I OZ 1720/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Hurtowni [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1243/17 odrzucające skargę w sprawie ze skargi Hurtowni [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia zażalenie oddalić Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1243/17 (dalej postanowienie z 21 czerwca 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Hurtowni [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] marca 2017 r.) w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. odrzucił skargę, 2. zwrócił stronie skarżącej Hurtowni [...] kwotę 1500 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Hurtownia [...] (dalej skarżąca) wniosła do Sądu skargę na decyzję z [...] marca 2017 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie [...], obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...], przeznaczoną pod rozbudowę skrzyżowania drogi wojewódzkiej nr [...] z drogą powiatową nr [...]. Zarządzeniami z 17 maja 2017 r. IV Przewodnicząca Wydziału wezwała skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika do: 1. usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (KRS); 2. uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1500 zł. Zakreślono skarżącej siedmiodniowy termin do wykonania ww. wezwań i pouczono, że ich niewykonanie skutkować będzie odrzuceniem skargi. Korespondencję zawierającą ww. wezwania doręczono pełnomocnikowi skarżącej 25 maja 2017 r. Dnia 29 maja 2017 r. w rejestrze opłat sądowych odnotowano wpływ 1500 zł wpisu sądowego od niniejszej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej ppsa), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, w szczególności powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Stosownie do treści art. 28 § 1 ppsa osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że skarga winna być podpisana przez osoby upoważnione do reprezentowania osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających takiej osobowości, które mają zdolność sądową danego podmiotu, z wykazaniem podstaw swojego działania. Dokument, wykazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty, powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi (art. 29 ppsa). Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 ppsa. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Pogląd, że zaniechanie przedłożenia dokumentu, stwierdzającego umocowanie do reprezentowania jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową stanowi brak formalny jest ogólnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego (np. wyroki NSA z: 20.4.2006 r., II FSK 581/05; 9.2.2005 r., GSK 1337/04; postanowienia NSA z: 17.10.2007 r., I FSK 902/07; 12.9.2007 r., II OSK 1152/07, cbosa; uchwała Sądu Najwyższego z 30.3.2006 r., III CZP 14/06, OSNC 2006/10/165). Z akt sprawy wynika, że pismem z 19 maja 2017 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (KRS), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencję tę doręczono skarżącej dnia 25 maja 2017 r. i pozostała bez odpowiedzi. Termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie 1 czerwca 2017 r. Sąd I instancji stwierdził, że mimo prawidłowego wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, braki te nie zostały uzupełnione. Dlatego niemożliwe jest nadanie skardze dalszego biegu (k. 1, 2-6, 7, 13, 15, 17, 18 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 21 czerwca 2017 r. złożyła Hurtowni [...] reprezentowana przez r. pr. K. H. zarzucając naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 ppsa przez jego nieprawidłowe zastosowanie i odrzucenie skargi, mimo braku wezwania pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi przez przedłożenie dokumentu wskazującego uprawnienia do udzielenia pełnomocnictwa; 2. art. 49 § 1 ppsa przez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. uznanie, że skarga w niniejszej sprawie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych; 3. art. 45, 77 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez pozostawienie bez merytorycznego rozpoznania skargi, co pozbawiło skarżącą prawa do sądu w zakresie oceny zgodności z prawem decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie odszkodowania za wywłaszczenie na cel publiczny. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał, że w przesyłce, którą odebrał dnia 25 maja 2017 r. znajdowały się pismo zatytułowane "Doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu (połączone zszywką) i pismo zatytułowane "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" wraz z odpowiedzią na skargę (połączone zszywką). Innych pism w przesyłce nie było. Przesyłka została otwarta w obecności adwokat A. H., w jej kancelarii. Jednocześnie podniósł, że "Tymczasem dokument ten znajdował się w aktach administracyjnych sprawy", w związku z czym nie istniała podstawa do wezwania przez Sąd I instancji prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, by ten przedłożył dokument znajdujący się już w aktach sprawy. Pełnomocnik wskazał również, że w razie powzięcia wątpliwości Sąd winien sprawdzić wskazaną informację w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (k. 29-33, 34-43 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 § 1 ppsa osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę. Art. 29 ppsa nakazuje, by udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu skarżącej jest niewątpliwie odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, czyli dokument, o przedstawienie którego wezwano występującego w imieniu Hurtowni [...] jej pełnomocnika r. pr. K. H., a który do akt sprawy nie został złożony. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 ppsa i w sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, Sąd obowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Dominująca tendencja w najnowszym orzecznictwie NSA nakazuje, by niedopełnienie obowiązku z art. 29 ppsa traktować w kategoriach braku formalnego, usuwanego w trybie przewidzianym w art. 49 § 1 ppsa, z zachowaniem wskazanego tam 7-dniowego terminu (będącego terminem ustawowym), pod rygorem odrzucenia skargi (J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 219-220 nb 6 i powołane tam orzecznictwo). Czyni to zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 ppsa, jak i art. 49 § 1 ppsa (samoistnie), nieuprawnionymi. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik spółki, wnoszący skargę w jej imieniu, przy pierwszej czynności przedłożył jedynie pełnomocnictwo z 12 kwietnia 2017 r., podpisane nieczytelnie, opatrzony pieczątką "WŁAŚCICIEL [...]" i pieczątką podłużną "Hurtownia [...]" (k. 7 akt sądowych). Wobec tego wezwaniem z 19 maja 2017 r. Sąd prawidłowo żądał nadesłania dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (np. wyciąg z krajowego rejestru sądowego). W zakreślonym przez Sąd terminie, upływającym w dniu 1 czerwca 2016 r., skarżąca nie przedstawiła żądanego dokumentu. Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z KRS, "stan na dzień 22.06.2016 r.", złożony wraz ze skargą z dnia 21 czerwca 2016 r. w postępowaniu administracyjnym (akta Wojewody), nie mógł być przez Sąd I instancji uznany za "nadal aktualny" – obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika było złożenie aktualnego wyciągu z KRS przy pierwszej czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym (art. 29 ppsa). Utrwalonym w orzecznictwie Sądów administracyjnych i w doktrynie jest pogląd, że przez aktualny odpis należy rozumieć taki, który zawiera aktualne, prawdziwe dane odnośnie osób uprawnionych do reprezentowania spółki na dzień udzielenia pełnomocnictwa (postanowienie NSA z 2.6.2009 r., II GSK 374/09; postanowienie WSA w Krakowie z 13.3.2015 r., II SAB/Kr 11/15, aprobowane przez J. Drachala, J. Jagielskiego, M. Cerkę – op. cit., s. 217, nb 5 i przywołane przez Komentatorów orzecznictwo). Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z KRS, "stan na dzień 22.06.2016 r.", nie była aktualnym odpisem na dzień udzielenia pełnomocnictwa dnia 12 kwietnia 2017 r. (po ponad 9 miesiącach). Sąd administracyjny nie miał obowiązku dokonywać samodzielnego sprawdzenia wpisu w KRS. Z art. 24 § 1 i art. 29 § 1 i 3 ksh nie wynika, by w kontrolowanej sprawie pełnomocnik skarżącej zwolniony był z obowiązku przedłożenia wyciągu z KRS przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niewiarygodne jest oświadczenie autora zażalenia: "Pełnomocnik skarżącej spółki stanowczo oświadcza, że wbrew argumentacji przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, nie odebrał w dniu 25 maja 2017 r. wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w omawianym zakresie", ani załączone do zażalenia oświadczenie adwokat A. H. z 10 lipca 2017 r. (k. 29-33, 43 akt sądowych). Za tym, że przesyłka sądowa odebrana osobiście dnia 25 maja 2017 r. przez r. pr. K. H. zawierała wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (KRS), przemawia zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, podpisane przez pełnomocnika, na którym to potwierdzeniu wykazano także to wezwanie; zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV z 17 maja 2017 r. z adnotacją sekretarza sądowego o wykonaniu punktu I, II i IV zarządzenia z 17 maja 2017 r.; odpis pisma z 19 maja 2017 r., zatytułowanego "dot. skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2017 r., nr [...]" (k. 1, 13, 14, 15, 16, 17 akt sądowych). Zwrotne potwierdzenie odbioru pisma jest dokumentem urzędowym zarówno na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej jak i przepisów kpa, z którym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8.6.2016 r., I SA/Gd 396/16, Lex 2090637). Powyższe wezwania, prawidłowo wysłane jedną przesyłką sporządzoną dnia 19 maja 2017 r., doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 25 maja 2017 r.; odbiór pokwitował uprawniony do odbioru przesyłki K. H. – pełnomocnik skarżącej (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 244 § 1 i art. 231 kpc; k. 1, 13, 14, 15, 16, 17 akt sądowych). Skarżąca nie podważyła skutecznie wiarygodności dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, potwierdzającego doręczenie pełnomocnikowi obu wezwań dnia 25 maja 2017 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Oświadczenie adw. A. H., noszącej to samo nazwisko co pełnomocnik skarżącej, wskazującej "Jako dobra znajoma B. i J. R. śledzę przebieg spraw związanych z wywłaszczoną nieruchomością"...Następnego dnia w związku z innymi obowiązkami służbowymi K. H. skopiowałam wszystkie pisma otrzymane z Sądu i zawiozłam do siedziby spółki" (k. 43 akt sądowych), nie obaliło domniemania wynikającego z dokumentu urzędowego. "Logicznym uzasadnieniem" braku przedłożenia przez pełnomocnika aktualnego odpisu z KRS jest zaniechanie wykonania wezwania Przewodniczącego Wydziału IV. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 45, 77 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946). Zarzut ten nie został skonstruowany starannie. Z przyczyn oczywistych art. 45 ust. 2 Konstytucji RP nie jest relewantny. Nie zamyka skarżącej prawa do sądu to, że skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku, do wykonania którego została prawidłowo wezwana. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji.