III SA/Wa 194/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant ref. staż. Maksymilian Kulczycki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skarg E. G. "C." na postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji dwoma decyzjami z dnia [...] września 2010 r., określił E. G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwa C. w P. (dalej: "Skarżący") wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiąc grudzień 2004 r. i 2005 r. Skarżący wnioskiem z dnia 11 października 2010 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2010 r., jednocześnie składając odwołania od wskazanych decyzji. We wnioskach stwierdził, że uchybił terminowi bez swojej winy, bowiem to jego pracownicy nie wywiązali się właściwie ze swoich obowiązków. Wyjaśnił, iż decyzje odnaleziono w biurku głównej księgowej, która jest nieobecna od 18 lutego 2010 r. z powodu choroby, a jednocześnie jest w sporze z odwołującym. Podniósł również, iż nie był w stanie ustalić kiedy decyzja zostały doręczone i nie ma możliwości ustalenia dat doręczenia przedmiotowej decyzji. Minister Pracy i Polityki Społecznej dwoma postanowieniami z dnia [...] i [...] listopada 2010 r. na podstawie między innymi art. 163 § 2 w związku z art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm., dalej jako: "O.p.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzje z dnia [...] września 2010 r. zostały doręczone stronie dnia 14 września 2010 r. (dowód - pocztowe potwierdzenie odbioru). Termin do wniesienia odwołania określony art. 223 § 2 O.p., o którym strona została prawidłowo pouczona w ww. decyzjach, ekspirował dnia 28 września 2010 r. Zdaniem organu nie można uznać argumentów Skarżącego jako uprawdopodobniających brak jego winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołań. Decyzje zostały skutecznie doręczone, pomimo nie przekazania ich Skarżącemu przez główną księgową ponieważ w przypadku doręczenia pisma pracownikowi, należy przyjąć domniemanie, iż osoba, która dysponuje pieczęcią osobistą pracodawcy i potwierdza odbiór korespondencji, jest upoważnioną osobą do odbioru pism. Organ wyjaśnił, że skutek prawny doręczenia pisma osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej powstaje przez sam fakt jego odbioru dokonanego przez osobę upoważnioną i wobec tego doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Na jej ustalenie nie ma wpływu to, czy osoba ta przekazała następnie pismo osobom powołanym do dokonania czynności, których pismo dotyczyło. Zdaniem organu o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników. Powoływanie się na zaniedbanie pracownika oraz jego nieobecność z powodu choroby i spór z pracodawcą nie daje podstaw do uznania, że zachodzi brak winy w uchybieniu terminu. Strona ponosi bowiem odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. Podkreślił, że art. 162 § 1 O.p. wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta nastąpiła bez winy podatnika. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Na powyższe postanowienia Skarżący złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonym postanowieniom zarzucił naruszenie: - art. 162 O.p. przez uznanie, że w każdym wypadku wina pracownika strony wyklucza przywrócenie terminu, - art. 148 przez niewłaściwe zastosowanie, - art. 122 O.p., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a mianowicie przyczyny stojącej za uchybieniem terminu przez skarżącego. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości. Skarżący podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek złośliwego działania pracownika. Zarzucił również, iż stanowisko organu w zaskarżonych postanowieniach jest zbyt restrykcyjne. W odpowiedzi Minister Pracy i polityki Społecznej wniósł o oddalenie skarg. Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt III SA/Wa 194/11, III SA/Wa 195/11 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt III SA/Wa 194/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec tego, Sąd zbadał, czy toczące się postępowania nie naruszyły norm, zawartych w Ordynacji podatkowej i stwierdził, że zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, a skargi nie zasługują na uwzględnienie. Jest niesporne, że zgodnie z posiadanymi uprawnieniami, Prezes Zarządu PFRON wydał dwie decyzje określające zobowiązania Skarżącego z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i decyzje te przesłał na adres Skarżącego. Decyzje zostały doręczone Skarżącemu w dniu 14 września 2010 r., co wynika z adnotacji na druku dowodu doręczenia właściwej placówki pocztowej. Uchybienie terminowi zawitemu, a więc terminowi między innymi do złożenia odwołania, powoduje, że dokonana czynność jest bezskuteczna prawnie. Uchybienie terminowi oznacza niewykonanie określonej czynności procesowej, w ściśle określonym przez organ podatkowy lub przepis prawa, czasie. W przypadku gdy nastąpi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, który - stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p. - wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, organ odwoławczy musi w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W złożonych przez Skarżącego wnioskach o przywróceniu terminu do wniesienia odwołań nie zostały wskazane okoliczności uprawdopodabniające że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącego. Podkreślenie bowiem wymaga, że stroną postępowania jest osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą, a więc przedsiębiorca odpowiedzialny za organizację pracy w utworzonym zakładzie pracy. W przypadku doręczenia pisma pracownikowi przedsiębiorcy, przyjmuje się domniemanie, iż osoba, która dysponuje pieczęcią osobistą pracodawcy i potwierdza odbiór korespondencji, jest osobą upoważnioną do odbioru pisma, doręczanego zakładowi pracy. Należy bowiem podkreślić, iż zaniedbanie pracownika który odebrał korespondencję, którego niewątpliwym skutkiem było niezłożenie odwołań od decyzji w wyznaczonym terminie, nie może stanowić okoliczności potwierdzającej brak winy Skarżącego. To Skarżący jako prowadzący zakład pracy odpowiada za działania i zaniechania swoich pracowników przed osobami trzecimi, co jasno wynika z Kodeksu pracy. W ocenie Sądu w żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki w tym zaniedbania jej pracowników (patrz: wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., IV SA 1340/99, niepubl.). Powoływanie się na zaniedbanie pracownika oraz ich nieobecność z powodu choroby czy też spór z pracodawcą nie daje podstaw do uznania, że zachodzi brak winy w zaniechaniu Skarżącego. Należy podkreślić, że to Skarżący ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw gospodarczych. Zasadnie więc Minister Pracy i Polityki Społecznej zaznaczył w wydanych postanowieniach, iż okoliczności powołane przez Skarżącego wskazują na niedochowanie przez Skarżącego staranności w organizacji pracy. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zastosowania przez Ministra przepisu art. 148 § 2 pkt 2 zamiast art. 148 § 1 O.p. wyjaśnić należy, iż decyzję podatkową, podobnie jak wszelkie pisma w postępowaniu podatkowym, doręcza się podatnikowi będącemu osobą fizyczną w jego miejscu zamieszkania lub pracy (art. 148 § 1 O.p.). Pisma te mogą (podkreślenie Sądu) być też doręczane w siedzibie organu podatkowego, a także w miejscu pracy - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub na wskazany adres poczty elektronicznej (art. 148 § 2 O.p.). W razie niemożności doręczenia pisma w którykolwiek z określonych wyżej sposobów, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 3 O.p.). Zasady te niewątpliwie dotyczą wszystkich podmiotów będących osobami fizycznymi. Wskazać należy, iż Skarżący jest osobą fizyczną, prowadząca działalność gospodarczą. Kwestie kolejności miejsc doręczenia rozważa Bogusław Gruszczyński ([w]: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 455) wskazując, że skorzystanie z jednego z miejsc doręczenia wymienionych w § 2 art. 148 nie musi być poprzedzone bezskuteczną próbą doręczenia w miejscu określonym w § 1 tego artykułu. Dodatkowo komentatorzy Henryk Dzwonkowski i Bogusław Gruszczyński odmiennie interpretują dwukrotne użycie przez ustawodawcę w art. 148 zwrotu "miejsce pracy adresata". Ten pierwszy, w ślad za wyrokiem NSA z dnia 16 marca 2000 r. (sygn. akt SA/Sz 251/99, LEX nr 41532), przyjmuje, że o ile w § 1 chodzi o zakład pracy, w którym adresat pisma jest zatrudniony, to w § 2 ustawodawca ma na myśli miejsce pracy jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną. Natomiast NSA w wyroku z dnia 13 września 2007 r. (sygn. akt I FSK 1203/06, LEX nr 441219) przyjął, że pojęcie miejsce pracy zostało użyte w § 1 i w § 2 pkt 2 art. 148 Ordynacji podatkowej w tym samym znaczeniu. W obu przepisach oznacza zarówno miejsce pracy pracobiorcy, jak i miejsce pracy osoby prowadzącej działalność na własny rachunek. Odmienna wykładnia wymienionego przepisu nie może zostać uznana za trafną. Z kolei w wyroku z dnia 17 maja 2006 r. (sygn. akt I FSK 890/05, LEX nr 286044) NSA wskazał, że skorzystanie z jednego z miejsc doręczenia wymienionych w § 2 art. 148 Ordynacji podatkowej nie musi być poprzedzone bezskuteczną próbą doręczenia w miejscu określonym w § 1 tego artykułu. W § 2 nie użyto bowiem zwrotu "w razie niemożności" (tak jak ma to miejsce w art. 148 § 3). Zatem niezasadny był zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 148 § 2 pkt 2 O.p. Analizując następny zarzut skarg poprzez materiał znajdujący się w aktach badanych postępowań, Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty o naruszeniu art. 122 O.p. są nieuzasadnione. Ustawowa konieczność przeprowadzenia postępowania przez organ administracyjny w sposób budzący zaufanie do organów, z podjęciem wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie oznacza, że organ ma obowiązek działania za zainteresowanego. Dla przywrócenia terminu nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w takim znaczeniu, jak o tym stanowią przepisy art. 180 i następnych Ordynacji podatkowej należy bowiem jedynie ocenić czy zainteresowany uprawdopodobnił, że nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Nie stosuje się zatem reguł postępowania dowodowego (wyrok NSA z dnia 27 lipca 1995 r. SA/Po 797/95, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002). W rezultacie Sąd nie uwzględnił i tego zarzutu. Reasumując, w ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał niezbędnych okoliczności pozwalających na uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołań nastąpiło bez jego winy. We wnioskach o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań nie wskazał takich okoliczności, a zarzuty podniesione w skargach nie podważyły zasadności oceny dokonanej przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej w wydanych przez niego postanowieniach z dnia [...] i [...] listopada 2010 r. W tym stanie postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie naruszyły przepisu art. 162 O.p. stanowiącego ich podstawę prawną, a skargi nie podważyły zasadności tych postanowień. Z tych względów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić.