II GSK 1549/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-14
Skład orzekający: Wojciech Kręcisz, Maria Jagielska, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odrzucenie wniosku o dofinansowanie projektu na etapie oceny formalnej z powodu niespełnienia kryterium wkładu własnego, mimo że dokumentacja konkursowa mogła być w tym zakresie niejednoznaczna, stanowi naruszenie zasad przejrzystości, rzetelności i równego traktowania wnioskodawców?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że mimo pewnych nieścisłości w dokumentacji konkursowej, kryterium wymaganego wkładu własnego było jasno zakomunikowane wszystkim wnioskodawcom. Skarżąca nie wykazała, aby ocena jej wniosku naruszała zasady przejrzystości, rzetelności i równego traktowania, a podana przez nią wartość wkładu własnego nie stanowiła oczywistej omyłki podlegającej poprawie, lecz błąd merytoryczny.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER). Wniosek został odrzucony na etapie oceny formalnej z powodu niespełnienia kryterium wymaganego wkładu własnego (minimum 3% łącznej wartości projektu). Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie uwzględnił protestu skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 126/17 w sprawie ze skargi R.K. na rozstrzygnięcie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R.K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca
2017 r., sygn. akt V SA/Wa 126/17, oddalił skargę R.K. na rozstrzygnięcie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pt. "P. doradca klienta w IRP - makroregion II" w konkursie nr POWR.02.04.00-IP.03-00-009/16, ogłoszonym przez Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu (DWF) w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej (Instytucję Organizującą Konkurs) w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER). Wniosek otrzymał nr: [...]. W wyniku oceny formalnej ww. wniosek został odrzucony z powodu niespełnienia kryterium dostępu ocenianego na etapie oceny formalnej wniosku, to jest nieuwzględnienia wkładu własnego, co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu (wkład własny skarżącej wynosił 38.287.50 zł, a zatem był mniejszy niż 3% łącznej wartości projektu, tj. 39.436,04 zł).
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie uwzględnił protestu skarżącej wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w ramach PO WER, przez wartość projektu należy rozumieć łącznie wartość dofinansowania oraz wkład własny. Wartością projektu jest więc suma dofinansowania i wkładu własnego, przy czym - jak wskazano w Regulaminie - w ramach niniejszego konkursu dofinansowanie może stanowić nie więcej niż 97% wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu, natomiast wkład własny - nie mniej niż 3% łącznej wartości projektu. Zdaniem organu, nie ma niespójności pomiędzy zapisami dokumentów określających zasady konstruowania założeń projektu, tj. Instrukcją wypełniania wniosku oraz Regulaminem konkursu. Wskazanie w budżecie projektu zadania nr 4 pn. "rozliczenie wkładu własnego - min. 3%", do którego przypisano kwotę 38.287,50 zł, nie stanowi dowodu, że doszło do omyłki rachunkowej, a projekt spełnia omawiane tu kryterium. Zapis ten (konsekwentnie powtórzony w dalszej części budżetu) potwierdza, że wnioskodawca uwzględnił wkład własny w projekcie na poziomie 3% kwoty wnioskowanego dofinansowania. Wyjaśnił, że jedyna zmiana dotycząca wkładu własnego w PO WER wynikała z modyfikacji Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych w październiku 2015 r. Polegała ona na doprecyzowaniu w ww. dokumencie zapisów dotyczących wymaganego w projektach wkładu własnego poprzez dodanie dwóch miejsc po przecinku. Zmiana ta nie miała wpływu na ocenę projektu nr [...]