I OZ 1460/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 354/17 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie. 8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 354/17, odrzucił wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: pismem z dnia 4 maja 2016 r. M. D., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych. Sprawa została zarejestrowana w tym Sądzie pod sygn. akt I SA/Wa 814/16. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił tę skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych - złożenia oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi oraz jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. Pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. M. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Jednocześnie złożyła pełnomocnictwo udzielone L. M. Postanowieniem z dnia 6 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jako złożony z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1915/16, oddalił zażalenie M. D. na postanowienie z dnia 27 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że pomimo tego, iż część zarzutów zażalenia okazała się zasadna, to jednak nie uzasadniało to uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przewodniczący Wydziału zasadnie wezwał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia pełnomocnictwa w terminie siedmiu dniu pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżący nie złożył wymaganego pełnomocnictwa, co dawało Sądowi pierwszej instancji podstawę do odrzucenia skargi. Jeżeli chodzi o zarzut zażalenia dotyczący niezasadnego wezwania pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest on uzasadniony i przyznał rację stronie skarżącej, iż wnosząc skargę pełnomocnik skarżącej przesłał do organu administracyjnego dwa podpisane egzemplarze skargi, co wynika z jej treści, w której jako załącznik wymieniony został odpis skargi. Kolejnym postanowieniem z tej samej daty, sygn. akt I OZ 1916/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. D. na postanowienie z dnia 6 września 2016 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zaskarżone postanowienie, pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W sprawie doszło bowiem do kolizji środków prawnych - wniosku o przywrócenie terminu oraz zażalenia. W ocenie Sądu drugiej instancji procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Takie stwierdzenie może zaś wynikać z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego. Zatem w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 27 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (będących przyczyną jej odrzucenia) wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie z dnia 27 lipca 2016 r. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu złożony w sytuacji, w której strona wniosła jednocześnie zażalenie, podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a zarazem niedopuszczalny. Pełnomocnik skarżącej odebrał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1915/16, w dniu 1 lutego 2017 r. Pismem z dnia 7 lutego 2017 r. (data nadania 8 lutego 2017 r.) pełnomocnik skarżącej złożył za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ponowną skargę na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję. W treści wniosku wskazał, że w związku z otrzymaniem w dniu 1 lutego 2017 r. odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1915/16, wnosi o przywrócenie terminu do złożenia skargi z uwagi na to, że uchybienie do wniesienia w terminie, wolnej od braków formalnych skargi na ww. decyzję nastąpiło bez winy skarżącej. Sprawa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą I SA/Wa 354/17. Zaskarżonym postanowieniem Sąd meriti, uznając wniosek ten za niedopuszczalny, na podstawie art. 88 P.p.s.a. orzekł o jego odrzuceniu. Sąd ten wskazał, że skarga z dnia 4 maja 2016 r. została postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 814/16, odrzucona nie z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu, ale z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych. W związku z powyższym, ze względu na nieuchybienie terminowi do złożenia skargi, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi należało uznać za niedopuszczalny. W tej sprawie pełnomocnik skarżącej, zgodnie z treścią uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1916/16, winien po otrzymaniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1915/16, złożyć w terminie określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. do Sądu Wojewódzkiego, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (będących przyczyną jej odrzucenia w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 354/17), a nie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Jak dalej wskazał Sąd meriti, gdyby nawet uznać, że wniosek z dnia 7 lutego 2017 r. obejmuje swym zakresem żądanie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (na co wskazywać może treść jego uzasadnienia), to został on złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu w tym przedmiocie rozpoczął swój bieg w dniu 1 lutego 2017 r. (dzień, w którym pełnomocnik skarżącej odebrał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1915/16), a upływał z dniem 8 lutego 2017 r. Ponadto Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Jedynie w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pismo wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z powyższego wynika, że wniosek obejmujący żądanie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik winien złożyć bezpośrednio do sądu (tak, jak uczyniła to skarżąca w sprawie o sygn. I SA/Wa 814/16 – pismo z dnia 16 sierpnia 2016 r.), nie zaś do organu administracji publicznej, jak w tej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. D., reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżając je w całości zarzuciła: - oparcie go na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że wniosek o przywrócenie terminu w tej sprawie jest niedopuszczalny i spóźniony; - naruszenie, mające wpływ na wynik sprawy, art. 88 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie skutkujące niezasadnym odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wolnej od braków formalnych skargi; - naruszenie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 i § 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na tym, że pocztą - listem poleconym - w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. I OZ 1915/16, na adres organu administracyjnego, którego działanie jest kwestionowane, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wolnej od braków formalnych skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o: - zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia wolnej od braków formalnych skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. oraz zasądzenie od organu lub Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych; - uchylenie zaskarżonego postanowienia, - zasądzenie od organu lub Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych; - przekazanie wniosku z dnia 7 lutego 2017 r. do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; - z daleko posuniętej ostrożności potraktowanie wniosku z dnia 7 lutego 2017 r. nie tylko jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wolnej od braków formalnych skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r., ale także jako wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na ww. decyzję; - przywrócenie terminu do wniesienia skargi, mimo że termin ten upłynął w dniu 14 maja 2016 r., ze względu na wyjątkowe okoliczności, które zachodzą w niniejszej sprawie Zdaniem autorki zażalenia co do zasady wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinien być złożony bezpośrednio do sądu, za wyjątkiem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, jaką wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Skoro w niniejszej sprawie skarga została odrzucona, a więc formalnie uznaje się, że została fizycznie zwrócona strona, a jej wniesienie nie wywiera skutków procesowych, to brak jest możliwości uzupełnienia jej braków, bo nie ma środka zaskarżenia, którego braki można byłoby uzupełnić. Dlatego wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków odrzuconej skargi należało uznać za niedopuszczalny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przed oceną zarzutów zażalenia przypomnieć wszak trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z przepisem art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 49 § 2 zdanie pierwsze tej ustawy, jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Przy czym wskazać należy, że siedmiodniowy termin, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie jest terminem ustawowym, a terminy takie nie mogą być przedłużane ani skracane. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z odrzuceniem skargi nie z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu, a z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1916/16, wyraźnie wskazał, że "gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 27 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (będących przyczyną jej odrzucenia) wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie z dnia 27 lipca 2016 r. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu złożony w sytuacji, w której strona wniosła jednocześnie zażalenie, podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 P.p.s.a.". Już zatem z tego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikała jasno informacja dla skarżącej i jej pełnomocnika, iż w sprawie mamy do czynienia z odrzuceniem skargi ze względu na uchybienie terminu do uzupełnienia jej braków formalnych, a nie wniesienia tej skargi z uchybieniem terminu. Sama skarga została bowiem wniesiona w terminie, co jest okolicznością wprost wynikającą z akt sprawy. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do uzupełnienia jej braków formalnych nie powoduje fizycznego zwrotu takiej skargi. Instytucja taka nie jest znana w procedurze sądowoadministracyjnej. W sytuacji, gdyby skarżąca, zamiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi, zostałby on zarejestrowany pod poprzednią sygnaturą sprawy i dalej rozpatrywany w tamtym postępowaniu. W razie jego pozytywnego rozpoznania, termin do uzupełnienia braków formalnych skargi zostałby przywrócony, a postanowienie o odrzuceniu skargi byłoby bezskuteczne. W tej sytuacji skarga z dnia 4 maja 2016 r. podlegałaby dalszemu procedowaniu. Jednakże w tej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który prawidłowo został przez Sąd pierwszej instancji odrzucony, z uwagi na jego niedopuszczalność. Raz jeszcze podkreślić należy, że w niniejszej sprawie skarga z dnia 4 maja 2016 r. została wniesiona w terminie, dlatego wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia był zupełnie chybiony i nieuzasadniony, a przede wszystkim bezprzedmiotowy, bo nie można przywrócić terminu, któremu strona nie uchybiła. Tym samym musiał podlegać odrzuceniu. Z kolei gdyby nawet, tak jak wskazuje w zażaleniu skarżąca, przyjąć iż był to wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, to jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji został on wniesiony z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin ten, w przypadku skarżącej, upływał w dniu 8 lutego 2017 r., natomiast wniosek z dnia 7 lutego 2017 r. został prawidłowo wniesiony do Sądu Wojewódzkiego dopiero w dniu 27 lutego 2017 r. (data tzw. prezentaty k-18). W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie. ----------------------- 2