I SA/Ol 335/17
WyrokWSA w Olsztynie2017-06-13
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Wojciech Czajkowski, Przemysław Krzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędne oznaczenie pisma procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, które zawiera żądanie zwrotu świadczenia wyłączonego spod egzekucji, może stanowić podstawę do odmowy merytorycznego rozpoznania tego żądania przez organ egzekucyjny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę informowania stron (art. 9 KPA) oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 KPA), poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania pisma skarżącej. Sąd podkreślił, że błędne oznaczenie pisma przez profesjonalnego pełnomocnika, nawet jeśli zawierało żądanie zwrotu świadczenia wyłączonego spod egzekucji, nie zwalnia organu z obowiązku wyjaśnienia intencji strony i rozpoznania sprawy zgodnie z jej istotą, zgodnie z zasadą 'falsa demonstratio non nocet'. Organ powinien był wezwać do uzupełnienia braków formalnych, zamiast odmawiać wszczęcia postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Zarzuty w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej", w którym powołała się na przepis dotyczący niedopuszczalności egzekucji i domagała się zwrotu zajętego świadczenia wychowawczego. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z powodu uchybienia terminu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że termin na wniesienie zarzutów upłynął. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i u.p.e.a., w tym niezastosowanie zasady 'falsa demonstratio non nocet' i brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne 1.uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia K.S., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne:
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku strony na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu "[...]" przez Wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego o numerach "[...]". Przedmiotowe tytuły obejmują należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące maj i czerwiec 2012 r., w kwocie 92.175,80 zł należności głównej, wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]".
Wszczęcie egzekucji administracyjnej w sprawie nastąpiło w dniu 22 września 2016 r., wskutek doręczenia stronie odpisów przedmiotowych tytułów wykonawczych.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec majątku skarżącej, zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2016 r. organ egzekucyjny dokonał jedynej skutecznej czynności egzekucyjnej w prowadzonym postępowaniu - zajęcia rachunku bankowego strony, prowadzonego przez Bank A. Zawiadomienie to doręczono zobowiązanej 14 grudnia 2016 r., w trybie przewidzianym w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej powoływana jako "Kpa").
Bank A otrzymał przedmiotowe zawiadomienie w dniu 26 listopada 2016 r..
Dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 15 grudnia 2016 r. przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 1.006,92 zł tytułem realizacji ww. zajęcia egzekucyjnego.
Pismem z dnia 22 grudnia 2016 r. strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – złożyła w organie pismo zatytułowane "Zarzuty w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej". W jego treści powołała przepisy art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; zwana dalej: u.p.e.a.) i zgłosiła zarzut zajęcia świadczenia niepodlegającego egzekucji. Zdaniem strony, przekazana organowi egzekucyjnemu przez Bank A kwota 1.006,92 zł, podlega wyłączeniu spod egzekucji na podstawie przepisu art. 10 § 4 u.p.e.a., jako świadczenie wychowawcze.
Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego - działając jako organ egzekucyjny - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
W zażaleniu na to rozstrzygnięcie strona wniosła o jego uchylenie oraz o rozpoznanie pisma z dnia 22 grudnia 2016 r., zgodnie z przepisem art. 54 u.p.e.a., jako skargi na zajęcie jej rachunku bankowego w dniu 22 listopada 2016 r., prowadzonego w Banku A i w konsekwencji o zwrot wyegzekwowanych środków ze świadczenia wychowawczego. Podniosła, że błędne oznaczenie pisma nie może powodować odmowy jego rozpoznania, gdyż dla kwalifikacji podania decydujące znaczenie ma istota sprawy, a nie oznaczenie wszczynającego ją pisma.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał m.in., że zgodnie z pouczeniem zawartego w treści każdego administracyjnego tytułu wykonawczego, zobowiązanemu przysługuje prawo do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, do organu egzekucyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Podkreślił, że powyższa treść pouczenia zawartego w tytule wykonawczym stanowi jego obligatoryjny element, wynikający z przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wnoszone na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., są środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zarzuty wnosi się w terminie 7 dni, liczonym od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W myśl natomiast art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie przepisu art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Art. 34 § 4 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Podzielając stanowisko organu I instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł, że w sprawie tytuły wykonawcze zostały doręczone stronie w dniu 22 września 2016 r., natomiast pismo pełnomocnika strony z dnia 22 grudnia 2016 r. nadano w tym samym dniu w placówce pocztowej, a więc z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, który upłynął 29 września. 2016 r.
Jak podniesiono w uzasadnieniu postanowienia, z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że wniesienie zarzutów powoduje wszczęcie procedury ich rozpatrzenia określonej przepisem art. 34 u.p.e.a., kończącej się wydaniem postanowienia w sprawie. Sformułowanie "organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów" oznacza obowiązek wydania stosownego postanowienia również w przypadku uchybienia ustawowego terminu na wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednak, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania.
Odnosząc się do wniesionego przez pełnomocnika strony, żądania rozpoznania jego pisma z dnia 22 grudnia 2016 r. w trybie przewidzianym w art. 54 u.p.e.a., jako skargi na zajęcie rachunku bankowego prowadzonego na rzecz skarżącej przez Bank A oraz podniesionej przez niego argumentacji co do kwalifikacji prawnej przez organ egzekucyjny żądania zawartego w treści przedmiotowego pisma, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że przedmiotowe pismo z dnia 22 grudnia 2016 r. zostało zatytułowane "Zarzuty w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej". W jego treści wielokrotnie powołano przepis art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., a więc zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, jednocześnie nie wymieniając żadnych innych środków ochrony zobowiązanego oraz nie powołując żadnych innych, określających je przepisów.
Zdaniem organu, analiza treści przedmiotowego pisma nie pozwala przyjąć, iż po stronie organu istniał obowiązek wezwania do uzupełnienia jakiegokolwiek braku formalnego podania, bowiem jego treść oraz sposób sformułowania żądania w nim zawartego nie nasuwały jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
Wskazując na ustaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy stwierdził, że powołanie się przez organ administracyjny na treść art. 64 § 2 Kpa powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23.01.1996 r., sygn. akt II SA 1473/94, wyrok NSA w Warszawie z dnia 12.05.2006 r. sygn. akt I OSK 869/05, wyrok NSA W Warszawie z dnia 20.01.2017 r., sygn. akt II OSK 1539/16). Podkreślono, że organ egzekucyjny, nadając właściwy bieg wniesionemu podaniu, nie może samodzielnie decydować o jego faktycznej treści żądania. W przypadku, gdy profesjonalny pełnomocnik wnosi konkretne żądanie, poparte konkretnymi przepisami prawa, organ nie może rozpoznać pisma w zupełnie innym trybie.
Zdaniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, za nietrafne należało uznać przypisanie organowi egzekucyjnemu naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa., a stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a.. W przedmiotowym postępowaniu dotyczącym złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne organ zakwalifikował wniesione podanie zgodnie z jego określeniem przez profesjonalnego pełnomocnika. Wszystkie kierowane do strony dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i dotyczące niniejszego postępowania, w tym tytuły wykonawcze, zawierają prawidłowe pouczenia, określające także dokładne terminy na wnoszenie poszczególnych środków ochrony (środków zaskarżenia) i odwołań. Również będące przedmiotem oceny postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiera uzasadnienie, w którym organ szczegółowo wyjaśnił, dlaczego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 16.01.2010 r., sygn. akt I CSK 481/09) organ odwoławczy podkreślił, że strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy wymagać, aby znał i stosował się do terminów obowiązujących przy wszczynaniu postępowań, w zakresie poszczególnych środków ochrony prawnej zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona skarżąca, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzuciła naruszenie przepisów prawa:
- art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do jej załatwienia, nierozpoznanie przez organ istoty sprawy oraz prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszenie interesu skarżącej oraz spowodowanie po jej stronie szkody majątkowej,
- art. 54 § 1 i 4 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie skargi na czynności egzekucyjne, pomimo tego, że została ona wniesiona w terminie; z treści skargi jednoznacznie wynika żądanie strony, a błędne oznaczenie rodzaju pisma zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, nie mogło być podstawą do odmowy jej merytorycznego rozpoznania,
- art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w postaci ewentualnego doprecyzowania treści żądania lub prawidłowego oznaczenia rodzaju pisma,
- art. 61 a § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i uznanie, że istnieją przyczyny uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, podczas gdy mając na uwadze okoliczności sprawy, w tym fakt wniesienia środka odwoławczego od dokonanej przez organ czynności zajęcia świadczenia wychowawczego w terminie oraz jednoznaczne określenie przez stronę żądania zwrotu bezprawnie zajętego świadczenia wychowawczego, sprawa powinna podlegać wszczęciu i rozpoznaniu przez organ,
- art. 10 § 4 u.p.e.a, polegające na zajęciu świadczenia wychowawczego pomimo istnienia ustawowego wyłączenia tego składnika spod egzekucji,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że pismo zawierające wniosek o zwrot świadczenia alimentacyjnego, które kwalifikować należało jako skargę na zajęcie egzekucyjne zostało wniesione po terminie, podczas gdy zważywszy na to, iż zajęcie rachunku bankowego skarżącej nastąpiło 14 grudnia 2016 r., a skarga wniesiona została w dniu 22 grudnia 2016 r., strona dochowała terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu strona podniosła m.in., że organ II instancji rozpoznając wniesione zażalenie na postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, skupiając się na kwestii rzekomego uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, nie rozpoznał istoty sprawy.
Zdaniem skarżącej, organ dokonując błędnej wykładni przepisów i przyjmując, że jest związany powołaną przez stronę podstawą prawną niezasadnie przyjął, iż przy rozpoznaniu sprawy kieruje się wyłącznie zakreślonym przez stronę oznaczeniem pisma. W ten sposób, pomimo złożenia przez skarżącą w terminie środka odwoławczego od postanowienia o zajęciu przedmiotu wyłączonego spod egzekucji, organ nie rozpatrzył merytorycznie tej kwestii i nie zweryfikował nawet podniesionych przez stronę okoliczności towarzyszących zajęciu.
Skarżąca podkreśliła, że organ nie wziął pod uwagę, iż zgodnie z przyjętą w orzecznictwie zasadą falsa demonstratio non nocet, błędne oznaczenie sprawy nie może automatycznie powodować odmowy jej rozpoznania. Dla wszczęcia postępowania i kwalifikacji sprawy decydujące znaczenie ma bowiem istota tej sprawy, a nie oznaczenie pisma ją wszczynającego.
W ocenie skarżącej organ II instancji działając w sposób uznaniowy, de facto odmówił merytorycznego rozpoznania głównego zarzutu skarżącej, tj. bezprawnego zajęcia przez organ świadczenia wychowawczego. Niezależnie od powołania się na przepis odnoszący się do wniesienia zarzutów wobec prowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji administracyjnej, zakreślenie przez stronę w sposób jednoznaczny żądania w postaci zwrotu świadczenia wychowawczego, powinno podlegać merytorycznej ocenie.
Zdaniem strony, przy zaistnieniu jakichkolwiek wątpliwości dotyczących intencji strony, bądź zakresu jej żądania organ powinien dążyć do należytego ich wyjaśnienia i w konsekwencji załatwienia sprawy. Powinien on był w razie dostrzeżenia dysonansu między wniesionym środkiem odwoławczym, a wynikającymi z treści pisma żądaniem oraz okolicznościami faktycznymi, wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych skierowanego do niego pisma.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje :
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Podkreślenia wymaga, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Od 15 sierpnia 2015 r. przepis ten stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie pozostawała zgodność z prawem postanowienia organu odwoławczego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, z treści wniesionego przez stronę w związku z wszczętym 22 września 2016 r. postępowaniem egzekucyjnym, pisma z dnia 22 grudnia 2016 r. jednoznacznie bowiem wynika, że dotyczy ono zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, dla których wniesienia termin upłynął 29 września. 2016 r..
Natomiast według skarżącej, pismo to zostało wprawdzie błędnie oznaczone, jednak jego treść jednoznacznie wskazuje żądanie strony, jako skargę na czynność egzekucyjną. Wyraźnie chodzi w nim bowiem o zwrot zajętego przez organ 14 grudnia 2016 r., niezgodnie z art. 10 § 4 u.p.e.a., świadczenia wychowawczego. Tym bardziej, że pismo wniesiono w dniu 22 grudnia 2016 r., a więc przed upływem terminu do złożenia skargi na tę czynność. Wobec wątpliwości co do jego treści, organy powinny wezwać stronę do sprecyzowania żądania, a następnie rozpoznać sprawę w trybie przewidzianym w art. 54 u.p.e.a. i dokonać zwrotu wyegzekwowanej niezgodnie z prawem kwoty świadczenia.
Na tle tak zarysowanego sporu pomiędzy stronami, Sąd podzielił zarzuty i argumentację strony skarżącej.
Wskazać na wstępie należy, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 9 zdanie pierwsze k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W art. 9 zdanie drugie k.p.a., doprecyzowując wyrażoną w tym artykule ogólną zasadę informowania stron o postępowaniu, ustawodawca określił, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Na organach administracji publicznej ciąży zatem szeroki obowiązek informacyjny wobec stron postępowania, co nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Każde bowiem zaniedbanie organu egzekucyjnego w zakresie informowania podmiotów postępowanie egzekucyjnego może skutkować powstaniem nieodwracalnej szkody. Przy czym zaniechania organu administracji publicznego w realizacji tej zasady, nie uzasadnia fakt reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika, który w omawianym przypadku wiązał się z błędnym oznaczeniem przez niego pisma i zakresu żądania strony. Artykuł 9 k.p.a. (w przeciwieństwie do art. 6 p.p.s.a.) nie różnicuje bowiem obowiązków informacyjnych organu ze względu na to, czy strona działa osobiście, czy przez pełnomocnika profesjonalnego. Okoliczność ta dla omawianej zasady jest prawnie nieistotna i w żadnym stopniu nie zwalnia organu administracji publicznej z jej realizacji.
W świetle treści wniesionego w terminie 14 dni od daty zajęcia, pisma strony z dnia 22 grudnia 2016 r. (k.2 akt adm.), sformułowane w jego ostatnim akapicie żądanie zwrotu zajętego świadczenia wychowawczego, nie budzi wątpliwości. W tym zaś stanie rzeczy, oparcie się przez organ wyłącznie na zakreślonym przez stronę oznaczeniu pisma - bez zbadania faktycznej intencji strony je wnoszącej – co ostatecznie skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia pozbawiającego stronę możliwości odzyskania pobranego niezgodnie z prawem świadczenia, pozostaje w sprzeczności zarówno z powołaną wyżej zasadą informowania strony, jak i narusza inne, ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6 (zasada praworządności), art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej) i art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd podziela odwołującą się do zasady falsa demonstratio non nocet argumentację skargi, że błędne oznaczenie sprawy nie może automatycznie powodować odmowy jej rozpoznania. Dla kwalifikacji żądania strony istotne jest bowiem nie samo oznaczenie pisma zawierającego to żądanie, lecz treść tego pisma. Powyższe nie budzi wątpliwości na tle dotychczasowego orzecznictwa, w którym podkreśla się decydujące znaczenie istoty pisma, a nie jego oznaczenia dla ustalenia rzeczywistej intencji strony je wnoszącej. Co do zasady, błędne oznaczenie sprawy nie powinno zatem pociągać dla strony ujemnych konsekwencji w postaci automatycznej odmowy jej rozpoznania (zob. wyrok TK z dnia 19 lutego 2003 r., sygn. akt P 11/02, OTK-A 2003, nr 2, poz. 12; wyrok TK z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt P 18/07, OTK-A 2008, nr 4, poz. 61).
Rację ma zatem skarżąca, że wobec wyłaniających się z oznaczenia i treści spornego pisma, wątpliwości dotyczących intencji strony oraz zakresu wniesionego w terminie do złożenia skargi na czynność egzekucyjną żądania, organ powinien wezwać ją do uzupełnienia braków formalnych pisma. Arbitralne uznanie, że nie zaistniały takie wątpliwości i podstawy do sprecyzowania żądania - pomimo powoływania w spornym piśmie również art. 10 § 4 u.p.e.a., wyłączającego możliwość zajęcia świadczenia wychowawczego - skutkował pozbawieniem strony możliwości dochodzenia swych praw w związku z egzekucją świadczenia spod niej wyłączonego.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią art. 10 § 4 u.p.e.a., nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów oraz świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz. U. poz. 1860).
Oznacza to, że w stosunku do tych świadczeń organ egzekucyjny nie może podejmować żadnych czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, a więc działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego i to niezależnie od miejsca lub podmiotu, u którego świadczenia te się znajdują. Przepis wyłączający egzekucję z tych świadczeń jest przepisem powszechnie obowiązującym, a więc wiążącym wszystkich stosujących lub mogących stosować tę normę prawną, w tym organy egzekucyjne, jak również dłużnika zajętej wierzytelności wymienionego w art. 1a pkt 3 u.p.e.a., a więc także bank realizujący na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego.
Stosowanie środka egzekucyjnego do prawa majątkowego niepodlegającego egzekucji pozostaje w oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem. W świetle przekazanych do kontroli Sądu akt, na skutek zajęcia rachunku bankowego skarżącej doszło zaś do egzekucji świadczenia spod niej wyłączonego.
W analizowanej sprawie organ egzekucji administracyjnej, w związku z pismem strony z dnia 22 grudnia 2016 r. zatytułowanym "Zarzuty w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej" i wskazaniem przez nią, że zostało zajęte świadczenie niepodlegające egzekucji, o którego zwrot wnosi, powinien więc dokładnie ustalić treść żądania zobowiązanej zawartego w tym piśmie.
Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że organy obu instancji naruszyły w sprawie powołane wyżej podstawowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (pkt I sentencji).
Rozpoznając ponownie sprawę, organ egzekucyjny organ uwzględni powyższą ocenę faktyczną i prawną, mając w szczególności na uwadze konieczność prawidłowego ustalenia treści żądania strony w jej piśmie z dnia 22 grudnia 2016r. i wyda rozstrzygnięcie w sprawie.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do kosztów niezbędnych dla celowego dochodzenia praw: uiszczony w sprawie wpis sądowy (100 zł) i wynagrodzenie adwokata (480 zł), określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło