II GSK 3347/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 775/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. oddalić wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, 2. oddalić skargę kasacyjną, 3. oddalić wniosek [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 775/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. K. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że J. K. w związku z prowadzonym wobec niej przez Wojewodę [...] postępowaniem egzekucyjnym, wniosła zarzuty dotyczące tego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. – wierzyciel egzekwowanego od skarżącej obowiązku zapłaty grzywny w celu przymuszenia, uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G., działając na podstawie art. 17 § 1, art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na wskazane postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2016 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W postanowieniu wskazano, że jest ono ostateczne. W dniu 12 kwietnia 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] marca 2017 r. Sąd pierwszej instancji uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa), wskazał, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658; dalej: ustawa nowelizująca), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 ppsa. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, że wskazane regulacje ppsa, w tym art. 3 § 2 pkt 3 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r. W sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., nastąpiło bowiem wraz z wniesieniem skargi, czyli 12 kwietnia 2017 r., tak więc zastosowanie do niego znajdzie art. 3 § 2 pkt 3 ppsa w jego nowym brzmieniu, zgodnie z którym skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaskarżone w sprawie postanowienie dotyczy zaś właśnie stanowiska wierzyciela, odnośnie zgłoszonego zarzutu, dlatego nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że ograniczenie kognicji sądów administracyjnych, na mocy ustawy nowelizującej, w zakresie objętym art. 3 § 2 pkt 3 ppsa, pozostaje bez wpływu na ochronę praw stron w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ nadal mają one możliwość zaskarżania rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, dotyczących zgłoszonych zarzutów. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła J. K., zaskarżając to orzeczenie w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 ppsa poprzez przyjęcie, że nowelizacja ppsa dotycząca kognicji sądu znajduje zastosowanie w sprawie w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o zwrócenie się pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 ppsa z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu do spraw w toku, co powoduje ograniczenie prawa o sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii ochrony zdrowia i przymusu państwa z tym związanego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do wyjaśnienia motywów, którymi kierował się Sąd kasacyjny przy podjęciu rozstrzygnięcia, uzasadnienia wymaga oddalenie wniosku autora zażalenia o przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Trzeba przypomnieć, że stosownie do art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Z treści przytoczonego przepisu zasadnie wywodzi się, że wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie miał jednak wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP art. 3 § 2 pkt 3 ppsa. Orzekając w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 183 § 1 ppsa ograniczony był zakresem kontroli instancyjnej wyznaczonym treścią zarzutu kasacyjnego oraz przytoczonej na jego poparcie argumentacji. Wobec braku wystąpienia którejkolwiek z podstaw nieważności postępowania sądowego, podlegających uwzględnieniu z urzędu, rozpoznanie sprawy odbyło się w granicach wytyczonych przez ramy wniesionego środka zaskarżenia. Rozpoznając sprawę w granicach wskazanej podstawy kasacyjnej, wniesiony środek odwoławczy należało oddalić, ponieważ sformułowany w nim zarzut nie okazał się zasadny. Trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji, że zgodnie z ustawą nowelizacyjną zmianie uległo brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 ppsa Nowelizacja ta, polegała na wyłączeniu spod sądowoadministracyjnej kontroli postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z mocy art. 2 w zw. z art. 3 ustawy nowelizującej, zmiana ta weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. obejmując swoim zakresem wszczęte od tej daty postępowania sądowe. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane po dniu 15 sierpnia 2015 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarga nadana została w urzędzie pocztowym w dniu 12 kwietnia 2017 r. Wobec tego, że została ona złożona na postanowienie wierzyciela o uznaniu zgłoszonych zarzutów za bezpodstawne, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa Skarżąca kasacyjnie błędnie przyjmuje, jakoby w analizowanym zakresie ustawa nowelizująca znajdowała zastosowanie do sprawy w toku. Należy w tym zakresie odróżnić tok postępowania egzekucyjnego w administracji oraz zainicjowanie wniesieniem skargi odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego, którego celem jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym, zarówno z punktu widzenia ustrojowego jak i procesowego, stanowi zupełnie odrębny rodzaj procedury, który nie jest kontynuacją procesu prowadzonego przed organem administracji publicznej. Wykładnia użytego przez ustawodawcę w art. 2 ustawy nowelizującej zwrotu "do postępowań wszczętych (...)" nie może się obyć bez uwzględnienia istoty (przedmiotu) ustawy nowelizacyjnej, której celem była zmiana reguł postępowania sądowoadministracyjnego (tak też NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1043/16). Wobec twierdzeń skargi kasacyjnej, należy w tym miejscu zauważyć, że przedstawiona powyżej nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 ppsa nie doprowadziła do ograniczenia standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. Jak zostało to bowiem wyjaśnione w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej, postanowienia wierzyciela zapadające w ramach rozpoznania wniesionego zarzutu mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to znaczy postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej, druk sejmowy nr 1633). Oznacza to, że rezygnacja przez ustawodawcę z możliwości bezpośredniego zaskarżenia postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie powoduje, że rozstrzygnięcie to zostało wyłączone spod sądowej kontroli. Na zasadzie wyrażonej w art. 135 ppsa podlega ono weryfikacji z punktu widzenia jego zgodności z prawem w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 182 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. To do oceny tego Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny, nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, gdyż przedmiotowa sprawa tego nie wymaga. Odnosząc się zaś do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, stwierdzić należało, że nie może on być uwzględniony albowiem przepisy art. 203 i art. 204 ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu pierwszej instancji.