. Wyjaśnił, że zasady obliczania poziomu wkładu własnego opierają się na prostych działaniach matematycznych, wynikają wprost z dokumentów wyższego rzędu (Plan działania oraz SZOOP), a Instytucja Pośrednicząca określiła poziom wymaganego wkładu własnego w niniejszym konkursie zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Zgodnie z zapisami Regulaminu - uzupełnienie lub poprawienie wniosku o dofinansowanie (podrozdział 5.3 str. 34-35) było możliwe na etapie weryfikacji wstępnej - przed przekazaniem wniosków do oceny formalnej. Umożliwienie skorygowania zapisów wniosku o dofinansowanie o wymagane elementy dotyczące np. poziomu % wkładu własnego spowodowałoby zmianę sumy kontrolnej wniosku, byłoby niezgodne z założeniami konkursu opisanymi w Regulaminie i prowadziło do nierównego traktowania wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie w omawianym konkursie. Organ wskazał, że wysokość wkładu własnego została przez skarżącą obliczona w oparciu o konkretną metodologię i nie ma charakteru omyłki, ale jest błędem wynikającym z wyliczenia wartości wkładu niezgodnie z Regulaminem konkursu. Organ przychylił się do argumentacji skarżącej, że Instytucja Organizująca Konkurs włączając we wzorze karty wymóg wniesienia wkładu własnego na odpowiednim poziomie do kryteriów dostępu ocenianych na etapie oceny formalnej - rozszerzyła katalog tychże kryteriów względem Regulaminu. Instytucja Organizująca Konkurs nie zapewniła w tym zakresie pełnej zgodności zapisów Regulaminu i załącznika nr 2. Pomimo stwierdzonego uchybienia polegającego na niezapewnieniu tożsamego brzmienia kryteriów dostępu w Regulaminie oraz załączniku nr 2 do Regulaminu, nie można zarzucić Instytucji Organizującej Konkurs, że nie poinformowała wszystkich wnioskodawców w sposób jednoznaczny, że projekty, w których wartość wkładu własnego będzie niższa niż 3% zostaną odrzucone na etapie oceny formalnej. Kwestia zwiększenia poziomu wnoszonego wkładu własnego, mająca wpływ na zmianę wartości projektu i w konsekwencji - sumy kontrolnej, stanowi istotną modyfikację wniosku i nie podlega uzupełnieniu/korekcie. Właściwym - w opinii Instytucji Pośredniczącej - byłoby odrzucenie projektu na etapie oceny kryteriów horyzontalnych w karcie oceny merytorycznej, ponieważ nie jest on zgodny ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych PO WER. Ale negatywna ocena formalna wniosku była zgodna z Regulaminem konkursu i wobec wszystkich wnioskodawców w omawianym konkursie Instytucja Organizująca Konkurs przyjęła jednakowe podejście.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1146 ze zm.) i dokonanie oceny formalnej wniosku wbrew zasadzie rzetelnej oceny;
2. art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 poprzez bezpodstawne przyjęcie, że ocena formalna wniosku o dofinansowanie projektu została dokonana w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania - i przez to - nieuwzględnienie protestu;
3. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 43 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w związku z § 5.3 Regulaminu Konkursu poprzez najpierw - zaniechanie wezwania skarżącej do złożenia wyjaśnień i sprostowania oczywistej omyłki, a następnie odrzucenie wniosku bez uwzględnienia okoliczności wystąpienia w dokumentacji projektowej oczywistej omyłki, także pomimo obszernych wyjaśnień wnioskodawcy dotyczących zamiaru uwzględnienia we wniosku 3% wkładu własnego oraz jednoznacznej deklaracji skarżącej o woli wniesienia tego wkładu według wymagań Instytucji Organizującej Konkurs zawartych w proteście złożonym przez wnioskodawcę w związku z odrzuceniem projektu po ocenie formalnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Sąd I instancji oddalając skargę na powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu dotyczące prawidłowości oceny formalnej projektu. Na wstępie Sąd zauważył, że działania organu polegające na włączeniu we wzorze karty wymogu wniesienia wkładu własnego na odpowiednim poziomie do kryteriów dostępu ocenianych na etapie oceny formalnej - rozszerzyły katalog tych kryteriów względem Regulaminu, przez co Instytucja Organizująca Konkurs nie zapewniła w tym zakresie pełnej zgodności zapisów Regulaminu i załącznika nr 2. Jednakże, pomimo wskazanej nieprawidłowości, ocena wniosku skarżącej odpowiadała wymogom regulaminowym a dostęp do dokumentacji konkursowej był taki sam dla wszystkich, którzy zgłosili swój udział w konkursie. Wskazana nieprawidłowość, jakkolwiek nie powinna wystąpić, nie miała istotnego wpływu na rozstrzygnięcie dokonane przez organ.
W ocenie Sądu I instancji, ocena formalna projektu została przeprowadzona zgodnie z wymogami Regulaminu konkursu i uwzględniała zapis Instrukcji wypełniania wniosku. Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym Regulamin konkursu zawiera jednoznaczny zapis dotyczący wysokości wymaganego wkładu własnego wnioskodawców. W pkt. 2.2 (na str. 10 Regulaminu) zapisano: "W konkursie wymagany jest wkład własny wnioskodawcy, co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu", a poniżej znajduje się wytłuszczona Uwaga – "Projekty niespełniające ww. kryteriów będą odrzucane na etapie oceny formalnej." Przywołane zapisy Regulaminu są jednoznaczne, a pojęcie "łączna wartość projektu" precyzuje zapis w pkt. VII Instrukcji wypełniania wniosku (str. 37), że "przez wartość projektu należy rozumieć łącznie wartość dofinansowania oraz wkład własny".
Sąd I instancji podkreślił, iż pomimo braku spójności z Regulaminem, treść rubryk i opisu kryteriów z Karty oceny formalnej wniosku była znana wszystkim uczestniczącym w konkursie, ponieważ stanowiła opublikowany Załącznik nr 2 i nie mogła dla skarżącej być zaskoczeniem. Sąd podzielił stanowisko organu, iż wskazanie we wniosku przez skarżącą "rozliczenia wkładu własnego - min. 3%", do którego przypisano kwotę 38.287,50 zł, nie stanowiło oczywistej omyłki rachunkowej w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Zmiana wysokości wkładu własnego poprzez wyliczenie go na gruncie łącznej wartości projektu stanowi istotną, merytoryczną modyfikację wniosku o dofinansowanie projektu. Zakwestionowany przez organ zapis, jako niespełniający wymogów regulaminowych został przez skarżącą powtórzony w dalszej części budżetu w tym, a także w innych wnioskach w ramach tego samego konkursu, o czym Sąd ma wiedzę z urzędu (sprawa V SA/Wa 127/2017). Wnioskodawczyni konsekwentnie stosowała przyjęty przez nią sposób wyliczania wkładu własnego, sprzeczny z wymogami dokumentacji konkursowej. Brak zatem było podstaw do zastosowania § 5.3 Regulaminu konkursu. Dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie strona skarżąca zrzekła się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1. art. 37 ust. 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w związku z "Wytycznymi w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020" zatwierdzonymi przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dn. 31.03.2015 r. (zwanymi dalej wytycznymi) oraz uchwałą nr 57 z dn. 22.03.2016 r. uchwałą nr 64 z dn.
17.05.2016 r. zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że skarżony organ przygotowując dokumentację konkursową miał prawo przesunąć kryterium z oceny merytorycznej (kryteria horyzontalne) na ocenę formalną (czyniąc jednocześnie z niego bezpodstawnie kryterium dostępu), a w konsekwencji błędne przyjęcie, że ocena projektu przeprowadzona przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS) została dokonana zgodnie z prawem;
2. art. 37 ust. 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w związku z uchwałą nr 64 Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój z dnia 17 maja 2016 r. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że przeprowadzona przez skarżony organ ocena formalna projektu w oparciu o kryterium dostępu niezatwierdzone przez Komitet Monitorujący PO WER została dokonana zgodnie z prawem;
3. art. 37 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym ocena projektu przez MRPiPS została dokonana zgodnie z prawem, podczas gdy ocena ta została przeprowadzona nieprzejrzyście i nierzetelnie oraz bez zachowania podstaw bezstronności i zachowania równego dostępu do wsparcia, a zatem z naruszeniem zasad określonych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej;
4. art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuznaniu, iż zapis pkt 5.3. Regulaminu, zgodnie z którym uzupełnienie lub poprawa wniosku o dofinansowanie, uzupełnienie lub korekta oczywistych omyłek dopuszczalne są jedynie na etapie weryfikacji wstępnej, przed przekazaniem wniosków do oceny formalnej narusza art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej i w dalszej konsekwencji uznanie, iż pomimo niezastosowania przez organ działań wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej ocena projektu, jak i działania skarżonego organu podejmowane w ramach procedury odwoławczej odpowiadają prawu, podczas gdy naruszały one zarówno wprost art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, jak i wynikającą z art. 37 ust. 1 ustawy zasadę rzetelności wyboru projektów w aspekcie proceduralnym.
5. art. 43 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez błędną wykładnię pojęcia "istotnej modyfikacji wniosku" i konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez uznanie, że umożliwienie skarżącemu sprostowania błędu rachunkowego w wyliczeniu wartości kwotowej uwzględnionego we wniosku 3% wkładu własnego prowadziłoby do istotnej modyfikacji wniosku, a więc byłoby niedozwolone zgodnie z tym przepisem, a w dalszej konsekwencji bezpodstawne uznanie, iż pomimo niezastosowania przez organ działań wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej ocena projektu, jak i działania skarżonego organu podejmowane w ramach procedury odwoławczej odpowiadają prawu, podczas gdy naruszały one zarówno wprost art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, jak i wynikającą z art. 37 ust. 1 ustawy zasadę rzetelności wyboru projektów w aspekcie proceduralnym.
6. art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że błąd w wyliczeniu wartości wkładu własnego nie jest oczywistą omyłką mogącą podlegać korekcie w trybie art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, a w rezultacie niezastosowanie tego przepisu i w konsekwencji błędne uznanie, że pomimo niepodjęcia przez organ działań wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, ocena projektu, jak i działania skarżonego organu podejmowane w ramach procedury odwoławczej odpowiadają prawu, podczas gdy naruszały one zarówno wprost art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, jak i wynikającą z art. 37 ust. 1 ustawy zasadę rzetelności wyboru projektów w aspekcie proceduralnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując pod względem zgodności z prawem prawidłowość oceny projektu pn. "P. doradca klienta w IRP - makroregion II" zgłoszonego przez stronę do dofinansowania w konkursie nr POWR.02.04.00-IP.03-00-009/16, która to ocena zawarta została w piśmie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. o nieuwzględnieniu protestu stwierdził, że została ona przeprowadzona bez naruszenia prawa. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji podzielił zasadność stanowiska instytucji pośredniczącej, że wniosek strony o dofinansowanie wymienionego projektu, jako niezapewniający wkładu własnego co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu podlegał odrzuceniu, a okoliczność, że odrzucenie wniosku o dofinansowanie projektu nieprawidłowo nastąpiło na etapie oceny formalnej, nie stanowiła jednak zdaniem Sądu naruszenia prawa mającego istotny wpływ na wynik oceny tego wniosku. Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 43 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2012, albowiem - jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - wynikający z wniosku o dofinansowanie sposób wyliczenia wkładu własnego oraz rezultat tego wyliczenia nie uzasadniał, aby deklarowaną przez stronę wartość wkładu własnego uznać za oczywistą omyłkę podlegającą poprawieniu w trybie określonym tym przepisem. Stanowisku Sądu I instancji strona skarżąca przeciwstawiała natomiast - prezentowany na gruncie zarzutów naruszenia art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (pkt 1 - 3 petitum skargi kasacyjnej) - argument o braku przejrzystości, zwłaszcza zaś rzetelności oceny o niespełnianiu przez projekt kryterium zapewnienia wymaganego wkładu własnego i jednocześnie stosowania przez instytucję pośredniczącą na etapie oceny formalnej nieznanego, bo niezatwierdzonego przez komitet monitorujący kryterium oceny wniosku, a ponadto - na gruncie zarzutów naruszenia przepisu art. 43 ust. 1 i ust. 2 przywołanej ustawy (pkt 4 - 6 petitum skargi kasacyjnej) - argument podważający zasadność stanowiska, że podana przez stronę we wniosku o dofinansowanie projektu wartość wkładu własnego nie stanowi w rozumieniu wymienionego przepisu oczywistej omyłki podlegającej poprawieniu.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że ocena projektu została przeprowadzona przez instytucję pośredniczącą bez naruszenia prawa.
Odnosząc się do pierwszej spośród przywołanych powyżej grup zarzutów kasacyjnych, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie należy stwierdzić, że zarzuty te nie są jednak usprawiedliwione.
Na wstępie podnieść należy, że wynikająca z art. 37 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, aż po zakończenie samego tego postępowania konkursowego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów wymieniona w art. 37 ust. 1 przywołanej ustawy ma charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, formułując wobec właściwej instytucji przeprowadzającej wybór projektów do dofinansowania obowiązek jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Wymogi zaś stawiane wnioskującym o udzielenie wsparcia, jeżeli na podstawie oceny ich spełnienia, miałoby to skutkować negatywnymi konsekwencjami, muszą być formułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny, a więc tak, aby nie pozostawiało to żadnych wątpliwości odnośnie do przyjmowanych w danym postępowaniu konkursowym kryteriów oceny projektów oraz oceny ich spełniania, które to kryteria oceny - co również należy podkreślić i uznać w tej mierze za oczywiste - powinny być znane wnioskodawcom i w odpowiedni sposób im notyfikowane, co ma tę konsekwencję, że służy gwarantowaniu pewności i stałości obowiązywania kryteriów oceny - a w konsekwencji wyboru - projektów do dofinansowania i eliminowaniu w tym zakresie jakichkolwiek domniemań stwarzających ryzyko zaistnienia pola dla jakiejkolwiek dowolności - gdy chodzi o stosowane kryteria oceny projektów - niweczącej przywołane powyżej zasady, a mianowicie zasady przejrzystości i rzetelności wyboru projektów oraz zasadę równego dostępu wnioskodawców do informacji o warunkach wyboru projektów (por. wyroki NSA z dnia: 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 856/10; 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 5141/16; 8 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 131/17).
W korespondencji do powyższego odwołać należy się do art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r., z którego wynika, że regulamin konkursu - o charakterze wiążącym zarówno dla ustanawiającej go właściwej instytucji, jak i dla podmiotów aplikujących w podlegającym regulacjom tego regulaminu postępowaniu konkursowym - powinien między innymi określać kryteria wyboru projektów oraz ich znaczenie. Co przy tym oczywiste, kryteria wyboru projektów powinny być określone w sposób czyniący zadość przedstawionemu powyżej standardowi, a ich znaczenie, o którym również jest mowa w przywołanym przepisie, odpowiadać powinno celowi danego postępowania konkursowego.
Konsekwencje wynikające z przedstawionego powyżej rozumienia przywołanej regulacji prawnej - do których w uzasadnieniu omawianych zarzutów kasacyjnych odwołuje się również strona skarżąca - nie uzasadniają jednak twierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 oraz ustanowionych na gruncie tego przepisu zasad wyboru projektów do dofinansowania w sposób świadczący o istotnym, w rozumieniu art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) tej ustawy, wpływie tego naruszenia na wynik oceny wniosku strony o dofinansowanie projektu.
Jakkolwiek bowiem faktem jest - co nie jest w sprawie kwestionowane - że w zakresie odnoszącym się do kryteriów oceny wniosków o dofinansowanie oraz ich stosowania na poszczególnych etapach postępowania konkursowego dokumentacja konkursu była rozbieżna, gdy chodzi o kryterium wkładu własnego oraz sposób jego kwalifikowania jako kryterium dostępu na etapie oceny formalnej wniosku, to jednak wbrew stanowisku strony skarżącej nie ma podstaw, aby twierdzić, że ocena o braku spełniania przez projekt strony wymienionego kryterium nastąpiła z naruszeniem zasad ustanowionych na gruncie art. 37 ust. 1 i ust. 2 przywołanej ustawy.
Ponad wszelką wątpliwość bowiem, kryterium wymogu legitymowania się wkładem własnym przez wnioskodawcę zostało jasno i wyraźnie notyfikowane wszystkim podmiotom aplikującym o dofinansowanie ich projektów w dostępny i niczym nieograniczony dla nich sposób, a także - co nie jest również bez znaczenia z punktu widzenia zasady równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz zasady przejrzystości - opisane, co równie jasno i wyraźnie wynika z Regulaminu konkursu, w którym podano, że w konkursie "wymagany jest wkład własny, co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu" wyjaśniając przy tym jednoznacznie, że "maksymalny dopuszczalny poziom dofinansowania wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu wynosi 97%, natomiast maksymalny dopuszczalny poziom dofinansowania UE wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu wynosi 84,28 %" (por. s. 10 Regulaminu konkursu). Również w Instrukcji wypełniania wniosku stanowiącej Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu, w korespondencji do powyższego wyjaśniono, że przez wartość projektu należy rozumieć łącznie wartość dofinansowania oraz wkład własny. Obowiązywanie i stosowanie w sposób precyzyjnie wyjaśniony w dokumentacji konkursowej wymogu wkładu własnego w postępowaniu konkursowym, do którego przystąpiła strona skarżąca nie było więc jej nieznane i nie mogło stanowić dla niej zaskoczenia, co nota bene jasno i wyraźnie wynika również z treści wniosku o dofinansowanie, a ponadto z protestu skarżącej od negatywnej oceny projektu, jej skargi na rozstrzygnięcie protestu oraz ze skargi kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu I instancji.
Nie ma również podstaw aby twierdzić, że kryterium wkładu własnego stosowane było przez instytucję pośredniczącą w sposób naruszający zasadę rzetelności i bezstronności, skoro - co również w sprawie nie jest kwestionowane - wymienione kryterium było w konsekwentny i jednolity sposób, gdy chodzi o jego rozumienie oraz etap postępowania konkursowego stosowane przez instytucję pośredniczącą wobec wszystkich wnioskodawców. Tym samym, pomimo wskazanej powyżej nieprawidłowości dokumentacji konkursowej, okoliczność stosowania kryterium zapewnienia wkładu własnego na etapie oceny formalnej wniosku, jako kryterium dostępu, nie zaś jako kryterium merytorycznego horyzontalnego nie może być oceniana, jako naruszenie zasad ustanowionych na gruncie art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020. Zwłaszcza, gdy niezależnie od dotychczas przedstawionych już argumentów podkreślić - co nie jest bez znaczenia dla oceny realizacji w przedmiotowym postępowaniu konkursowym zasady przejrzystości oraz równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania - że Regulamin konkursu zawierał jasne i kategoryczne postanowienie, a mianowicie, że projekty niespełniające kryterium wkładu własnego, co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu będą odrzucane na etapie oceny formalnej (por. s. 10 Regulaminu konkursu). Co w odniesieniu do istoty spornej w sprawie kwestii jest nie mniej istotne w tym kontekście, z Regulaminu konkursu wynika, że stwierdzony na etapie oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie brak spełniania wymienionego kryterium również skutkuje odrzuceniem wniosku o dofinansowanie projektu. Tym samym, stosowanie omawianego kryterium oceny projektów na innym etapie postępowania konkursowego, niż być to powinno, wobec jednoznacznych skutków oceny braku jego spełnienia, mimo przedstawionych powyżej nieprawidłowości dokumentacji konkursowej nie może być uznane za naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik oceny projektu. W tym też kontekście podnieść należy również, że stosowanie kryterium wkładu własnego, co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu, jako kryterium dostępu na etapie oceny formalnej nie zaś na etapie oceny merytorycznej, nie uzasadnia twierdzenia, że wymienione kryterium oceny projektów było tym samym - jak wywodzi to strona skarżąca - niedopuszczalne, bo wbrew zasadzie wyrażonej w ust. 2 art. 37 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020, nie było ono kryterium wyboru projektów zatwierdzonym przez komitet monitorujący, zgodnym z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a) rozporządzenia ogólnego. Teza ta nie jest uprawniona, albowiem wymienione kryterium oceny projektów zostało zatwierdzone przez Komitet Monitorujący Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, co jasno i wyraźnie wynika z jego uchwały nr 57 z dnia 22 marca 2016 r., a ściślej rzecz ujmując z załącznika do tej uchwały. Nie sposób więc tym samym twierdzić, że odrzucenie projektu spółki stanowiło konsekwencję stosowania niedopuszczalnego, bo niezatwierdzonego kryterium oceny i wyboru projektów.
Z przedstawionych powyżej względów omawiane zarzuty kasacyjne uznać należało więc za nieusprawiedliwione.
Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należało również zarzuty zmierzające do wykazania, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 43 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie za trafne, a tym samym i uprawnione uznać należało bowiem stanowisko Sądu I instancji, który podzielając podejście instytucji pośredniczącej do oceny sposobu wyliczenia deklarowanego przez stronę skarżącą wkładu własnego stwierdził, że nie stanowiło to oczywistej omyłki - błędu matematycznego w wyliczeniu wartości wkładu własnego, jak wywodzi to strona skarżąca - skutkującej obowiązkiem wezwania wnioskodawcy przez właściwą instytucję do poprawienia we wniosku tej omyłki w wyznaczonym terminie.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych oraz prezentowanej w ich uzasadnieniu argumentacji - w tym również wiążących się z tym oczekiwań strony skarżącej odnośnie do pożądanego dla niej sposobu podejścia do omawianej kwestii spornej - nie może pomijać art. 50 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020, z którego wynika, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. Ma to tę konsekwencję, że nie pozostaje bez wpływu na zakres postępowania ("wyjaśniającego") prowadzonego w sprawie oceny wniosku. Ogranicza się on bowiem do oceny projektu pod względem spełniania kryteriów wyboru projektów, co wynika z art. 37 ust. 2 w związku z art. 44 ust. 1 przywołanej ustawy, a także w art. 53 ust. 1 i art. 57 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r.
Wobec tego, że z przywołanej regulacji wprost i jednoznacznie wynika, że przedmiotem postępowania regulowanego przywołaną ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. jest ocena projektu, to za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że właściwa instytucja jest związana konkretnym wnioskiem o dofinansowanie konkretnego projektu, co oznacza związanie treścią wniosku o dofinansowanie oraz załączoną do niego przez wnioskodawcę i wymaganą w danym postępowaniu konkursowym dokumentacją. Poza zakres zawartych w nich oświadczeń woli i wiedzy wnioskodawcy kształtujących - w kontekście wymogów określonych regulaminem konkursu - przedmiotowo istotne elementy projektu instytucja ta nie może więc wykraczać, poprzez uczynienie przedmiotem oceny elementów niewynikających z wniosku o dofinansowanie projektu oraz dołączonej do niego dokumentacji. W konsekwencji nie jest również zobowiązana do dokonywania ustaleń, czy też poszukiwania albo domniemywania istnienia innych jeszcze, niż wskazane przez wnioskodawcę danych, z punktu widzenia których projekt mógłby być oceniony jako spełniający kryteria wyboru do dofinansowania. Byłoby to nie do pogodzenia z istotą oraz logiką omawianego postępowania, które jest postępowaniem konkursowym. Wiodące znaczenie mają w nim zasady szybkości i efektywności instrumentów dystrybucji środków pomocowych adresowanych do podmiotów ubiegających się o dofinansowanie projektowanych przedsięwzięć. Skoro więc warunkiem koniecznym przyznania dofinansowania jest spełnianie przez projekt określonych regulaminem konkursu i wynikających z przepisów prawa kryteriów wyboru projektów, to w świetle przedstawionych argumentów za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że to podmiot wnioskujący o przyznanie wsparcia - a nie instytucja odpowiedzialna za zarządzanie i realizację programu wsparcia - jest zobowiązany wykazać, że zgłaszany przezeń projekt kryteria te spełnia. Zadaniem wymienionej instytucji jest bowiem ocena spełniania przez projekt tych kryteriów w oparciu o dane przedstawione przez samego wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia
2016 r., sygn. akt II GSK 5172/16).
W sytuacji więc, gdy - jak wynika z powyższego - instytucja właściwa do przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania zobowiązana jest dokonać oceny spełniania kryteriów wyboru projektów w oparciu o dane przedstawione przez samego wnioskodawcę - wynikające z treści wniosku o dofinansowanie i dołączonej do niego dokumentacji, czy też informacji uzupełniających przedstawianych w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków, rozbieżności lub wątpliwości, które to informacje uzupełniające nie mogą jednak prowadzić do istotnej zmiany wniosku (por. art. 43 ust. 2 ustawy) - to nie sposób zasadnie przyjąć, aby operując w tak wyznaczonych granicach instytucja ta zobowiązana była równocześnie do weryfikowania deklarowanych danych poprzez podejmowanie zabiegów ukierunkowanych na wykazywanie braku wpływu zawartych w nich błędów, omyłek czy też nieścisłości na ostateczną ocenę spełniania kryterium wyboru projektu do dofinansowania, czy też determinowanych wskazanym celem również innych jeszcze zabiegów, w tym zaś zwłaszcza takich, w rezultacie których merytoryczne błędy wniosku o dofinansowanie projektu kwalifikowane miałyby być jednak, jako oczywiste omyłki podlegające poprawieniu w trybie określonym ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. i postanowieniami regulaminu konkursu obowiązującego w danym postępowaniu konkursowym. Nie byłoby to bowiem do pogodzenia z zasadami przejrzystości, rzetelności oraz bezstronności, o których mowa w art. 37 ust. 1 przywołanej ustawy.
Uwzględniając powyższe, za w pełni uzasadnione uznać należy twierdzenie, że wartość deklarowanego przez skarżącą spółkę wkładu własnego stanowiła konsekwencję błędu merytorycznego, u podstaw którego legły błędne (wadliwe) założenia metodologiczne przyjęte do wyliczenia. W sytuacji bowiem, gdy z Regulaminu konkursu wynikało, że wymagany jest wkład własny, co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu, a maksymalny dopuszczalny poziom dofinansowania wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu wynosi 97%, natomiast maksymalny dopuszczalny poziom dofinansowania UE wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu wynosi 84,28 %, a przez wartość projektu rozumieć należało łącznie wartość dofinansowania oraz wkład własny, to za oczywiste uznać należało, że wkład własny, gdy chodzi o jego wartość, powinien być odnoszony do wartości wydatków kwalifikowalnych, a nie - jak uczyniła to skarżąca - do wartości dofinansowania. Wadliwego ze swej istoty - bo nie korespondującego z jasnym, precyzyjnym i czytelnym opisem omawianego wymogu konkursowego oraz opisem warunków jego spełniania - metodologicznego podejścia strony skarżącej do wykazania legitymowania się wkładem własnym co najmniej na poziomie 3% łącznej wartości projektu, nie sposób było więc kwalifikować, jako oczywistej omyłki podlegającej poprawieniu w trybie określonym w art. 43 ust. 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020. Z całą pewnością bowiem, wobec wskazanej powyżej wagi i znaczenia tego wymogu stanowiącego kryterium oceny oraz wyboru projektów do dofinansowania, zainicjowanie określonego przywołanym przepisem trybu poprawienia wniosku prowadziłoby do istotnej jego modyfikacji.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło