I SA/Bk 331/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], odmawiające R. O. (dalej jako Skarżący) przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]. Z akt wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. ww. decyzją wymierzył Skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą E. [...] z siedzibą w Białymstoku karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Decyzja została doręczona stronie w dniu 18 listopada 2016 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 2 grudnia 2016 r. Pełnomocnik Skarżącego złożył w Urzędzie Pocztowym we W. w dniu [...] grudnia 2016r. (data stempla pocztowego) korespondencję której adresatem był Naczelnik Urzędu Celnego w B., zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji, odwołanie od tej decyzji oraz oświadczenie pracownika kancelarii prawnej. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż do uchybienia terminu doszło w związku z niedopełnieniem w dniu 2 grudnia 2016 r. przez pracownicę personelu administracyjnego kancelarii swoich obowiązków polegających na dostarczeniu do placówki pocztowej wszystkich przygotowanych tego dnia do wysyłki listów. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przy ocenie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony, a w tym przypadku od profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Fakt niedopełnienia przez pracownicę personelu administracyjnego kancelarii w dniu 2 grudnia 2016 r. swoich obowiązków polegających na dostarczeniu do placówki pocztowej wszystkich przygotowanych tego dnia do wysyłki listów nie oznacza jednak w sposób bezwarunkowy, że Skarżącemu należy przywrócić termin do wniesienia odwołania. Stosownie bowiem do treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej istotne jest to, czy w przedstawionym stanie faktycznym uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika, co z kolei osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić. Oznacza to, że pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność. W związku z tym organ podatkowy uważa, że w ogóle nie wystąpiła przyczyna przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż z racji wykonywanego zawodu - adwokat jako profesjonalny pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy reprezentacji strony przed organem podatkowym. Zdaniem organu brak jest podstaw do przywrócenia terminu, gdyż jego uchybienie nastąpiło z winy pełnomocnika. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze złożonej do Sądu działający w jego imieniu pełnomocnik wniósł o uchylenie ww. postanowienia i zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy strony w związku z wniesieniem w dniu 9 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego) odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r., doręczonej Stronie dnia 18 listopada 2016 r., podczas gdy wniesienie odwołania po terminie wyniknęło z okoliczności, które nie wynikają z zawinienia pełnomocnika, a więc naruszenia reguł starannego działania, nawet w podwyższonym standardzie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu jest ocena prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie minął w dniu 02.12.2016 r. W myśl art. 162 § 1 o.p. w razie niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania można przywrócić termin na wniosek strony, jeżeli uprawdopodobni ona, że spóźnienie nastąpiło bez jej winy. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania składa się do organu odwoławczego w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi wraz z odwołaniem od decyzji (art. 162 § 2 i art. 163 § 2 o.p.). Artykuł 162 § 1 i § 2 o.p. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: (1) należy uprawdopodobnić brak winy w niedopełnieniu obowiązku, (2) złożyć wniosek o przywrócenie terminu, (3) dochować siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku liczonego od dnia ustania przyczyny powodującej niedochowanie terminu, (4) dopełnić wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Pomijając względy formalne, które przez podatnika zostały spełnione do oceny pozostał warunek braku winy w niedopełnieniu obowiązku wniesienia w terminie ustawowym odwołania od decyzji. Pełnomocnik Skarżacego - adwokat K. B. swój brak winy uzasadnia niedopełnieniem przez pracownicę personelu administracyjnego Kancelarii Prawnej [...] w dniu 2 grudnia 2016 r. swoich obowiązków polegających na dostarczeniu do placówki pocztowej wszystkich przygotowanych tego dnia do wysyłki listów. Sąd w pełni podzielił argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę. Przepis art. 162 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy więc, nawet najlżejszy, stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga zatem uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Nie można zatem przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego było działanie lub brak działania osób, którymi podmiot ten się posługuje. Powołana powyżej norma art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy - nawet najlżejszy stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu - dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego tej instytucji. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Z treści art. 162 § 1 o.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było okolicznościami związanymi z osobą pełnomocnika. W ocenie Sądu, pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji. Niedopełnienie przez pracownicę personelu administracyjnego Kancelarii swoich obowiązków, polegających na dostarczeniu do placówki pocztowej wszystkich przygotowanych tego dnia do wysyłki listów na którą powołuje się pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu oraz w złożonej skardze na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie jest przesłanką do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Adwokat jako profesjonalny pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy reprezentacji strony przed organem podatkowym. WSA w Gliwicach w wyroku sygn. akt III SA/GI 460/15 z dnia 24.11.2015 r. stwierdził m.in. "(...) Podwyższone kryteria staranności w prowadzeniu spraw przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego dotyczą nie tylko bezpośrednio samego pełnomocnika i dokonywanych przez niego czynności procesowych, lecz dotyczą także całokształtu działań personelu pomocniczego zatrudnianego przez pełnomocnika w kancelarii. Personel ten zapewnia obsługę administracyjną kancelarii i dokonuje szeregu istotnych czynności wykonawczych i "technicznych" , np. przygotowuje pisma procesowe do wysyłki, opisując koperty i dostarczając je operatorowi pocztowemu." W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony, a w tym przypadku od profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. W orzecznictwie utrwalił się też pogląd, iż "strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie NSA w Gdańsku z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, LEX nr 46437). Stosownie do treści art. 162 § 1 o.p. istotne jest to, czy w przedstawionym stanie faktycznym uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika Skarżącego, co z kolei osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić. Oznacza to, że pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność. Jeżeli stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, to wówczas stopień jego staranności ocenia się według wyższych, zaostrzonych kryteriów. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, że przyczyną uchybienia terminu nie może być niedopełnienie obowiązku przez pracownicę personelu administracyjnego Kancelarii, zwykły błąd czy niedopatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 września 2014 r., I SA/Po 282/14, LEX nr 1541583) stwierdził m.in., że "(...) O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie." Strona skarżąca w przedmiotowej sprawie nie występuje w postępowaniu odwoławczym samodzielnie, umocowała bowiem do reprezentowania siebie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W orzecznictwie ustalona została zasada oraz kryteria badania winy w uchybieniu terminu, także w sytuacji, w której strona jest reprezentowana w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Generalnie warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczna przesłanka do ewentualnego przywrócenia terminu, oceniany jest w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Przy czym w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie zawodowe i związaną z tym znajomość procedur, co winno zapewniać im prawidłowe prowadzenie sprawy. Podwyższone kryteria staranności w prowadzeniu spraw przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego dotyczą nie tylko bezpośrednio samego pełnomocnika i dokonywanych przez niego czynności procesowych, lecz dotyczą także całokształtu działań personelu pomocniczego zatrudnianego przez pełnomocnika w kancelarii. Personel ten zapewnia obsługę administracyjną kancelarii i dokonuje szeregu istotnych czynności wykonawczych i "technicznych", np. przygotowuje pisma procesowe do wysyłki, opisując koperty i dostarczając je operatorowi pocztowemu. Powszechnie przyjmuje się, że wszelkie "(...) błędy popełnione przez pracowników podległych profesjonalnemu pełnomocnikowi strony należy oceniać jako błędy pełnomocnika." (NSA - postanowienie z dnia 11 maja 2012 r., II OZ 365/12, LEX nr 1166181). Należy stwierdzić, że wszelkie zaniedbania osób, którymi profesjonalny pełnomocnik procesowy się posługuje, obciążają takiego pełnomocnika, jako podmiot zatrudniający te osoby. W konsekwencji, zaniedbanie takie obciąża także stronę, korzystającą z usług pełnomocnika. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem pełnomocnika Skarżącego zawartym w skardze, że niedostarczenie do placówki pocztowej w wyznaczonym terminie korespondencji skierowanej do organu należy zakwalifikować jako zdarzenie losowe. Do zdarzeń losowych można zaliczyć np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar. W ustalonym stanie faktycznym sprawy przez organy podatkowe żadne z powyższych zdarzeń nie wystąpiły. Powyższe oznacza, że niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art.162 § 1 o.p. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).