III SA/Kr 116/17
WyrokWSA w Krakowie2017-06-07
Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Inga Gołowska, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry może zostać nałożona na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, a także czy przepisy ustawy o grach hazardowych, które nie zostały poddane notyfikacji, mogą stanowić podstawę do nałożenia takiej kary?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy celne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o grach hazardowych, nakładając karę pieniężną na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd stwierdził, że przepisy te nie wymagały notyfikacji zgodnie z dyrektywą 98/34/WE, a ich stosowanie było zgodne z prawem, co potwierdziły uchwały NSA i orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto, sąd uznał, że kara pieniężna ma charakter administracyjny, a nie karny, i nie narusza zasady ne bis in idem, nawet jeśli toczy się postępowanie karnoskarbowe.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o wymierzeniu G. B. kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na dwóch automatach poza kasynem gry. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym podwójne karanie za ten sam czyn, brak wskazania przesłanek w uzasadnieniu decyzji oraz bezpodstawne zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych z powodu braku ich notyfikacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów celnych za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt III SA/Kr 116/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r., sprawy ze skargi G. B., na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 15 listopada 2016 r. Nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, , - skargę oddala -,
Decyzją z dnia 15 listopada 2016r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania G. B., prowadzącego działalność gospodarczą Bar A G. B. w T od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016r., nr [...], wymierzającej ww. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na dwóch automatach poza kasynem gry, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 19997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2015r.m, poz. 613 ze zm., dalej jako: "o.p.") w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2016r., poz. 471, dalej jako: "u.g.h.") – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Funkcjonariusze Urzędu Celnego dnia 24 września 2015r., przeprowadzili kontrolę w lokalu Bar A G. B., mieszczącym się przy ul. W w T. Z protokołu kontroli nr [...] wynikało, że w ww. lokalizacji stwierdzono dwa urządzenia do gier, włączone do zasilania i gotowe do gry:
1. APEX MULTI MAGIC nr [...],
2. APEX MULTI MAGIC II, nr [...].
Kontrolujący przeprowadzili eksperyment (grę kontrolną), w wyniku której ustalili, że na ww. automatach można było prowadzić gry z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] 2016r., nr [...] wymierzył G. B. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W odwołaniu od ww. decyzji zarzucono wydanie jej z naruszeniem:
1. Przepisów prawa procesowego:
- art. 247 §1 pkt 4) o.p., poprzez wydanie decyzji w przedmiocie kary pieniężnej, pomimo że w stosunku do odwołującego toczą się postępowania karno-skarbowe za te samo zachowanie, co oznaczało ukaranie dwa razy za ten sam czyn,
- art. 210 §4 o.p., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przesłanek, jakimi kierował się organ uznając, że odwołujący urządzał gry na automatach poza kasynem gry,
- art. 121 w zw. z art. 124 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych z uwagi na niewyjaśnienie odwołującemu, zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy,
- art. 122 w zw. z art. 187 o.p., poprzez oparcie decyzji na niepełnym oraz niedostatecznie rozpatrzonym materiale dowodowym,
- art. 124 o.p., poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję,
- art. 180 §1 o.p., poprzez niedopuszczenie dowodów, mających istotne znaczenie dla sprawy i poprzestanie wyłącznie na eksperymentach funkcjonariuszy celnych,
- art. 187 §1 o.p., poprzez niedochowanie obowiązku zebrania całości materiału
dowodowego oraz jego wyczerpującego rozpatrzenia,
- art. 2a o.p., poprzez jego całkowite pominięcie i dokonanie interpretacji budzących
wątpliwości przepisów, na niekorzyść podatnika.
2. Przepisów prawa materialnego:
- art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 u.g.h., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej, pomimo że stan faktyczny w odniesieniu do odwołującego nie spełniał przesłanek jego zastosowania,
- art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h., polegające na nałożeniu kary pieniężnej na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, w sytuacji, gdy karę pieniężną za urządzanie gry można było orzec jedynie wobec podmiotu, który mógł takie gry prowadzić, czyli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, podczas gdy wobec osoby fizycznej art. 89 nie miał zastosowania, a co najwyżej można było stosować przepis art. 107 § 1 k.k.s.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że nałożenie na odwołującego kary pieniężnej było sprzeczne z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa, było bowiem drugą karą finansową za ten sam czyn. Podano, że na gruncie prawa karno-skarbowego i administracyjnego niedopuszczalne było dwukrotne rozstrzyganie tej samej sprawy i dwukrotne stosowanie sankcji finansowych za ten sam czyn. Za całkowicie bezpodstawne uznano powoływanie się przez organ, na inne postępowania prowadzone w stosunku do odwołującego w kontekście uznania go za urządzającego gry. Zdaniem odwołującego, strona podmiotowa nie jest elementem wymierzenia kary, a organ zapomniał dodać, iż "inne postępowania", prowadzone przeciwko odwołującemu, zakończyły się jego uniewinnieniem przez sąd powszechny. Tym samym, wnioski płynące z tychże postępowań były dokładnie przeciwne do tych, które starał się wykazać organ. Podkreślono, że obecnie obowiązująca ustawa nie przewiduje karania osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu, gdzie urządzano gry, a do tego sprowadza się w zasadzie argumentacja organu. Ponadto urządzanie gier nie mogło być zdaniem odwołującego, automatycznie utożsamiane z prowadzeniem, które miało inne znaczenie. Ustawodawca nie przewidział w u.g.h., definicji "urządzania", co oznaczało, że dla potrzeb zrozumienia, należało odnieść się do znaczenia słownikowego tegoż słowa. Prowadziło to do konstatacji, że urządza gry poza kasynem jedynie ten podmiot, który swoim działaniem w sposób aktywny uczestniczy w zarządzaniu automatami lub czerpaniu z nich korzyści. Takich działań nigdy odwołujący nie podejmował, co znajdowało jego zdaniem, potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dla wypełnienia znaczenia pojęcia "urządzanie gier na automatach" nie było wystarczające zawarcie umowy, której przedmiotem był najem powierzchni. Biorąc pod uwagę powyższe, trudno było znaleźć wyjaśnienie dla nieudanej próby wykładni językowej art. 89 ust. 1 u.g.h. Po pierwsze taka wykładnia nie powinna mieć miejsca z uwagi na normę z art. 120 o.p., a po drugie, jeżeli organ dokonał takiej wykładni, to powinien ją przeprowadzić w sposób rzetelny, z zachowaniem zasad wykładni oraz doświadczenia życiowego. Organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na definicję słownikową pojęcia czasownika "urządzać", powołując się w sytuacji braku ustawowej definicji na powszechne rozumienie tego pojęcia. Organ nie oparł się również na poglądach nauki prawa i doktryny, które w omawianym temacie były bardzo liczne. Niemniej jednak w art. 89 ust. 1 u.g.h., będącym podstawą wymierzenia kary pieniężnej, mowa jest o "urządzającym gry", zaś organ przytoczył jedynie definicję czasownika "urządzać", przez co bezzasadnie rozszerzył znaczenie ustawowego sformułowania. Organowi zarzucano także bezzasadne rozszerzenie znaczenia ustawowego sformułowania czasownika "urządzać". Zdaniem odwołującego, "urządzanie gier" było w tym wypadku pojęciem węższym, niż samo pojęcie "urządzać", zarówno w zakresie przedmiotowym, jak i podmiotowym. W tym kontekście powołano się na treść wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2014r., sygn. akt V Ka 116/14. Kolejnym zarzut odwołujący sformułował w odniesieniu do art. 122 o.p., statuującego podstawową zasadę postępowania, a także naruszenie art. 187 § 1 o.p. Według odwołującego, organ dokonał wybiórczej oceny zebranego materiału dowodowego, fakultatywnie dobierając te fakty, które przemawiały na jego niekorzyść. W przeprowadzonych postępowaniach doszło do naruszenia prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż organ był zobowiązany zapewnić stronie możliwość wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu w postaci zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin, a nie uczynił tego. Wskazano także, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie odbyło się już po zmianach o.p., a konkretnie dodaniu art. 2a, zgodnie z którym "niedające się usunąć wątpliwości, co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika". Było to o tyle istotne, iż kwestia stosowania przepisów u.g.h. od pięciu lat prowadziła do licznych sporów i wątpliwości, których nie potrafiły ostatecznie rozstrzygnąć, nawet najważniejsze i posiadające największy autorytet oraz wiedzę, organy władzy sądowniczej - Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Konstytucyjny, czy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Skoro okoliczność ta budziła tak znaczne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie oraz poglądach doktryny, to zgodnie z brzmieniem art. 2a o.p. nie można było na podstawie jej zapisów, wyciągać negatywnych konsekwencji względem podatnika. Zarzucono także, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 124 o.p. Wada ta sprowadzała się do niewyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ, wydając skarżoną decyzję, w szczególności dotyczyło to braku jakiegokolwiek uzasadnienia pominięcia dowodu z opinii jednostki badającej oraz oparcia się wyłącznie o ocenę funkcjonariuszy celnych, przeprowadzających eksperyment, którzy jednak nie mieli stosownej wiedzy i kompetencji do wydawania tego typu ocen. Decyzja wydana została również z naruszeniem art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 o.p., albowiem organ nie przeprowadził dowodów, mających istotne znaczenie, a przede wszystkim nie wystąpił o dowód z opinii jednostki badającej, podczas gdy z przepisów prawa wynikało, że tylko ona mogła się zajmować rozstrzyganiem w tym zakresie.
Wobec powyższego, wniesiono w odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed TSUE, prowadzonej do sygn. akt C-303/15, a dotyczącej zapytania Sądu Okręgowego w Łodzi w przedmiocie możliwości stosowania nienotyfikowanych przepisów u.g.h.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] 2016r., nr [...] odmówił zawieszenia postępowania, ze względu na brak istnienia kwestii prejudycjalnej określonej w przepisie art. 201 § 1 pkt 2 o.p.
W tak ukształtowanym stanie faktycznym, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że skontrolowane urządzenia spełniały wymogi do zakwalifikowania gier na nich prowadzonych za gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Potwierdziły to eksperymenty przeprowadzone przez funkcjonariuszy celnych na ww. automatach, które wykazały, że w przeprowadzonych grach, grający nie miał wpływu na jej wynik (wynik gry przed jej rozpoczęciem był nieprzewidywalny dla grającego i niezależny od jego zręczności), a więc miały one charakter losowy. Kontrolujący, po włożeniu banknotu do akceptora zainstalowanego w każdym z automatów (zakredytowaniu) i wybraniu jednej z dostępnych gier oraz stawki, uruchomili grę. Bębny z symbolami charakterystycznymi dla gier hazardowych widoczne na ekranie, wykonały ruch obrotowy, po czym zatrzymały się bez udziału grającego. W przypadku uzyskania wygranej, na liczniku wygranych pojawiała się odpowiednia wartość punktów, wynikająca z tabeli wygranych. Punkty z licznika wygranych można było dodać do wartości wyświetlanej na liczniku kredytów. Automaty wypłacały wygrane. Uznano, że gry urządzane na spornych automatach miały również charakter komercyjny, tzn. były urządzane w celu osiągnięcia zysku, bowiem rozpoczęcie gry było uwarunkowane wpłatą określonej kwoty przez grającego. W wyniku analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, organ II instancji doszedł do przekonania, że eksperymenty przeprowadzone na omawianych urządzeniach, dostatecznie potwierdziły fakt losowego charakteru dostępnych na nich gier. Oceniając zebrane dowody, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i uznał, że skontrolowane urządzenia spełniały ustawowe wymogi do zakwalifikowania gier na nich prowadzonych za gry na automatach według u.g.h. Na potwierdzenie prawidłowości stanowiska organu w kwestii ustalenia charakteru gier na przedmiotowych urządzeniach, powołano się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o sygn. akt II SA/Ol 167/15. Ponadto organ II instancji uznał, że gry na ww. automatach urządzane były poza kasynem gry, bowiem kontrolowany lokal nie posiadał takiego statusu. Ponadto ustalono, że podmiotem urządzającym gry na automatach w przedmiotowym lokalu był G. B., jako prowadzący działalność w lokalu, gdzie wstawiono automaty. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał ww. za urządzającego gry w rozumieniu przepisów u.g.h. Wskazano, że pojęcie "urządzania gier" nie posiada w u.g.h., definicji legalnej i przy dokonywaniu interpretacji tego zapisu należy się posłużyć powszechnie przyjętym znaczeniem słowa "urządzanie". Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego PWN słowo "urządzić - urządzać" może być rozumiane, jako: wyposażenie czegoś w odpowiednie sprzęty, zorganizowanie imprezy, przedsięwzięcia itp., zapewnienie komuś dobrych warunków itd. Wskazano, że urządzanie gier nie może być więc utożsamiane tylko z prowadzeniem gry, albowiem ustawodawca niewątpliwie nadał mu również i inne znaczenie. W ocenie organu II instancji, przedmiotowe pojęcie ma szersze znaczenie i obejmuje swoim zakresem szereg czynności związanych z udostępnianiem automatów, ale także umożliwieniem ich użytkowania w zakresie gier hazardowych, a także czerpaniem korzyści z tych czynności. Organ stanął na stanowisku, że "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest każdy podmiot, zaangażowany w udostępnianie automatu, zarządzanie nim lub czerpanie z tego procederu korzyści. Z przedstawionych powodów bez znaczenia dla sprawy była kwestia własności automatu, albowiem każdy, kto spełnia omówione powyżej przesłanki, może być uznany za urządzającego gry na automatach, a zatem nie tylko ich właściciel. Uznano zatem, że w zakreślonych ramach, mieściła się również działalność G. B., polegająca na umożliwianiu w prowadzonym przez siebie lokalu, rozgrywania gier na automatach, które zgodnie z u.g.h. mogły być urządzane wyłącznie w kasynach. W toku kontroli podatkowej stwierdzono, że automaty do gier należały do H Sp. z o.o. z/s w K. Uzasadnieniem do eksploatacji automatów w lokalu była zawarta dnia 31 maja 2015r. umowa najmu powierzchni użytkowej, według której w zamian za wynajęcie powierzchni, wydzierżawiający otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 4.000,00 zł miesięcznie. Organ II instancji podał, że przedsiębiorca, chcąc legalnie prowadzić działalność gospodarczą o wskazanym profilu, powinien zgodnie z zapisami u.g.h., posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry, co z kolei wiąże się z koniecznością uzyskania odpowiedniego statusu prawnego (spółka akcyjna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością mająca siedzibę na terytorium RP), warunkującego możliwość starania się o koncesję. W tym miejscu organ powołał się na treść wyroku WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015r. o sygn. akt. II SA/Sz 439/15, cytując jego treść. W dostępnej bazie KRAG stwierdzono, że przedmiotowy lokal nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna a zainstalowane w nim automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji. Podkreślił ponadto, że G. B. znane były przepisy u.g.h., gdyż był on stroną postępowań toczących się przed organami obu instancji w sprawach wymiaru kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry, zatem był świadomy ograniczeń, zakazów oraz wymogów, jakie wynikają z przepisów tej ustawy. W postępowaniach prowadzonych przez organy celne występował on, jako właściciel lokalu. Z urzędu organowi odwoławczemu znany był fakt, że również H Sp. z o.o., z którą podpisał on umowę dzierżawy powierzchni lokalu, występuje w wielu postępowaniach, jako właściciel automatów. Podobnie organowi II instancji z urzędu wiadomo o dwóch kolejnych kontrolach, przeprowadzonych w dniach 13 listopada 2015r. oraz 28 lipca 2016r. w lokalu przy ul. W w T, w wyniku których zatrzymano 4 automaty do gier. W ocenie organu odwoławczego świadczyło to o tym, że pomimo wiedzy na temat nielegalności charakteru prowadzonych gier, G. B. każdorazowo decydował się na wstawianie do lokalu kolejnych automatów, w miejsce zajmowanych. Okoliczności te wskazywały na czerpanie przez niego stałych korzyści z procederu urządzania gier na automatach. Tym samym organ nie miał wątpliwości, że we współpracy z właścicielem automatów, urządzał on gry hazardowe we wskazanym lokalu. Podano też, że kwotę czynszu pobierał on każdorazowo po wyjęciu gotówki z automatów, co potwierdzał podpisem na stosownych protokołach. Zatem dokładnie wiedział, jakie zyski przynosi proceder nielegalnego urządzania gier hazardowych, co świadczyło o zaufaniu, jakim go darzył właściciel urządzeń. Organ celny uznał, że udział ww. w nielegalnej działalności miał charakter świadomy i zamierzony i tym samym nie dano wiary odwołującemu, iż ograniczał się on wyłącznie do wynajmowania powierzchni pod urządzenia hazardowe. Uznano zatem, że organ I instancji słusznie wymierzył mu karę pieniężną, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., z uwagi na zaistnienie łącznie wszystkich przesłanek, określonych tym przepisem.
Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 247 § 1 pkt 4) o.p. uznał go za bezpodstawny. Wskazany przepis odnosi się do nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej tj. stwierdzenia jej nieważności, stanowiąc jedną z podstaw do uruchomienia postępowania w ww. trybie. Postępowanie w tym trybie ma na celu wyeliminowanie aktu, który z uwagi na wystąpienie przy jego wydaniu, jednej z enumeratywnie wymienionych w art. 247 o.p., kwalifikowanych wad prawnych, nie może się ostać w obrocie prawnym. W związku z powyższym wskazano, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję nie opierał się, a co więcej, nie mógł się oprzeć na przepisie art. 247 § 1 pkt 4) o.p., zaś zaskarżona decyzja nie stała się ostateczna, ze względu na wniesienie od niej odwołania do Dyrektora Izby Celnej. Jednocześnie, odnosząc się do meritum pierwszego zarzutu – organ podkreślił, że norma zawarta w art. 89 u.g.h. nie stanowi typowej sankcji karnej, lecz posiada znamiona wyłącznie kary administracyjnej, realizującej cel restytucyjny oraz prewencyjny. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że postępowanie karne skarbowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego i pozostaje bez wpływu na to postępowanie. Odnosząc się do stanowiska odwołującego w sprawie braku notyfikacji u.g.h., skutkującego niemożnością jej stosowania, organ stwierdził, że u.g.h. ma walor powszechnie obowiązującego prawa, co znalazło potwierdzenie w uchwale 7 sędziów NSA z 16 maja 2016r., sygn. akt II GPS 1/16, dlatego za prawidłowe należało uznać stanowisko organu I instancji. W konsekwencji zarzuty dotyczące naruszenia przepisów i zasad prawa unijnego, przepisów Konstytucji RP, regulacji krajowych oraz sprzeczności decyzji z orzecznictwem TSUE w zakresie wskazanym w odwołaniu, nie miały uzasadnionych podstaw. Organ nie podzielił też zarzutu opartego na twierdzeniu o niemożności nałożenia kary pieniężnej na podmiot, którego forma prawna wykluczała możliwość urządzania gier hazardowych. Podkreślono, że przedsiębiorca, chcąc legalnie prowadzić działalność gospodarczą o wskazanym profilu, powinien zgodnie z zapisami u.g.h., posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry, co z kolei wiąże się z koniecznością uzyskania odpowiedniego statusu prawnego (spółka akcyjna lub spółka z o. o., mająca siedzibę na terytorium RP), warunkującego możliwość starania się o koncesję. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej oczywistym było zatem, że osoba fizyczna nie mogła uzyskać omawianej koncesji, co w żaden sposób nie prowadziło do twierdzenia wysnutego w odwołaniu, że kara pieniężna z art. 89 ust. pkt 1 i 2 mogła zostać nałożona tylko na podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 4 u.g.h. Przyjęcie takiego założenia, prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że każda osoba fizyczna, czy też podmiot nieposiadający statusu spółki akcyjnej, bądź spółki z o. o., w dowolnym miejscu i bez żadnych ograniczeń oraz sankcji z u.g.h., mógłby urządzać gry na automatach. W ocenie organu II instancji brak możliwości legalnego prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach przez osobę fizyczną nie oznaczał automatycznie uprawnienia do nielegalnego prowadzenia działalności w tym zakresie. Odnosząc się do kolejnego zarzutu, organ podkreślił, że wykorzystanie materiałów dowodowych, przeprowadzonych i zgromadzonych w toku postępowania karnego, co do zasady nie naruszało podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego, w tym zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Powtórzenie określonych czynności dowodowych przeprowadzonych w toku postępowania karnego byłoby konieczne jedynie wówczas, kiedy ocena tych dowodów, dokonana w powiązaniu z materiałem dowodowym, zebranym w postępowaniu podatkowym, uniemożliwiałaby jednoznaczne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w konkretnej sprawie. Wykorzystanie przez organ podatkowy dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu nie naruszało również zawartej w art. 123 o.p., zasady zapewnienia stronie postępowania czynnego w nim udziału. Istotne było, aby strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów (por. wyrok z 10 stycznia 2008r., sygn. akt I SA/Bk 547/07). Jednocześnie wskazano, iż w trakcie niniejszego postępowania administracyjnego obu instancji nie były prowadzone wskazane przez odwołującego czynności, jak również organ nie włączał do akt postępowania administracyjnego żadnych materiałów z postępowania karnoskarbowego. Zatem, nie znajdowały uzasadnienia zarzuty dotyczące braku zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia ww. czynności przynajmniej na 7 dni przed terminem. W związku z powyższym, przedmiotowego zarzutu nie można było uznać za zasadny. W zw. z zarzutem naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 oraz art. 180 § 1 o.p., poprzez oparcie decyzji na niepełnym oraz niedostatecznie rozpatrzonym materiale dowodowym, a także braku dopuszczenia dowodów istotnych dla sprawy, wskazano, że organ podatkowy był zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim było to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Organ II instancji uznał, że opierając się na dowodzie w postaci eksperymentów, przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych, organ I instancji w sposób wystarczający ustalił losowy charakter gier prowadzonych na spornych urządzeniach oraz marginalny charakter elementu zręcznościowego, który występował tylko przy uruchomieniu gry i polegał na wciśnięciu przycisku. Losowy charakter gier w analizowanym przypadku wynikał z faktu, że program, którym sterował generator, losował dany układ znaków, na skutek włożenia przez gracza banknotu do akceptora i uruchomienia przez niego odpowiedniego przycisku. Była to jedyna fizyczna aktywność gracza, której nie można było nawet nazwać elementem zręcznościowym. Czynności takiego uruchomienia gry nie dało się przypisać atrybutu szczególnej zręczności, czy umiejętności, a tym bardziej trudno było na podstawie doświadczenia życiowego uznać, że ćwiczyła ona refleks lub koordynację zręcznościową grającego. Grający nie miał zatem żadnego wpływu na konfigurację symboli na bębnach, który to układ tworzony był dla grającego losowo. Uczestnik nie posiadał wiedzy o przebiegu gry i nie miał wpływu na kształtowanie jej wyniku, który zależał od przypadku, a więc był losowy. Organ I instancji dokonał oceny wyniku eksperymentu, a następnie słusznie uznał, iż gry przeprowadzone na spornych automatach wypełniały dyspozycję art. 2 ust. 5 u.g.h. Zarzuty naruszenia przepisów art. 210 § 4 oraz art. 121 w zw. z art. 124 o.p., poprzez brak wskazania i wyjaśnienia odwołującemu przesłanek, jakimi kierował się organ, wydając decyzję, nie znajdowały uzasadnienia w treści decyzji organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego organ ten wyjaśnił, popierając swoje stanowisko adekwatnymi przepisami prawa, z jakich powodów uznał go za urządzającego gry. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący powielił zarzuty oraz argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wskazał, że zarzuty skargi były tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu, do których organ odniósł się już w swojej decyzji, wobec czego – podtrzymał on dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 listopada 2016r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016r., nr [...], którą wymierzono G. B., prowadzącemu działalność gospodarczą Bar A G. B. w T, karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na dwóch automatach poza kasynem gry.
W ocenie Sądu, rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy rozstrzygające w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej (w określonej w decyzji wysokości) za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm., dalej jako: "u.g.h."). Sąd uznał, że przepisy te zostały przez organy celne obu instancji zastosowane prawidłowo, dlatego też podziela ustalenia faktyczne poczynione przez te organy i przyjmuje je za własne.
Jak wynika z akt sprawy, w wydanych decyzjach, organy trafnie wskazały przepisy, które stanowiły podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Powołano, m.in. art. 2 ust. 3 u.g.h., który stanowi, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana, polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej, uzyskanej w poprzedniej grze. Stosownie do art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
Z kolei zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie gier i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ww. ustawie. Art. 6 ust. 1 oraz ust. 4 u.g.h. stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium RP. Koncesji na prowadzenie kasyna gry udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych. Ustawa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) określa kasyno gry, jako wydzielone miejsce, w którym prowadzi się, między innymi, gry na automatach, na podstawie zatwierdzonego regulaminu, przy czym liczba zainstalowanych automatów wynosi od 5 do 70 sztuk.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry;
2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry;
3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.
W oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadku urządzania gry na automatach poza kasynem gry wynosi 12.000 od każdego automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.).
Podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest zaistnienie w sposób łączny następujących przesłanek:
- ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach;
- ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu u.g.h.;
- ustalenie, że gry na automatach urządzane były poza kasynem gry.
Wobec przytoczonych wyżej regulacji wskazać należy, że w realiach kontrolowanego postępowania, Sąd w pierwszej kolejności dokonał oceny, czy prawidłowo organy celne, uznały Skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach.
Skarżący kwestionował bowiem ocenę organów celnych w zakresie zastosowania regulacji dotyczących nałożenia na niego kary pieniężnej, w następstwie uznania go za "urządzającego gry".
Prawidłowo wskazały organy celne, że ustawa o grach hazardowych nie definiuje pojęcia "urządzający", zatem ustalenie zakresu tego pojęcia powinno nastąpić o znaczenie nadane temu określeniu w języku polskim. Zgodnie z definicją zamieszczoną w Wielkim Słowniku Języka Polskiego, opracowanym przez Instytut Języka Polskiego PAN, czasownik urządzać oznacza: "wykonując różne czynności, zapewniać określony przebieg lub charakter czegoś". Przez urządzenie gry należy zatem rozumieć wykonywanie takich czynności, które w swoim efekcie doprowadzą do tego, że nielegalna gra hazardowa faktycznie się odbywa. Przy czym, wykonywanie nawet jednej z wielu czynności, prowadzących finalnie do tego, że gra hazardowa miała miejsce, wystarczającym jest do uznania osoby realizującej tę czynność za urządzającego nielegalną grę.
Dodać należy, że pojęcie "urządzanie" stanowi synonim takich pojęć, jak "utworzyć, uporządkować, zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (vide: Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście zwrot "urządzanie gier", obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Uznać należy, że w praktyce w odniesieniu do takiej działalności, jak urządzanie gier na automatach, obejmuje w szczególności: zachowania, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń; przystosowanie do danego rodzaju działalności; stworzenie warunków samej gry na automatach; stworzenie zasad i systemu danej gry; określenie wygranych; umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy; utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności; umożliwienie sprawnego funkcjonowania dla tych urządzeń (w stosunku do automatów, o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.). Do czynności takich zalicza się również: działania związane z obsługą urządzeń, czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu (ewentualnie jego szkolenie). A ponadto: czynności związane z nadzorem i zapewnieniem ciągłości przebiegu samej gry hazardowej, w tym bieżącej obsługi automatów do gier. Wszystko to świadczy o tym, że podmiot, realizujący (wykonujący) te działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Takie działania (czynności) zostały odnotowane na gruncie przedmiotowej sprawy, co zostało trafnie ocenione przez organy celne obu instancji.
W konsekwencji powyższych rozważań dotyczących pojęcia "urządzający, Sąd uznał za zasadne przejście do kolejnych zarzutów skargi, które dotyczą naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h., poprzez nałożenie kary pieniężnej na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, w sytuacji, gdy zdaniem skarżącego, karę pieniężną za urządzanie gry można było orzec jedynie wobec podmiotu, który mógł takie gry prowadzić, czyli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, podczas gdy wobec osoby fizycznej art. 89 nie miał zastosowania, a co najwyżej można było stosować przepis art. 107 § 1 k.k.s., a także zrzutu dotyczącego naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 u.g.h., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej, pomimo że stan faktyczny nie spełniał przesłanek jego zastosowania.
W kontekście powyższego, Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się przede wszystkim, zawarta w dniu 31 maja 2015r. ramowa umowa dzierżawy powierzchni, zawarta między H Sp. z o. o. z/s w K (dzierżawca), a A G. B. z/s w T (wydzierżawiający). Z jej treści wynika, m.in., że z tytułu umowy, dzierżawca będzie płacić wydzierżawiającemu miesięczny czynsz dzierżawy w wysokości 4.000 zł. Czynsz dzierżawny jest płatny w dniu wyjęcia gotówki przez przedstawiciela dzierżawcy. Umowa ta obowiązywała do dnia 1 czerwca 2015r.
Sąd zwraca jednak uwagę, że omawiana ramowa umowa dzierżawy powierzchni zawiera w § 6 uregulowania, które dotyczą obowiązków stron. Wynika z niego, że w przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń, do których dzierżawca ma tytuł prawny, wydzierżawiający zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić przedstawiciela dzierżawcy. Dzierżawca zapewni wydzierżawiającemu obsługę prawną związaną z funkcjonowaniem i eksploatacją urządzeń w niezbędnym zakresie, uzgodnioną wcześniej między stronami. Powyższe świadczy o porozumieniu, jakie istniało, pomiędzy wskazanymi wyżej podmiotami.
W aktach sprawy znajdują się również protokoły wyjęcia gotówki: z dnia 23 czerwca 2015r. na kwotę 7900 zł, z dnia 23 lipca 2015r. na kwotę 4060 zł, z dnia 19 sierpnia 2015r. na kwotę 4020 zł, dnia 21 września 2015r. na kwotę 3950 zł, na których jako zleceniobiorca widnieje P. M., a jednocześnie G. B. na tym samym protokole widnieje, jako odbiorca kwoty czynszu w wysokości 4 000 zł.
Powyższe okoliczności, m.in. dowód w postaci zawartej umowy dzierżawy powierzchni lokalu oraz treści w niej zawarte, ze szczególnym uwzględnieniem omawianego wyżej § 6 - świadczą o tym, że organy celne słusznie uznały G. B. prowadzącego działalność gospodarczą w lokalu Bar A, ul. W, w T za urządzającego grę na przedmiotowych automatach. Co więcej, wskazane powyżej protokoły wyjęcia gotówki także bezspornie dowodzą, że czerpał on korzyści z nielegalnej gry na automatach, co potwierdzał podpisem na ww. protokołach. Skarżący pozostawał w porozumieniu z dzierżawcą, dokładnie wiedział, jakie zyski przynosi proceder nielegalnego urządzania gier hazardowych, co świadczy o zaufaniu, jakim go darzył właściciel urządzeń. Niewątpliwie bez udziału Skarżącego w całym przedsięwzięciu nie byłoby możliwe prowadzenie gier w tym miejscu.
Trafne są zatem ustalenia organów celnych, że Skarżący we współpracy z właścicielem automatów urządzał gry hazardowe w przedmiotowym lokalu, a jego udział ww. w nielegalnej działalności miał charakter świadomy oraz zamierzony i tym samym prawidłowo organy celne nie dały Skarżącemu wiary, iż ograniczał się on wyłącznie do wynajmowania powierzchni pod urządzenia hazardowe. Należy zgodzić się z organami celnymi, że stworzył on odpowiednie warunki, aby nielegalne gry na automatach w ogóle mogły być prowadzone, poprzez udostępnianie powierzchni wewnątrz lokalu oraz wykonywanie czynności, które w efekcie, prowadziły do realizowania nielegalnej gry hazardowej. W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, organy słusznie uznały Skarżącego za urządzającego gry hazardowe na automatach poza kasynem gry, a jego zarzuty w tym zakresie – są całkowicie bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie.
Rację mają organy celne także w kwestii kolejnego zarzutu, stawianego przez Skarżącego. Prawidłowo bowiem wskazano w wydanych rozstrzygnięciach, że przedsiębiorca, chcąc legalnie prowadzić działalność gospodarczą o wskazanym profilu, powinien zgodnie z zapisami ustawy o grach hazardowych, posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry, co z kolei wiąże się z koniecznością uzyskania odpowiedniego statusu prawnego (spółka akcyjna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, mająca siedzibę na terytorium RP), warunkującego możliwość starania się o koncesję. Oczywistym jest, że osoba fizyczna nie może uzyskać koncesji, co w żaden sposób nie prowadzi do wniosku, że kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h., może zostać nałożona tylko na podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych.
Przyjęcie takiego założenia, prowadziłoby do absurdalnego wniosku, iż każda osoba fizyczna, czy też podmiot nieposiadający statusu spółki akcyjnej, bądź spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dowolnym miejscu i bez żadnych ograniczeń oraz sankcji z ustawy o grach hazardowych, mogliby urządzać gry na automatach. Niezasadne jest zatem kwestionowanie przez Skarżącego, braku podstawy prawnej do wymierzania kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Trafnie zauważyły organy celne, że norma zawarta w art. 89 u.g.h. nie stanowi typowej sankcji karnej, lecz posiada znamiona wyłącznie kary administracyjnej, realizującej cel restytucyjny oraz prewencyjny. Postępowanie karne skarbowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Wynik postępowania karnego skarbowego o czyn z art. 107 k.k.s. - tj. ustalenie czy został popełniony czyn zabroniony (przestępstwo, wykroczenie) polegający na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych, wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia i kto jest jego sprawcą - nie ma wpływu na postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wprawdzie znamiona czynu określonego w tym przepisie są zbieżne z przesłankami podlegania karze pieniężnej (art. 89 ust. 1 pkt 1-3 u.g.h.) - niemniej jednak te dwa postępowania toczą się niezależnie, w oparciu o inne przepisy, a zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej nie jest uzależnione od zastosowania sankcji karnej. Zatem, pomimo tego, że przedmiotem postępowania karnego jest ustalenie, m.in. czy popełniony został czyn zabroniony, to ustalenia te nie wpłyną bezpośrednio na rozstrzygnięcie w przedmiocie podlegania karze pieniężnej, (por. wyrok NSA z 23 października 2014r., sygn. akt II GSK 1674/13).
Dodatkowo należy wskazać, że w dniu 21 października 2015r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie P 32/12, w tej sprawie i uznał, że konstytucyjny zakaz ne bis in idem (nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie) nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej (kara pieniężna) i sankcji karnej (grzywna) za ten sam czyn, polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry. Państwo ma bowiem swobodę wyboru sankcji prawnych w celu zapewnienia ochrony konsumentów przed uzależnieniem od gry oraz zapobiegania przestępczości i oszustwom związanym z grami losowymi. Ochrona interesu publicznego wymaga zatem wprowadzenia do systemu prawnego skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji prawnych za naruszenie realizujących interes publiczny obowiązków prawnych, takich jak obowiązek urządzenia gier na automatach wyłącznie w kasynach gry. Ustanowienie sankcji prawnych za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o grach hazardowych jest konieczne, ponieważ nie ma innego, alternatywnego środka prawnego, który zapewniałby skuteczną realizację legitymizowanych konstytucyjnie celów ustawy.
Fakt nałożenia na sprawcę czynu określonego w art. 107 k.k.s. kary grzywny, która ma charakter represyjny, nie wyklucza możliwości ukarania karą pieniężną w postępowaniu administracyjnym, która to kara ma charakter rekompensaty za niewpłacony podatek, jaki powinien wpłynąć z tytułu legalnie prowadzonej działalności. Przy sankcji administracyjnej, inaczej niż przy karnej, nie odgrywa żadnej roli wina zobowiązanego.
Na marginesie należy wskazać, że w ocenie Sądu o podwójnym karaniu, można mówić tylko wtedy, gdy kara administracyjna ma charakter represyjny. Nie każda kara administracyjna ma taki charakter i ustalenie jej charakteru musi być dokonane w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Ustalając charakter kary administracyjnej należy uwzględnić, że przy karach o charakterze represyjnym występuje element winy, natomiast przy karach nierepresyjnych celem ich jest prewencja, ochrona, zabezpieczenie, a także – jak w przypadku kary z art. 89 ww. ustawy, funkcja restytucyjna, uzupełniająca i rekompensująca straty Skarbu Państwa w zakresie braku wpływów z prowadzenia legalnej działalności. W istocie można powiedzieć, że kara ta stanowi zastępcze spełnienie obowiązku podatkowego. Wystarczającą podstawą do zastosowania kary pieniężnej z art. 89 ustawy jest konkretne zachowanie sprawcy czynu zabronionego z punktu widzenia treści normy prawnej. W takim przypadku mamy do czynienia z tzw. obiektywną odpowiedzialnością, spowodowaną zaistnieniem okoliczności faktycznych, określonych w przepisach prawa, bez względu na winę sprawcy oraz jego naganne zachowanie, bez badania przyczyny naruszenia prawa i okoliczności, które do tego doprowadziły. Kara pieniężna z art. 89 u.g.h. jest jednym z instrumentów Państwa, mających na celu ochronę interesu publicznego. Naruszenie obowiązujących przepisów ustawy o grach hazardowych nie może zwalniać z odpowiedzialności z tym związanej, bo nie można czerpać korzyści z naruszenia prawa, a taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie – Skarżący czerpał korzyści z nielegalnej działalności.
Racjonalny ustawodawca, jeśli stanowi przepisy nakładające na podmioty określone obowiązki, to jednocześnie stanowi przepisy określające konsekwencje za niewykonanie tych obowiązków. Brak konsekwencji, oznaczałby w istocie, że przepis nakładający obowiązki jest martwy, a naruszanie prawa byłoby wówczas nagminne. Zatem kara administracyjna z art. 89 u.g.h. nie jest konkurencyjna i nie pozostaje w zbiegu z karą grzywny, orzekaną na podstawie art. 107a k.k.s. Ww. kara nie stanowi sankcji, lecz zastępcze wykonanie obowiązku podatkowego. Zatem z powyższych powodów zarzut Skarżącego w tym zakresie uznać należy za nieuzasadniony.
Wbrew zarzutom Skarżącego – zasadnie organ II instancji zawarł w swoim rozstrzygnięciu informację, którą dysponował z urzędu, iż Skarżącemu znane były przepisy u.g.h., gdyż był on stroną postępowań toczących się przed organami obu instancji w sprawach wymiaru kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry, zatem był świadomy ograniczeń, zakazów oraz wymogów, jakie wynikają z przepisów tej ustawy. W postępowaniach prowadzonych przez organy celne występował on, jako właściciel lokalu. Również H Sp. z o.o., z którą skarżący podpisał umowę dzierżawy powierzchni lokalu, występuje w wielu postępowaniach, jako właściciel automatów. Nie było również przeszkód ku temu, aby organ celny, zawarł informację o dwóch kolejnych kontrolach, przeprowadzonych w dniach 13 listopada 2015r. oraz 28 lipca 2016r. w lokalu przy ul. W w T, w wyniku których zatrzymano 4 automaty do gier.
Trafne jest w tym zakresie spostrzeżenie organu celnego, że świadczy to o tym, iż pomimo wiedzy na temat nielegalności charakteru prowadzonych gier, Skarżący każdorazowo decydował się na wstawianie do lokalu kolejnych automatów, w miejsce zajmowanych. Okoliczności te wskazywały na czerpanie przez niego stałych korzyści z urządzania gier na automatach i pełnej świadomości toczącego się procederu.
Dodatkowo, mimo niekwestionowania poniższych kwestii przez Skarżącego, Sąd uznał za celowe wskazanie dla porządku, że działalność prowadzona w zakresie urządzania gier na ww. automatach miała miejsce w lokalu Bar A G. B. ul. W, T, a więc poza kasynem gry zdefiniowanym art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a) u.g.h., bez koncesji oraz rejestracji automatów do gier, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 u.g.h. W dostępnej bazie KRAG stwierdzono, że ww. lokal nie posiada koncesji na prowadzenie kasyna, a zainstalowane w nim automaty nie posiadają poświadczenia rejestracji. Natomiast kontrolowane urządzenia spełniały wymogi do zakwalifikowania gier na nich prowadzonych za gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Potwierdziły to eksperymenty przeprowadzone przez funkcjonariuszy celnych na ww. automatach, które wykazały, że w przeprowadzonych grach, grający nie miał wpływu na jej wynik (wynik gry przed jej rozpoczęciem był nieprzewidywalny dla grającego i niezależny od jego zręczności), a więc miały one charakter losowy. Kontrolujący, po włożeniu banknotu do akceptora, zainstalowanego w każdym z automatów (zakredytowaniu) i wybraniu jednej z dostępnych gier oraz stawki, uruchomili grę. Bębny z symbolami charakterystycznymi dla gier hazardowych widoczne na ekranie, wykonały ruch obrotowy, po czym zatrzymały się bez udziału grającego. W przypadku uzyskania wygranej, na liczniku wygranych pojawiała się odpowiednia wartość punktów, wynikająca z tabeli wygranych. Punkty z licznika wygranych można było dodać do wartości wyświetlanej na liczniku kredytów. Automaty wypłacały wygrane. Uznano, że gry urządzane na spornych automatach miały również charakter komercyjny, tzn. były urządzane w celu osiągnięcia zysku, bowiem rozpoczęcie gry było uwarunkowane wpłatą określonej kwoty przez grającego.
W wyniku analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, organ II instancji słusznie doszedł do przekonania, że eksperymenty przeprowadzone na omawianych urządzeniach dostatecznie potwierdziły fakt losowego charakteru dostępnych na nich gier. Za słuszną należy zatem uznać ocenę organów celnych, które uznały, że skontrolowane urządzenia, spełniały ustawowe wymogi do zakwalifikowania gier na nich prowadzonych za gry na automatach według u.g.h.
Sąd zauważa ponadto, że wysokość nałożonej na Skarżącego kary także została ustalona w decyzji organu celnego w sposób prawidłowy. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Kara pieniężna wynosi 12.000 zł od każdego automatu – art. 89 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. W przedmiotowej sprawie za dwa automaty, organ celny prawidłowo wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł (2 automaty x 12.000 zł = 24.000 zł).
Przechodząc natomiast do oceny zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procesowych, wskazać należy, że przede wszystkim nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (poprzez brak zebrania całości materiału dowodowego i jego wyczerpującego uzasadnienia), oparcia decyzji na niepełnym i niedostatecznie rozpatrzonym materiale dowodowym oraz niewyjaśnienia przesłanek, którymi kierowały się organy, wydając zaskarżone decyzje.
Tut. Sąd uznał, że na gruncie niniejszej sprawy, organy celne, wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów postępowania.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że podstawowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. takiego, który odpowiada stanowi faktycznemu, znajdującemu się w hipotezie normy prawnej. Tylko wówczas możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony. Z zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 122 O.p. wynika obowiązek organów, uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i takiego stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Natomiast zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 187 § 1 tej ustawy, obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, spoczywa na organach orzekających. Niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, stanowi wadę postępowania, która wpływa w sposób istotny na wynik sprawy i jest podstawą uchylenia decyzji przez Sąd.
Z kolei przez wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, należy rozumieć ustosunkowanie się organu do każdego dowodu i dokonanie ich oceny we wzajemnym powiązaniu. Niezmiernie bowiem ważnym ogniwem procesu dowodzenia w postępowaniu podatkowym jest zasada swobodnej oceny dowodów, wynikająca z art. 191 O.p. W świetle powołanej regulacji, ocenie podlega każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej z sobą łączności, a na prawidłowość tej oceny wskazuje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski, mają logiczne uzasadnienie.
Zauważyć jednak należy, że organom prowadzącym postępowanie, ustawodawca pozostawił swobodę w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Analizując materiał dowodowy, organ podatkowy (celny) może wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa podatkowego (celnego) zastosuje, uwzględniając przyjęte ustalenia faktyczne. W judykaturze podkreśla się, że zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 191 O.p. zakłada, iż organ podatkowy (celny) nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Powinien, m.in. kierować się prawidłami logiki; zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego; traktowania zebranych dowodów, jako zjawisk obiektywnych; oceniać dowody wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2014 r., II FSK 2660/14 i powołane tam orzecznictwo).
Weryfikując prawidłowość poczynionych ustaleń, w kontekście podniesionych w skardze zarzutów i zasad, o których mowa powyżej – Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wartości dowodów w oparciu, o które, organy celne przyjęły ustalenia, stanowiące podstawę zaskarżonych decyzji. Nie można tracić z pola widzenia, że organy celne w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrały obszerny materiał dowodowy, obejmujący przede wszystkim: protokół z kontroli nr [...] z dnia 24 września 2015r., pismo przekazujące nr [...] z dnia 1 października 2015r., protokół zatrzymania rzeczy nr [...] z dnia 24 września 2015r., pokwitowanie nr [...], ramową umowę dzierżawy powierzchni z dnia 31 maja 2015r., listę aktualizacyjną z dnia 1 czerwca 2015r., protokół przesłuchania świadka z dnia 15 grudnia 2015r. – B. G., protokół przesłuchania świadka z dnia 17 listopada 2015r. – C. K. oraz umowę w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych z dnia 2 stycznia 2015r.
Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i jego oceny. Organy celne orzekające w sprawie, wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona w tym zakresie argumentacja jest wystarczająca do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem nieusprawiedliwione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie pominięcia przez organy w swoich ustaleniach istotnych dla sprawy okoliczności, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości Skarżącego i powodujących brak zaufania do organów podatkowych. Dodać należy, że dokonana przez organy celne, ocena dowodów nie narusza granic swobodnej oceny. Organy celne rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego wzajemną koherentność.
Ponadto organy rzetelnie zebrały wystarczający (pełny) materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej oceny (rozpatrzenia) i wykazały przesłanki zastosowania przepisów u.g.h., zawierając stosowne rozważania, wyjaśniające wszelkie istotne kwestie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. W szczególności, organy wskazały w uzasadnieniach rozstrzygnięć, przesłanki ustalenia losowego charakteru gier, prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier poza kasynem, a także, że Skarżący był urządzającym gry na automatach.
Skarżący był również prawidłowo powiadamiany i informowany o czynnościach organu i gromadzeniu materiału dowodowego, a nie należy zapominać, że działał w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, co bezspornie wynika z akt sprawy. Postanowieniem nr [...] z dnia 30 maja 2016r. (data odbioru 2 czerwca 2016r.) poinformowano Stronę o możliwości zapoznania się z zebraną w sprawie dokumentacją i wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, jednakże Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia.
Ponadto, słusznie podniósł organ celny, że wykorzystanie materiałów dowodowych, przeprowadzonych i zgromadzonych w toku postępowania karnego nie narusza podstawowych zasad prowadzenia postępowania, w tym zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Powtórzenie określonych czynności dowodowych przeprowadzonych w toku postępowania karnego byłoby konieczne jedynie wówczas, kiedy ocena tych dowodów, dokonana w powiązaniu z materiałem dowodowym, zebranym w postępowaniu podatkowym, uniemożliwiałaby jednoznaczne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w konkretnej sprawie. Wykorzystanie przez organ podatkowy, dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu nie naruszało również zawartej w art. 123 O.p., zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Istotne jest, aby strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów (por. wyrok z 10 stycznia 2008r., sygn. akt I SA/Bk 547/07). Zasadnie wskazały organy celne, że w trakcie niniejszego postępowania administracyjnego nie były włączane do akt postępowania administracyjnego materiały z postępowania karnoskarbowego. Wiedzę tę organy posiadały z urzędu, do pozyskania której miały legitymację. Zatem, nie znajdowały uzasadnienia zarzuty Skarżącego dotyczące braku zawiadomienia go o miejscu i terminie przeprowadzenia ww. czynności, przynajmniej na siedem dni przed terminem.
Dodatkowo w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 187 § 1 O.p., poprzez niedopuszczenie dowodów, mających istotne znaczenie dla sprawy i poprzestanie wyłącznie na eksperymencie funkcjonariuszy celnych – Sąd podkreśla, że w postępowaniu prowadzonym przez organy celne, obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie – eksperymenty (próbne gry), których szczegółowy opis zawarto w zaskarżonych decyzjach, okazały się wystarczające do odtworzenia przebiegu gry. W sprawie nie odnotowano przeszkód do korzystania, m.in. z dowodu w postaci eksperymentu, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Przepis art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy o Służbie Celnej wyraźnie dopuszcza możliwość "przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu" i nie uzależnia przeprowadzenia ww. czynności od posiadania wiedzy specjalistycznej, czy też innych wymagań. Wartości dowodowej przeprowadzonego eksperymentu nie sposób, co do zasady podważyć, choć tak, jak wszystkie inne dowody, podlega on swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 O.p.) oraz zgodnie z zasadą zebrania pełnego materiału dowodowego i poddania go wszechstronnej ocenie (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.), (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 października 2016r., sygn. akt I SA/Bk 353/16).
Sąd uznał, że w badanej sprawie opis przeprowadzonych eksperymentów jest rzeczowy i spójny, a wyciągnięte wnioski logiczne.
Podkreślenia wymaga też, że w sprawie nie ma podstaw do uznania niewystąpienia w rozpoznawanej sprawie "uzasadnionego przypadku", który zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej, umożliwia funkcjonariuszom celnym, przeprowadzenie eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia gry na automacie. Jeżeli w obowiązującym stanie prawnym, funkcjonariusze celni stwierdzają organizowanie gry na automacie, znajdującym się w lokalu, niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, a przy tym, organizujący taką grę nie legitymuje się – wydanym pod rządem przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych – zezwoleniem, umożliwiającym urządzanie gier na automatach o niskich wygranych do czasu wygaśnięcia takiego zezwolenia; nie przedstawiono świadectw rejestracji; lokal nie jest koncesjonowanym kasynem gry, salonem gier i punktem gier na automatach o niskich wygranych, to splot takich okoliczności, stanowi dostateczne uzasadnienie, aby zbadać rodzaj urządzenia, jego funkcjonowanie, a także ewentualne wykorzystanie do organizowania gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2013r. III SA/Wr 545/13). A ponadto, nawet sama konieczność sprawdzenia, czy gry urządzane na spornych automatach nie naruszają ustawy o grach hazardowych jest wystarczającym uzasadnieniem dla organu, który został uprawniony do kontroli przestrzegania ww. ustawy.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. nie ma charakteru bezwzględnego, a jeżeli organ celny, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości, ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (por. wyroki NSA: z 14 lipca 2005 r., sygn. akt: I FSK 2600/04, z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt: I FSK 391/05.).
Należy zatem wskazać, że wniosek Skarżącego dotyczący przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej jest bezpodstawny. Trzeba przy tym podkreślić, że ustalenie charakteru gry w drodze opinii jednostki badającej jest trybem, który nie znajduje zastosowania w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1595/15, z dnia 18 września 2015 r., II GSK 1715/15 i z dnia 5 listopada 2015, II GSK 2032/15). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 listopada 2015r., sygn. akt II GSK 2032/15, w sytuacji, gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i bez zwracania się o opinię do uprawnionej jednostki badającej, strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach, należy uznać, że świadomie pomija wskazany wyżej etap wstępnych ustaleń charakteru gry.
Wymaga również podkreślenia, że żaden przepis nie nakłada na organ, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.g.h., obowiązku wystąpienia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o rozstrzygnięcie przewidziane w art. 2 ust. 6 u.g.h.
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie, organy wykazały wszelkie okoliczności, które wskazują jednoznacznie na świadome zainstalowanie automatów i czerpanie zysków przez Skarżącego z organizowania nielegalnych gier. Natomiast regulacje w zakresie u.g.h., poparte bogatym orzecznictwem w spornym zakresie jest na tyle klarowne, spójne i logiczne, że Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby organy celne miały w sprawie wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść podatnika w rozumieniu art. 2a O.p. Zatem i ten zarzut Skarżącego nie zyskał aprobaty Sądu.
Reasumując, w działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i jego oceny. Organy celne, orzekające w sprawie wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wystarczająca do podjęcia prawidłowych decyzji w sprawie. Tym samym nieusprawiedliwione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie kompletności materiału dowodowego prawidłowości trybu jego gromadzenia oraz jego oceny i ujęcia go w uzasadnieniu decyzji, którą Sąd uznał za odpowiadającą prawu i dopuszczalną, a której to oceny Skarżący nie zdołał skutecznie podważyć. Skarżący nie przedstawił spójnej i logicznej motywacji i opisu działań dotyczących przedmiotowych automatów. Z kolei dokonana przez organy celne ocena dowodów nie narusza granic jej swobodnej oceny. Rzetelnie zebrały one wystarczający (pełny) materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej oceny (rozpatrzenia) i wykazały przesłanki zastosowania przepisów u.g.h., zawierając stosowne rozważania, wyjaśniające wszelkie istotne kwestie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. W szczególności organy wskazały w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier poza kasynem, a także że Skarżący był urządzającym gry na automatach.
Odnosząc się natomiast do kwestii niedopuszczalności stosowania przepisów ustawy o grach hazardowych z powodu braku ich notyfikacji, wyjaśnić należy, że to zagadnienie prawne budziło istotne wątpliwości w orzecznictwie. Z tego powodu Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskiem z dnia 8 marca 2016r. wystąpił o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych: "1. Czy art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015r. poz. 612, ze zm.) jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i czy wobec braku notyfikacji tego przepisu w Komisji Europejskiej, mógł on być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych? 2. Czy dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015r. poz. 612, ze zm.) oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, ma znaczenie brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.) - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy? 3. Czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu, podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.), czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy?".
Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016r. podjął uchwałę o sygn. akt II GPS 1/16, zgodnie z którą: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015r. poz. 612, ze zm.)".
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd, zawarty w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajdując podstawy do uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Respektując zatem stanowisko wyrażone w tej uchwale, Sąd uznał, że w tej sprawie nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku, zarzut skargi dotyczący bezpodstawnego zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych wobec braku ich notyfikacji. Nie miało też znaczenia, że niektóre składy sądów administracyjnych prezentowały odmienne poglądy przed podjęciem ww. uchwały. W skardze nie przedstawiono też żadnych argumentów, które uzasadniałyby wniosek o ponowne podjęcie uchwały.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015r. sygn. P 4/14 orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny uznał, że notyfikacja tzw. przepisów technicznych, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE i rozporządzeniu w sprawie notyfikacji, nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego oraz, że brak notyfikacji kwestionowanych przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie stanowi takiego naruszenia pozakonstytucyjnej procedury ustawodawczej, które byłoby równoznaczne z naruszeniem art. 2 i art. 7 Konstytucji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego przyjęte środki, spełniają postulat adekwatności i nie są nadmiernie dolegliwe. Kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., służy szczególnie istotnemu i ważkiemu interesowi publicznemu, jakim jest zwalczanie niepożądanych i patologicznych zjawisk, które nieuchronnie towarzyszą hazardowi, a tym bardziej grom hazardowym, urządzanym w sposób nielegalny. Wysokość kary pieniężnej od każdego eksploatowanego nielegalnie automatu do gier hazardowych jest relatywnie niewielka, w porównaniu z zyskami, jakie można potencjalnie osiągnąć z każdego automatu do gier. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny uznał zatem, że kwestionowane przepisy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., przechodzą pomyślnie test proporcjonalności wynikający z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W tym miejscu, w kontekście zawartego w odwołaniu wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, prowadzonej do sygn. akt C-303/15, należy wskazać, że ww. sprawa została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału (Pierwsza Izba) z 13 października 2016r. (opublikowany na stronie: www.eur-lex.europa.eu).
Należy przy tym podać, że zgodnie z tezami 31-33 wyroku TSUE, sygn. akt C-303-15, przepis taki, jak art. 6 ust. 1 u.g.h. nie stanowi "przepisu technicznego" w rozumieniu dyrektywy 98/34. W tych okolicznościach nie ma konieczności badania skutków naruszenia obowiązku zgłoszenia przepisów technicznych. Art. 1 dyrektywy 98/34 należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu. Z uwagi na powyższe, wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego był całkowicie niezasadny.
W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi w zakresie dotyczącym naruszenia przez organy celne, zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego - uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści niniejszego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację mają organy celne we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonych decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło