółach pojęcie to jest definiowane), z pominięciem osób wychowywanych w rodzinach pełnych jest niezgodne z Konstytucją. Zaliczka alimentacyjna jest formą pomocy państwa, skierowaną do rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i osobistej i dlatego nie powinna być uzależniania od spełnienia innych kryteriów.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego byłoby to jaskrawo niesprawiedliwe zwłaszcza w wypadku rodzin rekonstruowanych (a więc formalnie rzecz biorąc pełnych), funkcjonujących w oparciu o nową więź między rodzicem dziecka i osobą dla dziecka obcą. Dziecko wychowujące się w takiej rodzinie na skutek zmiany stanu cywilnego przez jego rodzica (zawarcia małżeństwa) lub podjętych decyzji życiowych (konkubinatu i wspólnych dzieci z tego związku) traciłoby status osoby wychowywanej przez samotnego rodzica i byłoby pozbawione zaliczki z przyczyn od niego niezależnych, warunkowanych w dużej mierze wolą i decyzjami życiowymi osób dla niego obcych (nowego męża lub konkubenta matki, nowej żony lub konkubiny ojca). Świadczenie to zamiast opierać się na stosunku alimentacyjnym między osobą uprawnioną (dzieckiem) i dłużnikiem alimentacyjnym byłoby, jak argumentuje Trybunał Konstytucyjny, uzależnione od stosunków prawnych lub faktycznych między zupełnie innymi osobami: drugim z rodziców, który je wychowuje i nie ma sądownie zasądzonych alimentów, i jego nowym partnerem życiowym. Zawężenie znaczenia pojęcia samotnego wychowywania dziecka do wychowywania dziecka przez jednego z rodziców ( a nie oboje), ale również do samotności w tym znaczeniu, że nie wolno mu założyć rodziny, zdaniem Trybunału, godziłoby w chronione konstytucyjnie dobro jaki jest ochrona rodziny, a ponadto byłoby zbędne z punktu widzenia celów zaliczki alimentacyjnej, dla której właściwym wskaźnikiem powinno być kryterium dochodowe. Trybunał Konstytucyjny zwrócił również uwagę na to, że treść kwestionowanych przepisów skłania do stwarzania sytuacji pozorujących rozkład pożycia między małżonkami, po to, by uzyskać pomoc finansową ze środków publicznych".
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny oceniał konstytucyjność definicji osoby samotnie wychowującej dzieci zawartej w art. 3 pkt 17 u.ś.r., a nie art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci badając przy tym prawo do zaliczki alimentacyjnej.
Przedmiotem rozstrzygania Sądu w niniejszej sprawie jest definicja osoby samotnie wychowującej dziecko na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci- art. 2 pkt 13 ustawy. Z faktu podobnego brzmienia tych definicji nie można automatycznie wyciągać wniosków o adekwatności wykładni Trybunału Konstytucyjnego na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Ta sama treść normatywna może nieść ze sobą inne znaczenie z uwagi na cele jakie mają poszczególne akty prawne.
W ocenie Sądu inny kontekst, w którym oceniana jest dana treść normatywna wyklucza automatyczne przenoszenie definicji na grunt poza niego wykraczający. Granice wykładni kończą się tam, gdzie mamy pozytywny przepis prawa, który rozstrzyga wątpliwości.
Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku wyraźnie wskazał na zakres zaskarżenia. Podkreślając z jednej strony brak możliwości samoistnego zaskarżenia przepisów blankietowych- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zaliczce wykluczył jednocześnie samodzielność oceny wyrwanego z kontekstu zaliczki alimentacyjnej – art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe w ocenie Sądu potwierdza brak uniwersalnego znaczenia przeprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny wykładni pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, na gruncie innych niż postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, ustaw.
Ponadto Sąd zauważa, że Trybunał Konstytucyjny badał wcześniej konstytucyjność art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2004 r., Nr 228, poz. 2255), w kontekście ustawy o świadczeniach rodzinnych: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 ),a mimo to Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 18/06 nie umorzył postępowania ze względu na zbędność orzekania. Podstawą stwierdzenia niekonstytucyjności art. 3 pkt 17 u.ś.r. w sprawie K 16/04 była niejasność i niespójność zapisu: "...który nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka" z regulacją kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wyrok nie dotyczył sytuacji wychowania dziecka z osobą niebędącą rodzicem tego dziecka.
W ocenie Sądu inne cele jakim służy zaliczka alimentacyjna przemawiać będą za niezależną interpretacją pojęcia osoby samotnie wychowującej dzieci na tle ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W przypadku zaliczki alimentacyjnej Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność przepisu art. 3 pkt 17 u.ś.r. miał na uwadze ochronę osób uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej, które w przeciwnym przypadku zostałyby pozbawione tego prawa. Zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem mającym na celu skredytowanie podstawowych potrzeb w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania alimentów przez osobę uprawnioną i zdyscyplinowanie osoby zobowiązanej. Skoro przysługuje dziecku, któremu przyznano alimenty od rodzica, to słusznie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że na to prawo nie powinna mieć wpływu zmiana stanu cywilnego drugiego z rodziców.
W niniejszej sprawie Sąd nie znajduje podstaw do analogicznej ochrony. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych ( art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). Ustawa zawiera zarówno wskazaną na wstępie definicję rodziny, do której zalicza się między innymi małżonek wnioskodawcy, jak również definicję dochodu rodziny, którym jest suma dochodów członków rodziny. W ocenie Sądu potraktowanie nowego małżonka jako członka rodziny i uwzględnienie jego dochodów przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego nie godzi w wyżej opisane konstytucyjne wartości. Został zrealizowany, przyświecający ustawie cel pomocy rodzinie, bez rozróżnienia i ewentualnie nierównego traktowania rodzin pełnych czy rekonstruowanych, przy uwzględnieniu jedynego kryterium na pierwsze dziecko - kryterium dochodowego.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że również Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 18/06 kwestionując kryterium stanu cywilnego, jako przesłanki uzależniającej przyznanie zaliczki alimentacyjnej wskazał, że z punktu widzenia celów tej zaliczki, jako świadczenia dla osób najbardziej potrzebujących, właściwym wskaźnikiem powinno być kryterium dochodowe.
Przeniesienie pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko wyinterpretowanej na tle zaliczki alimentacyjnej, do regulacji dotyczącej świadczenia wychowawczego, jak chciał Skarżący, prowadziłoby do nieuprawnionego ustalania prawa do świadczenia wychowawczego, jak dla osoby samotnie wychowującej dziecko, podczas gdy pozostaje on w związku małżeńskim. W ocenie Sądu taka interpretacja sprzeciwia się celowi ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W ocenie Sądu interpretacja ta nie narusza art. art. 71 czy 18 Konstytucji, sprzeczność z którymi Trybunał Konstytucyjny zarzucił regulacji art. 3 pkt 17 w kontekście zaliczki alimentacyjnej w sprawie P 18/06, jak i w kontekście świadczeń rodzinnych w sprawie K 16/04. O ile w przypadku zaliczki alimentacyjnej zawarcie nowego związku małżeńskiego prowadziło do pozbawienia dziecka prawa otrzymania zaliczki, to w niniejszym przypadku takie zagrożenie nie istnieje. Zawarcie związku małżeńskiego powoduje powstanie rodziny, dla której pomoc przewiduje ustawa o świadczeniach wychowawczych. Wnioskodawca nie jest postawiony, jak w przypadku zaliczki alimentacyjnej, przed dylematem: nie zawierać związku małżeńskiego i zachować prawo do zaliczki, czy też zawrzeć i pozbawić osobę uprawnioną tego świadczenia. W ocenie Sądu kryterium dochodowe i zaliczenie do dochodu, dochodów współmałżonka niebędącego rodzicem dziecka, nie stoi w sprzeczności z celem ustawy.
Wejście do rodziny małżonka rodzica dzieci nie jest wyłącznie powodem pogorszenia sytuacji materialnej rodziny rekonstruowanej. Wskazują na to przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o majątku wspólnym ( o ile pozostają w ustroju wspólności ustawowej), który jest podstawą utrzymania wszystkich dzieci w rodzinie. Powstały stosunek powinowactwa rodzi też po stronie macochy lub ojczyma obowiązek alimentacyjny opisany w art. 144 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W świetle powyższego w ocenie Sądu Skarżący pozostając w związku małżeńskim nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy w wychowaniu dzieci. W związku z powyższym organy prawidłowo ustalając prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uwzględniły zarówno dochód Skarżącego jak również jego małżonki.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło