I SA/Po 282/14

Dnia 18 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 roku sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, na podstawie art. 216, art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p."), po rozpatrzeniu wniosku Sp. z o.o. A. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka, strona, skarżąca) z dnia [...] stycznia 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automacie o nazwie "[...]" nr [...] poza kasynem gry, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2013 r. w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w lokalu gastronomicznym "[...]" [...] [...] we [...], stwierdzono obecność automatu do gier o nazwie "[...]" nr [...], na którym możliwe było urządzanie gier na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.). Z umowy o wspólnym przedsięwzięciu nr [...] zawartej w dniu [...] grudnia 2012 r. pomiędzy właścicielem lokalu, a Sp. z o.o. A. z siedzibą w [...] wynika, iż automat do gier o nazwie "[...]" nr [...] stanowił własność tego drugiego podmiotu. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął wobec Sp. z o.o. A. postępowanie podatkowe w sprawie urządzania gier na automacie o nazwie "[...]" nr [...] poza kasynem gry. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na w/w automacie poza kasynem gry. Decyzja została Spółce skutecznie doręczona w dniu [...] listopada 2013 r. W dniu [...] stycznia 2014 r. Spółka wysłała do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w [...], wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu Spółka zaznaczyła, że z uwagi na komplikacje informatyczne niezależne od niej, nie zaskarżyła w/w decyzji w terminie, gdyż nie była świadoma, że jej pełnomocnik nie otrzymał korespondencji przez nią przekazanej, w tym decyzji o karze z dnia [...] listopada 2013 r. Z kolei o fakcie niewniesienia odwołania strona dowiedziała się z upomnienia doręczonego jej w dniu [...] grudnia 2013 r. (faktycznie doręczono upomnienie w dniu [...] grudnia 2013 r.) Odmawiając przywrócenia terminu organ odwoławczy, w pierwszej kolejności, odniósł się do kwestii skuteczności doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu zaznaczył, iż w trakcie prowadzonego postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w [...] Sp. z o.o. A. występowała samodzielnie. Decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] wysłana na adres siedziby Spółki, została skutecznie doręczona w dniu [...] listopada 2013 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru. Organ stwierdził, iż ostatecznym terminem do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. był dzień [...] grudnia 2013 r. Tymczasem odwołanie od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, strona nadała w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2014 r. Rozpoznając zatem wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy podkreślił, iż komplikacje informatyczne i w konsekwencji nie przekazanie przez stronę decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. pełnomocnikowi Spółki, nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Podnoszona przez Spółkę okoliczność, nie może być uznana za tego rodzaju, że uniemożliwiła wniesienie odwołania w ustawowym terminie. W interesie strony bowiem, jako podmiotu obciążonego skutkami prawnymi w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...], było dołożyć wszelkich starań, by w przypadku podjęcia decyzji o ustanowieniu pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu odwoławczym, dostarczyć mu niekorzystne dla Spółki rozstrzygnięcie w taki sposób, by zostało one zaskarżone w ustawowym terminie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, za okoliczność wyłączającą zawinienie strony nie można uznać mylnego jej przekonania, że pełnomocnik Spółki otrzymał od niej decyzję organu pierwszej instancji i że wniósł od niej odwołanie w ustawowym terminie. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocników, złożyła skargę, w której zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2014 r. w całości, jednocześnie wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1 O.p., przez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż problemy informatyczne skarżącej nie są uznawane jako uprawdopodobnienie braku winy uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Uzasadniając zarzut skarżąca podniosła, że niezwłocznie po otrzymaniu w dniu [...] listopada 2013 r. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, przesłała za pomocą poczty elektronicznej kopię decyzji do swojego pełnomocnika. Jednakże na skutek wystąpienia problemów informatycznych pełnomocnik decyzji tej nie otrzymał. Stąd też dopiero dnia [...] stycznia 2014 r. wysłane zostało do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu odwołanie od przedmiotowej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Dalej skarżąca prezentuje stanowisko, że gdyby w siedzibie Spółki nie wystąpiły problemy informatyczne, to odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] zostałoby wniesione w terminie. W przedmiotowej sprawie strona wykazała się należytą starannością. Korzystanie z poczty elektronicznej w stosunkach gospodarczych jest powszechną praktyką, zaś w związku z niezawodnością tego środka komunikacji zdroworozsądkowy człowiek wysyłając wiadomość pocztą elektroniczną nie może zakładać, że wiadomość ta nie dotrze do adresata. W sytuacji gdy tak się stanie, zdaniem skarżącej można mówić o zdarzeniu losowym, niezależnym od nadawcy wiadomości. W związku z tym strona uważa, że pogląd zaprezentowany przez organ w zaskarżonym postanowieniu dotyczący braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania jest błędny. Jej zdaniem Spółka wykazała, że nie dokonała czynności nie ze swojej winy, przedstawiając na to logiczny i jednoznaczny argument, któremu organ nie dał wiary. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała wad skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 220 § 1 O.p., od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] wysłana na adres siedziby Spółki, została skutecznie doręczona w dniu [...] listopada 2013 r. (decyzję odebrała księgowa – [...]), o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru – karta 4 akt adm. Ostatecznym zatem terminem do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. był dzień [...] grudnia 2013 r. Odwołanie od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, strona nadała w placówce pocztowej dopiero w dniu [...] stycznia 2014 r. (vide data stempla pocztowego – kart. 9 akt adm.). Strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż o fakcie niewniesienia odwołania dowiedziała się w dniu [...], a nie jak podnosi [...] grudnia 2013 r. - z doręczonego jej upomnienia. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...], a w konsekwencji do uznania, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy przywołał treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. i uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dla przywrócenia terminu konieczne jest zatem łączne spełnienie czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Wystąpienie zatem łącznie wszystkich czterech przesłanek ma ten skutek, że organ obowiązany jest przywrócić termin. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (por. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 578). Zaakcentować należy, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por: wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, niepubl.). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1259/98, niepubl.). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2012, s. 744). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd uznał, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności w dbałości o własne interesy. Jak już bowiem wyżej wskazano art. 162 § 1 O.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżąca powołała się na problemy informatyczne. Skarżąca niezmiennie podkreśla, że istotną przesłanką mającą wpływ na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu były komplikacje informatyczne niezależne od Spółki, zaś Spółka nie była świadoma, że jej pełnomocnik nie otrzymał korespondencji przez nią przekazanej - w tym decyzji o karze pieniężnej z dnia [...] listopada 2013 r. - i tym samym jej nie zaskarżył. W rozpatrywanej sprawie trudno mówić o uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym podejmowała działania zmierzające do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (dochowała należytą staranność w prowadzeniu sprawy. Zauważyć bowiem należy, że w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, a nie organ. Oznacza to, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ podatkowy nie ma bowiem obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że art. 162 o.p. nie wymaga udowodnienia istnienia faktu, zatem przy rozpatrywaniu wniosku w sprawie przywrócenia terminu, nie mają zastosowania przepisy dotyczące dowodu (por. wyrok NSA z dnia 06 stycznia 1997 r., sygn. akt III SA 394/96). Przepis 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Winą, w rozumieniu art. 162 § 1 O.p. jest przy tym każda jej postać, w tym także niedbalstwo, jako jedna z form winy nieumyślnej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne jednostki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011 r. o sygn. akt III SA/Wa 194/11 www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Zarówno w literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678), jak i w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I FSK 2000/09, wyrok z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 647/08, wyrok z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 500/11, wyrok z dnia 3 czerwca 20011 r. sygn. akt III SA/GI 2284/10), podkreśla się, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż komplikacje informatyczne i w konsekwencji nie przekazanie przez stronę decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. pełnomocnikowi Spółki, nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Podnoszona przez Spółkę okoliczność, nie może być uznana za uniemożliwiającą wniesienie odwołania w ustawowym terminie. W interesie strony bowiem, jako podmiotu obciążonego skutkami prawnymi w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...], było dołożyć wszelkich starań, by w przypadku ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu odwoławczym, dopilnować by dostarczono mu niekorzystne dla Spółki rozstrzygnięcie w taki sposób, aby zostało ono następnie zaskarżone w ustawowym terminie. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że strona skarżąca poza samym stwierdzeniem, że uchybiła terminowi wskutek "komplikacji informatycznych" nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że sytuacja taka faktycznie miała miejsce. Za okoliczność wyłączającą zawinienie strony nie można uznać mylnego jej przekonania, że pełnomocnik Spółki otrzymał od niej decyzję organu pierwszej instancji i że wniósł od niej odwołanie w ustawowym terminie. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie - wbrew twierdzeniom skarżącej - zostało wydane prawidłowo, a tym samym nie zostały naruszone przepisy procedury podatkowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.