II SA/Wa 2126/16
WyrokWSA w Warszawie2017-06-23
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozkaz personalny o zwolnieniu policjanta z zajmowanego stanowiska i przeniesieniu do dyspozycji, wydany na podstawie uznaniowych przepisów ustawy o Policji, narusza prawo, jeśli organ nie wskazał szczegółowo celu tych działań, a strona zarzuca dowolność i naruszenie zasady prawdy obiektywnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy dotyczące zwolnienia policjanta z zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji (art. 32 ust. 1 i art. 37a pkt 1 ustawy o Policji) mają charakter uznaniowy, co oznacza swobodę działania organu. Uznaniowość ta nie jest jednak dowolnością, gdyż musi być ograniczona przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasadą dochodzenia do prawdy materialnej. W analizowanej sprawie organ wykazał przyczyny zwolnienia, opierając się na ustaleniach dotyczących niewłaściwego stylu zarządzania, które wypełniały znamiona mobbingu, co uzasadniało priorytet interesu służby nad interesem jednostki. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący M.D. został zwolniony z zajmowanego stanowiska i przeniesiony do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji, a następnie decyzja ta została utrzymana w mocy przez Komendanta Głównego Policji. Podstawą decyzji były ustalenia dotyczące niewłaściwego stylu zarządzania Wydziałem przez skarżącego, które wypełniały znamiona mobbingu. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dowolność działania, naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niewłaściwe nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M.D. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji oddala skargę.
Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] września 2016 r. nr [...], Komendant Główny Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], o zwolnieniu M.D. z zajmowanego stanowiska i przeniesienia go do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
Do wydania ww. rozkazu personalnego doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 37a pkt 1 w związku z art 32 ust. 1
i art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355
z późn. zm.), § 3 ust. 1 pkt 2 i § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 644 z późn. zm.): z dniem [...] czerwca 2016 r. zwolnił M.D. z zajmowanego stanowiska, z dniem [...] lipca 2016 r. przeniósł do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego z zachowaniem składników posiadanego uposażenia, na okres poprzedzający powołanie lub mianowanie na inne stanowisko służbowe albo zwolnienie ze służby, na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, a także wyznaczył miejsce pełnienia służby w Samodzielnym Pododdziale [...] Policji w [...].
Jednocześnie, na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes służby.
W niezwykle obszernym uzasadnieniu Komendant Wojewódzki szczegółowo opisał przebieg postępowania, w tym zgłoszone przez stronę wnioski i sposób ich rozpatrzenia. Uzasadniając podjętą decyzję organ pierwszej instancji podniósł, że
w myśl przyznanych mu na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Policji uprawnień, ma prawo kształtowania polityki kadrowej, w podległym sobie garnizonie, przy czym może kreować ją tak, by optymalnie wykorzystać posiadane zasoby ludzkie, w celu realizacji ustawowych zadań Policji. Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że instytucja przeniesienia policjanta w stan dyspozycji właściwego przełożonego (art. 37a ustawy
o Policji) służy wygospodarowaniu przez organ Policji czasu niezbędnego na podjęcie decyzji o dalszych losach funkcjonariusza. Stan pozostawania w dyspozycji ani nie rozwiązuje stosunku służbowego, ani też nie wyłącza władztwa służbowego, zmienia jedynie przydział służbowy w taki sposób, że zablokowane zostaje zajmowanie stanowiska służbowego, ponieważ zwalniając z zajmowanego stanowiska przełożony właściwy w sprawach osobowych powstrzymuje się od mianowania, wyznaczenia lub powołania na inne stanowisko. Przepis ten reguluje los policjantów, którzy ostatnio zajmowane stanowisko objęli na podstawie mianowania. Rozkaz personalny
o przeniesieniu policjanta w stan dyspozycji, na podstawie art. 37a ustawy o Policji jest decyzją uznaniową. To z kolei oznacza, że organ posiada swobodę działania
i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy.
Komendant Wojewódzki stwierdził także, że w decyzji podejmowanej na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, organ nie musi wskazywać, w jakim celu dokonywane jest zwolnienie z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego
i przeniesienie do dyspozycji, właściwego w sprawach osobowych przełożonego. Przepis art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, ani żaden inny powszechnie obowiązujący przepis prawa, nie zobowiązuje również przełożonego do informowania policjanta o celowości dokonywanych zmian kadrowych, strukturalnych i organizacyjnych, w tym o prowadzonej polityce kadrowej. Ponadto, przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji przełożonego nie wymaga zgody policjanta i pozostaje w wyłącznej gestii właściwego przełożonego, co wprost wynika z charakteru stosunków służbowych w Policji, odznaczających się
w głównej mierze podporządkowaniem, hierarchicznością i zdyscyplinowaniem.
Komendant Wojewódzki podkreślił, że ww. rozkaz personalny jest konsekwencją przeprowadzonych przez Sekcję [...] KWP w [...], Pełnomocnika Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] ds. [...] i Komisję [...] rozmów z obecnymi i byłymi funkcjonariuszami Wydziału [...] tej komendy, które dotyczyły m.in. nieprawidłowych zachowań skarżącego (zajmującego stanowisko [...]), jego relacji z podległymi funkcjonariuszami oraz sposobu zarządzania ww. Wydziałem. Rozmowy te jednoznacznie potwierdziły istnienie nieprawidłowości, których wyeliminowanie możliwe było tylko poprzez zmianę na stanowisku [...]
ww. wydziału. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego przyzwolenie na dalsze kierowanie przez skarżącego Wydziałem, w świetle otrzymanych informacji, sygnałów i zebranych w postępowaniu materiałów, będzie oceniane bardzo negatywnie przez funkcjonariuszy oraz pracowników i może skutkować złą współpracą. Dalsze utrzymywanie takiej sytuacji mogłoby spowodować poważne konsekwencje dla funkcjonowania pracowników ww. wydziału, a zwiększenie i tak już dużego poziomu stresu poprzez niewłaściwe zarządzanie jest niepotrzebne i nie powinno być akceptowane.
Natychmiastowe zatrzymanie ww. nieprawidłowości zostało w pierwszej kolejności zrealizowane poprzez wydanie [...] grudnia 2015 r. rozkazu personalnego
nr [...] o delegowaniu skarżącego od dnia [...] grudnia 2015 r. do czasowego pełnienia służby w Samodzielnym Pododdziale [...] Policji w [...], na okres
6 miesięcy, tj. do dnia [...] czerwca 2016 r. z jednoczesnym powierzeniem obowiązków służbowych na stanowisku specjalisty Zespołu [...] w [...]. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] przedłużył okres delegowania do 12 miesięcy.
Komendant Wojewódzki podkreślił też, że rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesieniu do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego stanowi konsekwencję prowadzonego postępowania administracyjnego i jest realizacją ustaleń zarówno Sekcji [...] KWP w [...], jak i Pełnomocnika Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] ds. [...] oraz Komisji [...].
Komendant Wojewódzki podniósł nadto, że jako organ odpowiedzialny za prawidłową realizację zadań Policji, na podległym terenie, jest również uprawniony
i zobowiązany do wprowadzenia rozwiązań, które umożliwiają mu właściwy dobór kadry, także poprzez stwierdzanie i eliminowanie określonych nieprawidłowości. Z tego też względu w strukturach KWP w [...] funkcjonuje m. in. Sekcja [...], do zadań której, zgodnie z § 33 pkt 4 Regulaminu KWP w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., należy udział w diagnozowaniu i rozwiązywaniu problemów związanych z zarządzaniem zasobami ludzkimi. Zatem, ustalenia dokonane w danym zakresie przez psychologów policyjnych, będących specjalistami w swojej dziedzinie, pomagają ocenić Komendantowi Wojewódzkiemu, jako przełożonemu właściwemu w sprawach osobowych, czy określona osoba posiada odpowiednie predyspozycje do prawidłowego i efektywnego zarządzania w danym czasie zespołem ludzi.
Komendant Wojewódzki podniósł też, że osoby zajmujące w Policji stanowiska dowódcze, w tym naczelnicy wydziałów, odpowiadają m. in. za poszanowanie praw człowieka swoich podwładnych. Czynniki strukturalne i kultura służby policyjnej również wpływają na prawa cywilne, gospodarcze i socjalne funkcjonariuszy Policji, takie jak warunki służby/godziny służby, zabezpieczenie społeczne, przejrzystość i udział w procesach komunikacyjnych i zarządzania, zarządzanie zasobami ludzkimi, odpowiedzialność za zarządzanie lub szkolenia i edukacja.
Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, nie można także pominąć kwestii, że
w szeroko pojętym interesie służby leży, aby zorganizowana grupa ludzi stale ze sobą współpracująca wykonywała prawidłowo przydzielone zadania służbowe, tym bardziej, że dobre relacje międzyludzkie sprzyjają temu, że zadania powierzone tej grupie wykonywane są sprawnie, bezkonfliktowo i efektywnie.
Komendant Wojewódzki podkreślił, że w organizacji o strukturze hierarchicznej, jaką jest Policja, której funkcjonowanie opiera się na zdyscyplinowaniu funkcjonariuszy, zagadnienie obsadzenia stanowisk kierowniczych pozostaje szczególnie istotną kwestią. Przełożony wyższego stopnia jest bowiem zobowiązany mianować na stanowiska kierownicze osoby dające, w jego przekonaniu, rękojmię optymalnego zapewnienia realizacji zadań służbowych, w tym prawidłowego, właściwego i zgodnego
z poszanowaniem godności ludzkiej zarządzania podległymi pracownikami.
Komendant Wojewódzki dodał również, że mając na celu podnoszenie poziomu realizacji zadań służbowych oraz dbanie o właściwą atmosferę w służbie/pracy
w garnizonie opolskim stosowana jest jednolita polityka kadrowa w oparciu o obowiązujące akty prawne. Stosowanie tych przepisów ma na celu wyłonienie najlepszych kandydatów do objęcia stanowisk, posiadających odpowiednie doświadczenie, wiedzę zawodową oraz predyspozycje osobowościowe i umiejętności najbardziej przydatne na wybranych stanowiskach służbowych. Prowadzona dotychczas polityka kadrowa pozwoliła na efektywne, sprawne i profesjonalne działanie obecnej kadry, rozumianej jako właściwe zarządzanie zasobami ludzkimi i materialnymi. Niemniej niesie ona często ze sobą spory bagaż emocjonalny zarówno po stronie potencjalnych kandydatów na stanowiska, jak też przyszłych przełożonych lub podwładnych.
Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając fakty stwierdzone w otrzymanych materiałach, a dotyczące niewłaściwego zarządzania przez skarżącego podległym mu Wydziałem, Komendant Wojewódzki uznał, iż zezwolenie na dalsze wykonywanie przez skarżącego obowiązków służbowych na stanowisku kierowniczym, któremu podlegają policjanci, stanowiłoby wyraz aprobaty dla tego typu zachowań ze strony przełożonych, godząc tym samym w poziom dyscypliny służbowej w całej formacji. Podejmując tę decyzję organ rozważał słuszny interes strony, objawiający się w pozostawieniu jej na dotychczas zajmowanym stanowisku, a interes szerszej grupy policjantów, który można i należy utożsamić z interesem społecznym (służby), polegającym na konieczności reagowania na pojawiające się i potwierdzone sygnały dot. niewłaściwego stylu kierowania podległymi ludźmi przez osobę piastującą stanowisko kierownicze, a także na mianowaniu na takie stanowiska funkcjonariuszy posiadających pełnię kwalifikacji
i predyspozycji do ich zajmowania. Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień w stylu zarządzania podległymi funkcjonariuszami przez skarżącego, pomimo posiadanych kwalifikacji zawodowych i ogólnych, dotychczasowego przebiegu służby, jego wyróżniania nagrodami motywacyjnymi i pozytywnego opiniowania służbowego, Komendant Wojewódzki uznał pierwszeństwo interesu społecznego, tj. służby, jako dobra o większej wartości, niż dobro jednostki, tj. skarżącego.
Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na wyjątkowo ważny interes społeczny tożsamy z interesem służby. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane są ścisłej wykładni. Jedną z tych przesłanek jest niezbędność niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji wżycie. Odwołując się do wskazanego pojęcia Komendant Wojewódzki podkreślił, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 Kpa. W grupie dóbr chronionych mieści się pojęcie interesu społecznego, które uznać należy za tożsame
z interesem służby w Policji. Nadając rygor natychmiastowej wykonalności rozkazowi personalnemu Komendant Wojewódzki miał na uwadze, że w szeroko rozumianym interesie służby w Policji leży takie kształtowanie sytuacji kadrowej, które poprzez właściwą obsadę stanowisk służbowych, w szczególności kierowniczych, zapewnia sprawność działania całej formacji. Działania policjantów, które podlegają negatywnej ocenie, choćby innych funkcjonariuszy, skutkować mogą brakiem zaufania do przełożonego właściwego w sprawach osobowych, zatem nie mogą być tolerowane
i winny być kategorycznie eliminowane.
Odnosząc się natomiast do stawianego przez skarżącego zarzutu przewlekłości
i opieszałości w rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji uznał ten zarzut za niezasadny i wyjaśnił, że niezbędnym było przeprowadzenie przez organ niezwykle wnikliwego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, które wymagało analizy obszernego materiału dostarczonego zarówno przez skarżącego, jak również zebranego w toku postępowania przez organ (IX tomów akt, ok. 1960 kart). Nadto do wydłużenia postępowania przyczyniło się to, że wszelka korespondencja kierowana do ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika doręczana była po dwukrotnym awizowaniu przesyłki (trwało to ok. dwa i pół do trzech tygodni).
W równie obszernym co ww. rozkaz odwołaniu od tego rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego skarżący, reprezentowany przez adw. C.G., wniósł o uchylenie tego rozkazu w całości, w tym
o uchylenie nadanego mu rygoru natychmiastowej wykonalności z powodu naruszenia:
1. art. 32 ust. 1 w zw. z art. 37a pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 7 Kpa poprzez przyjęcie, że interes społeczny, tożsamy z interesem służby, wymaga zwolnienia skarżącego z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego, przeniesienia do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego oraz wyznaczenia miejsca pełnienia służby w Samodzielnym Oddziale [...] Policji w [...], wobec wydania uznaniowej decyzji administracyjnej z przekroczeniem warunków uznania administracyjnego,
a więc w sposób dowolny, aprioryczny, w sytuacji niezaistnienia obiektywnie uzasadnionych podstaw,
2. art. 7 Kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej (materialnej) z powodu niezrealizowania przez organ prowadzący postępowanie pierwszoinstancyjne obowiązku dokonania ustaleń zgodnie ze stanem rzeczywistym (obiektywnym)
i w konsekwencji nieustalenie, że zachowanie skarżącego nie nosiło znamion mobbingu,
3. art. 75 § 1 Kpa z powodu niedopuszczenia jako dowodu dowodów z przesłuchania świadków i dołączenie konkretnych dokumentów wnioskowanych zarówno przez skarżącego, jak i jego pełnomocnika, a mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,
4. art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 Kpa wobec naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz z powodu nieuwzględnienia żądania strony w przedmiocie przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające znaczenie dla sprawy,
5. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o kryteria dowolne, na podstawie wybiórczo i apriorycznie wybranych dowodów, oraz zwolnienie skarżącego z zajmowanego stanowiska na podstawie nieprawdziwych
i niezgodnych z obiektywnym stanem rzeczywistym ustaleń, dokonanych w oparciu
o nieprzewidziane przez pragmatykę resortową, niemerytoryczne i bezprawne
- bo niezalegalizowane przez akt normatywny, czy normę prawną m.in. badanie przeprowadzone przez Zespół [...] KWP w [...] - postępowanie, na podstawie nieudokumentowanych prywatnych i subiektywnych, wybiórczych ocen podwładnych, a w szczególności wobec uwzględnienia przy rozstrzygnięciu zdarzeń przeszłych, które miały miejsce przed dniem 30 stycznia 2015 r., pomimo posiadania przez organ wiedzy, że skarżący został prawomocnie opiniowany za okres służby do 30 stycznia 2015 r., "uzyskując wysokie i bardzo wysokie oceny",
6. art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, poprzez wyznaczenie odwołującemu miejsca pełnienia służby w Samodzielnym Oddziale [...] Policji, co de facto tożsame jest z wymierzeniem quasi kary dyscyplinarnej przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, w sytuacji, gdy żadna kara dyscyplinarna wobec skarżącego nie została orzeczona, mimo prowadzenia wobec niego postępowania dyscyplinarnego,
7. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa, poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia decyzji na czym polega słuszny interes służby i dlaczego przeważa on nad interesem indywidualnym skarżącego oraz jakie okoliczności uzasadniały celowość nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, czym naruszono zasadę przekonywania,
8. art. 108 § 1 Kpa, wobec nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na "ważny interes służby" - bez wykazania konkretnie, na czym ten ważny interes polega i w jaki sposób natychmiastowa wykonalność zaskarżonego rozkazu miałaby ów interes dodatkowo chronić,
- a które to naruszenia prawa miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Pełnomocnik skarżącego wniósł nadto o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie wskazanych przez niego dowodów. Jednocześnie zarzucił, że Komendant Wojewódzki nie uwzględnił w postępowaniu wielu wskazanych przez niego wniosków dowodowych, a zatem nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie ustalił wszystkich faktów istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
W odwołaniu skarżący odniósł się drobiazgowo do wszystkich twierdzeń i ustaleń podniesionych w rozkazie, skutkiem czego miało być wykazanie, że z rozkazu personalnego nie wynika, by dopuścił się zarzucanych mu czynów, zatem nie było podstaw do zwolnienia go ze stanowiska i przeniesienia do dyspozycji.
Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] września 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. rozkaz Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 2016 r.
Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, w pierwszej kolejności Komendant Główny Policji wskazał, że organ drugiej instancji obowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i skontrolowania postępowania oraz decyzji organu pierwszej instancji zarówno z punktu widzenia legalności, jak i celowości oraz rozstrzygnąć sprawę w postępowaniu odwoławczym. Kontrola organu odwoławczego jest więc kontrolą pełną, nie może być zatem ograniczona tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę.
Przywołując treść art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, oraz wyroki sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że stosunek służbowy policjanta nie jest stosunkiem pracy, w którym strony mogą kształtować i modyfikować określone elementy tego stosunku (np. stanowisko, uposażenie, miejsce i czas pracy, zakres podporządkowania, dyspozycyjności) na zasadzie ich woli, a więc na zasadzie równości podmiotów (pracownika i pracodawcy). Służba w Policji ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza oraz przewiduje prawo dla właściwego przełożonego do dobierania sobie personelu. Z tego właśnie względu art. 28 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że mianowanie, będące źródłem stosunku służbowego, następuje na podstawie dobrowolnego zgłoszenia do służby. Konsensusu wymaga zatem jedynie zadecydowanie o przyjęciu do służby, a nie ustalenie warunków jej pełnienia. Oznacza to także dyspozycyjność policjanta, co z kolei nakazuje oceniać dopuszczalność jednostronnych zmian warunków służby funkcjonariusza według kryteriów zobiektywizowanych, uwzględniających mobilność i skuteczność Policji, a nie według osobistych odczuć, czy potrzeb policjanta.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że stosunek służbowy policjantów, jako funkcjonariuszy służb zmilitaryzowanych, charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem, bez których służby te tracą nieodzowną w ich funkcjonowaniu operatywność. Nadto obowiązek policjanta podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej wynika wprost z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. W ten sposób przełożony zyskuje znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej pełniącego służbę. Osoba zgłaszająca się dobrowolnie do służby w Policji wyraża gotowość podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej obowiązującej w tej formacji. Kandydat na policjanta świadomie poddaje się zatem służbowej dyspozycji przełożonego, która polegać może także na dowolnym określeniu miejsca pełnienia służby oraz stanowiska funkcjonariusza.
Obowiązki policjanta reguluje ponadto, zawarta w art. 27 ust. 1 ustawy o Policji rota ślubowania. Każdy policjant przed przyjęciem do służby ślubuje m.in. pilnie przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych, a także strzec honoru i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Ustawowe ograniczenia w zakresie rozstrzygania o przeniesieniu policjanta na niższe stanowisko służbowe należy przy tym traktować jako wyjątki od zasady dającej przełożonemu służbowemu władzę jednostronnego ustalania treści stosunku służbowego. Poza tymi ograniczeniami przełożony właściwy w sprawach osobowych może bez zgody policjanta przenieść go na inne stanowisko służbowe, w tym na stanowisko równorzędne.
Organ odwoławczy podniósł, że przełożonym wymienionym w art. 32 ust. 1 ustawy o Policji - odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i porządku publicznego na podległym terenie bądź w ramach jednostki organizacyjnej - przyznano uprawnienie do kształtowania polityki kadrowej, przy czym kreują ją tak, by optymalnie wykorzystać posiadane zasoby ludzkie w celu realizacji ustawowych zadań Policji. Z kolei uregulowanie prawne zawarte w ww. przepisie nie wskazuje kryteriów i merytorycznych przesłanek uzasadniających podjęcie omawianych w nim decyzji, jest to bowiem przepis o charakterze kompetencyjnym. Tym samym daje to właściwemu przełożonemu możliwość rozstrzygnięcia sprawy w granicach uznania administracyjnego.
Powołując treść art. 37a pkt 1 ustawy o Policji Komendant Główny Policji wyjaśnił, że ustawodawca usankcjonował w tym przepisie możliwość tworzenia w Policji szczególnej grupy kadrowej, w której na pewien okres zostają umieszczeni policjanci o czasowo nieuregulowanym statusie służbowym. Grupa ta ma stanowić przejściowe ujęcie ewidencyjne do czasu mianowania na kolejne stanowisko służbowe albo zwolnienia ze służby w Policji, w której umieszcza się m.in. policjantów zwalnianych z dotychczasowych stanowisk, tak jak miało to miejsce w przypadku skarżącego.
Organ odwoławczy podkreślił nadto, że w decyzji podejmowanej na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 37a pkt 1 ustawy o Policji organ nie musi wskazywać, w jakim celu dokonywane jest zwolnienie z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego i przeniesienie do dyspozycji przełożonego. Wskazany przepis art. 37a pkt 1 ustawy o Policji ani żaden inny powszechnie obowiązujący przepis prawa nie zobowiązuje również przełożonego do informowania policjanta o celowości dokonywanych zmian kadrowych, strukturalnych i organizacyjnych w jednostce Policji, w tym o prowadzonej polityce kadrowej. Ponadto przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji nie wymaga zgody policjanta i pozostaje w gestii właściwych przełożonych, co wynika z charakteru stosunków służbowych w Policji, cechujących się podporządkowaniem i hierarchicznością. Co więcej, przeniesienie do dyspozycji właściwego przełożonego samo w sobie nie pogarsza sytuacji finansowej policjanta, bowiem zachowuje on dotychczas należne uposażenie na podstawie art. 121 ust. 1 ustawy o Policji.
Organ odwoławczy wyjaśnił też, że decyzja o przeniesieniu policjanta do dyspozycji opiera się w dużym stopniu na uznaniu przełożonego, zaś w przypadku osób zajmujących stanowiska kierownicze, na określonej, przyjętej koncepcji kierowania, a także na potrzebach interesów służbowych w szerokim ujęciu, tj. dotyczących nie tylko bezpośrednio jednej komórki organizacyjnej, lecz funkcjonowania całej jednostki organizacyjnej, jaką jest w niniejszej sprawie Komenda Wojewódzka Policji w [...].
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżony odwołaniem rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego został wydany przez właściwy organ z uwzględnieniem obowiązującej w tym zakresie podstawy prawnej.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu Komendant Główny Policji wyjaśnił, że samo silne przekonanie skarżącego co do słuszności prezentowanych twierdzeń nie może stanowić podstawy negowania dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń psychologów, tym bardziej, że stawiane przez skarżącego zarzuty równoznaczne są z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, a więc nie podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym, lecz karnym, i nie znajdują potwierdzenia w postaci przedstawienia komukolwiek z Sekcji [...] KWP w [...] zarzutów popełnienia przestępstwa w ramach stosownego postępowania karnego.
Zarzuty karne - popełnienia czynów z art. 231 § 1 i art. 190a w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego, postawione natomiast zostały skarżącemu, przy czym nastąpiło to już po wydaniu przez Komendanta Wojewódzkiego rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 2016 r. (postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...]). Konsekwencją przedstawienia skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, był rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], którym na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, z dniem [...] września 2016 r. zawieszono skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy.
Za niezasadny organ odwoławczy uznał także zarzut naruszenia przepisów art. 7 Kpa. W ocenie tego organu nie budzi wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby pozostaje, aby stanowiska kierownicze w Policji zajmowali policjanci, którzy pozostają poza podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do których przełożeni, a zwłaszcza kierownik danej jednostki organizacyjnej Policji, mają pełne zaufanie i którzy dają rękojmię zarządzania podwładnymi w sposób pozwalający nie tylko na sprawną realizację stawianych przed daną komórką organizacyjną zadań, ale też zapewniający prawidłowe relacje międzyludzkie w danym zespole. Te kryteria skarżący jako [...] Wydziału [...] KWP w [...] przestał spełniać.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o Policji Komendant Główny Policji wyjaśnił, że zawarte w tym przepisie regulacje prawne, dotyczące przeniesienia policjanta na niższe stanowisko służbowe, w ogóle nie miały zastosowania w sprawie, a zatem nie można mówić o ich naruszeniu. Jednocześnie zaznaczono, że ustawa o Policji dopuszcza zarówno możliwość delegowania policjanta do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Policji lub w innej miejscowości (art. 36 ust. 1-3), jak również czasowego powierzenia policjantowi pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku w tej samej miejscowości (art. 37), a zastosowanie tych regulacji nie oznacza przeniesienia policjanta na niższe stanowisko służbowe w rozumieniu art. 38 tej ustawy, czy tym bardziej, jak stwierdził pełnomocnik skarżącego, wymierzenia "quasi kary dyscyplinarnej".
Komendant Główny Policji za zasadne uznał zastosowanie przez organ pierwszej instancji art. 108 Kpa rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując na interes społeczny tożsamy w tym przypadku z interesem służby. Konieczność dokonania niezwłocznej zmiany na stanowisku [...] Wydziału [...] KWP w [...] wynikała z ciążącego na Komendancie Wojewódzkim obowiązku zapewnienia prawidłowego funkcjonowania podległej mu jednostki organizacyjnej, przy uwzględnieniu potrzeby realizacji ustawowych jej zadań.
W skardze na ww. rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 Kpa z tego powodu, że zaskarżone decyzje organów obu instancji poprzedzone zostały nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym skutkującym niewyjaśnieniem w sposób obiektywny stanu faktycznego sprawy,
2. art. 32 ust. 1 w zw. z art. 37a pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 7 Kpa poprzez przyjęcie, że interes społeczny, tożsamy z interesem służby, wymaga zwolnienia skarżącego z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego, przeniesienia do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego oraz wyznaczenia miejsca pełnienia służby w Samodzielnym Oddziale [...] Policji w [...],
3. art. 7 Kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej (materialnej) z powodu niezrealizowania przez organ prowadzący postępowanie pierwszoinstancyjne obowiązku dokonania ustaleń zgodnie ze stanem rzeczywistym (obiektywnym),
4. art. 75 § 1 Kpa z powodu niedopuszczenia jako dowodu dowodów z przesłuchania świadków i dołączenie konkretnych dokumentów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,
5. art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 Kpa wobec naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału,
6. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o kryteria dowolne, na podstawie wybiórczo i apriorycznie wybranych dowodów,
7. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa, poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia decyzji na czym polega słuszny interes służby i dlaczego przeważa on nad interesem indywidualnym skarżącego,
8. art. 108 § 1 Kpa, wobec nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności bez wykazania konkretnie, na czym polega ważny interes służby i dlaczego musi być szczególnie chroniony,
9. art. 24 § 1 ust.1 i 6 oraz art. 24 § 3 w zw. z art. 123 § 2 Kpa z powodu odmowy wyłączenia jednego z pracowników od udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, pomimo zaistnienia ustawowych przyczyn wyłączających tego pracownika od udziału w sprawie.
Pełnomocnik skarżącego zażądał nadto przeprowadzenia dowodów uzupełniających z załączonych dokumentów - podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.
Podnosząc ww. zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa prawnego w wysokości 2460 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz.1800) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, oświadczając, że ww. kwotą skarżący został obciążony z tytułu wynagrodzenia adwokata, jak również o rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego i jego pełnomocnika.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że organ drugiej instancji w ogóle nie odniósł się do naruszeń prawa podniesionych jako zarzuty w odwołaniu od rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego, a w szczególności nie uznał za celowe dotarcie do prawdy materialnej, nie podejmował także wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jednocześnie nie zebrał, nie rozpatrzył i nie ocenił całego materiału dowodowego już zgromadzonego w sprawie. W ocenie pełnomocnika skarżącego zarzucone w odwołaniu uchybienia popełnione w toku postępowania przed organem pierwszej instancji zostały wręcz zaaprobowane przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonym rozkazie, zatem konieczne jest ich powielenie w skardze w celu poddania ich sądowej ocenie.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 24 § 1 ust.1 i 6 oraz art. 24 § 3 w zw. z art. 123 § 2 Kpa pełnomocnik skarżącego podniósł, że już 22 grudnia 2015 r. skarżący złożył swojemu przełożonemu raport dotyczący informacji [...] Wydziału [...] KWP w [...] w zakresie okoliczności mogących uzasadniać podejrzenie popełnienia przez tego pracownika przestępstwa z art. 231 Kodeksu karnego. Wobec bezczynności ówczesnego Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz obawy o stronniczość, skarżący dodatkowo w dniu 21 kwietnia 2016 r. powiadomił o powyższym Prokuratora Okręgowego w [...]. W ocenie pełnomocnika skarżącego ww. okoliczność stanowiła ustawową przesłankę uzasadniającą obligatoryjne wyłączenie [...] Wydziału [...] KWP w [...] od udziału w tej sprawie, jednakże wyłączenie takie nie nastąpiło, a ww. pracownik wciąż wykonywał czynności w sprawie, przy czym wnioski dowodowe skarżącego i jego pełnomocnika były oddalane.
Odnosząc się do ujawnionych w zaskarżonym rozkazie personalnym zarzutów prokuratorskich oraz obowiązku wynikającego z treści art. 7 Kpa, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że prokurator wydał postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa odnośnie zachowania skarżącego na szkodę jednego z funkcjonariuszy.
Podniesiono również, że organ odwoławczy przy wydaniu rozkazu personalnego przekroczył granice uznania administracyjnego, nie przeprowadził kompleksowej, obiektywnej analizy całości materiału, nadto procedował niezgodnie z wymogami formalnymi oraz zasadami obiektywizmu, po to, by zrealizować z góry powzięty zamiar pozbawienia skarżącego stanowiska.
W ocenie pełnomocnika skarżącego zaskarżone rozkazy personalne są karą za sumienne wykonywanie przez skarżącego obowiązków zgodnie z obowiązującymi go przepisami wewnątrzresortowymi oraz otrzymanymi poleceniami swoich przełożonych. Pełnomocnik skarżącego dowodził, że skarżący był wierny rocie ślubowania, a za jej przestrzeganie, szczególnie w zakresie utrzymywania dyscypliny służbowej oraz wykonywanie rozkazów i poleceń przełożonych, zastosowano wobec niego procedurę skutkującą wydaniem skarżonego rozkazu oraz wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Tymczasem przypisywane mu zachowania, przy obiektywnym i pełnym ustaleniu podstawy faktycznej, odpowiadającej zasadzie prawdy materialnej, wskazują, że swoim postępowaniem skarżący umacniał powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Unikał wszelkich sytuacji, które godziłyby w dobre imię Policji, a swoją postawą wizerunek policji wręcz umacniał wśród młodych policjantów. Skarżący "pilnie" przestrzegał prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywał rozkazy i polecenia przełożonych, a także strzegł honoru i dobrego imienia służby oraz przestrzegał zasad etyki zawodowej, a więc realizował interes służby, a specyfika zarzucanych mu zachowań dotyczyła w rzeczy samej sumiennego wypełniania roty ślubowania.
Pełnomocnik skarżącego zaprzeczył nadto, by istniał jakikolwiek konflikt pomiędzy skarżącym a jego podwładnymi, wobec czego uznał skargę za zasadną.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacją zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym. Pełnomocnik organu podkreślił, że ustalenia organu pierwszej instancji były następnie podstawą do przedstawienia skarżącemu przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] trzech zarzutów popełnienia czynów z art. 231 § 1 i art. 190a w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego (postanowienie z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...]).
Odnośnie zaś kwestii konieczności wyłączenia od udziału w sprawie jednego z pracowników, pełnomocnik organu wyjaśnił, że nie zachodziła żadna z wymienionych przez pełnomocnika skarżącego przyczyn, tj. wymienionych w art. 24 § 1 pkt 1 i pkt 6 Kpa, jak również w art. 24 § 3 Kpa. Pełnienie bowiem przez pracownika służby na stanowisku [...] Wydziału [...] KWP w [...], gdzie na polecenie przełożonego właściwego w sprawach osobowych przygotowywane są dokumenty kadrowe, nie może być uznane za okoliczności wskazane w danych normach prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.), a to powoduje, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 32 ust. 1 oraz art. 37a pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015, poz. 355 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ww. ustawy, do mianowania policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk, właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. W myśl natomiast przepisu art. 37a pkt 1 powołanej ustawy, policjanta w przypadku zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego można przenieść do dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych na okres poprzedzający powołanie lub mianowanie na inne stanowisko służbowe albo zwolnienie ze służby, nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Brzmienie przepisu art. 32 ust. 1 wskazuje, iż jest to przepis o charakterze kompetencyjnym, w którym określono jedynie organy uprawnione do podejmowania decyzji w sprawach w nim wymienionych. Nie określono natomiast w tym przepisie żadnych kryteriów i przesłanek, którymi winny kierować się organy przy podejmowaniu rozstrzygnięć w przedmiotowych sprawach. Jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, z uwagi na brak regulacji w tym przedmiocie, możliwe jest zwolnienie policjanta z zajmowanego stanowiska służbowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1984/07, publ. www. orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Z kolei treść przepisu art. 37a pkt 1 ustawy o Policji wskazuje, iż decyzja o przeniesieniu policjanta zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego do dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użyty w nim zwrot "można przenieść". Oznacza to przede wszystkim swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy (wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 8/09, publ. www. orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Trzeba jednakże podkreślić, iż uznaniowość nie może być utożsamiana z pozostawieniem organowi zupełnej dowolności w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają: z jednej strony przesłanka zawarta w przepisie art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, z drugiej zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.".
Organ Policji, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie przeniesienia policjanta do dyspozycji, jest zatem zobowiązany także do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winien też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Niewątpliwie celem regulacji, zawartej w art. 37a pkt 1 powołanej ustawy, jest zapewnienie pozostania w służbie policjantom, którzy zostali zwolnieni z zajmowanych stanowisk służbowych, a w dacie zwolnienia brak było dla nich stanowisk odpowiednich do ich stopnia, kwalifikacji i doświadczenia, do czasu powołania lub mianowania na inne stanowisko służbowe, ewentualnie zwolnienie ze służby.
Ustawodawca usankcjonował w tym przepisie możliwość tworzenia w Policji szczególnej grupy kadrowej, w której na pewien okres zostaną umieszczeni policjanci o czasowo nieuregulowanym statusie służbowym. Grupa ta ma stanowić przejściowe ujęcie ewidencyjne do czasu mianowania na kolejne stanowisko służbowe lub zwolnienia ze służby w Policji.
W tej grupie umieszcza się m.in. policjantów zwalnianych z dotychczasowych stanowisk. Ponieważ skarżący w zaskarżonej decyzji został zwolniony ze stanowiska, zachodziła potrzeba przeniesienia go do dyspozycji przełożonego, na czas nie dłuższy niż okres 12 miesięcy, po którym nastąpi decyzja co do jego dalszej służby. Zatem przepis art. 37a pkt 1 ustawy został prawidłowo zastosowany.
Podnieść należy, że co do zasady sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona, nie obejmuje ona celowości zaskarżonej decyzji. Sąd bada w takich sprawach, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowody i dokonał wyboru określonego załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych. Należy przy tym wskazać, że postępowanie dotyczące zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji komendanta nie jest całkowicie dowolne gdyż jest ograniczone art. 7 k.p.a.
Podkreślić należy, że stosunek służbowy policjantów, jako funkcjonariuszy służb zmilitaryzowanych, charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem, bez których służby te tracą nieodzowną w ich funkcjonowaniu operatywność. Nadto obowiązek policjanta podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej wynika wprost z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. W ten sposób przełożony zyskuje znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej pełniącego służbę. Osoba zgłaszająca się dobrowolnie do służby w Policji wyraża gotowość podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej obowiązującej w tej formacji. Kandydat na policjanta świadomie poddaje się zatem służbowej dyspozycji przełożonego, która polegać może także na dowolnym określeniu miejsca pełnienia służby oraz stanowiska funkcjonariusza.
Obowiązki policjanta reguluje ponadto zawarta w art. 27 ust. 1 ustawy o Policji rota ślubowania. Każdy policjant przed przyjęciem do służby ślubuje m.in. pilnie przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych, a także strzec honoru i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Ustawowe ograniczenia w zakresie rozstrzygania o przeniesieniu policjanta na niższe stanowisko służbowe należy przy tym traktować jako wyjątki od zasady dającej przełożonemu służbowemu władzę jednostronnego ustalania treści stosunku służbowego. Poza tymi ograniczeniami przełożony właściwy w sprawach osobowych może bez zgody policjanta przenieść go na inne stanowisko służbowe, w tym na stanowisko równorzędne.
Wskazać też należy, że przełożonym wymienionym w art. 32 ust. 1 ustawy o Policji - odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i porządku publicznego na podległym terenie bądź w ramach jednostki organizacyjnej - przyznano uprawnienie do kształtowania polityki kadrowej, przy czym kreują ją tak, by optymalnie wykorzystać posiadane zasoby ludzkie w celu realizacji ustawowych zadań Policji. Z kolei uregulowanie prawne zawarte w ww. przepisie nie wskazuje kryteriów i merytorycznych przesłanek uzasadniających podjęcie omawianych w nim decyzji, jest to bowiem przepis o charakterze kompetencyjnym. Tym samym daje to właściwemu przełożonemu możliwość rozstrzygnięcia sprawy w granicach uznania administracyjnego.
Zgodzić się należy z organem, że w decyzji podejmowanej na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, organ nie musi wskazywać, w jakim celu dokonywane jest zwolnienie z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego i przeniesienie do dyspozycji przełożonego. Wskazany przepis art. 37a pkt 1 ustawy o Policji ani żaden inny powszechnie obowiązujący przepis prawa nie zobowiązuje również przełożonego do informowania policjanta o celowości dokonywanych zmian kadrowych, strukturalnych i organizacyjnych w jednostce Policji, w tym o prowadzonej polityce kadrowej. Ponadto przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji nie wymaga zgody policjanta i pozostaje w gestii właściwych przełożonych, co wynika z charakteru stosunków służbowych w Policji, cechujących się podporządkowaniem i hierarchicznością. Co więcej, przeniesienie do dyspozycji właściwego przełożonego samo w sobie nie pogarsza sytuacji finansowej policjanta, bowiem zachowuje on dotychczas należne uposażenie na podstawie art. 121 ust. 1 ustawy o Policji.
Jak już Sąd wskazał wyżej, decyzja o przeniesieniu policjanta do dyspozycji opiera się w dużym stopniu na uznaniu przełożonego, zaś w przypadku osób zajmujących stanowiska kierownicze, na określonej, przyjętej koncepcji kierowania, a także na potrzebach interesów służbowych w szerokim ujęciu, tj. dotyczących nie tylko bezpośrednio jednej komórki organizacyjnej, lecz funkcjonowania całej jednostki organizacyjnej, jaką jest w niniejszej sprawie Komenda Wojewódzka Policji w [...].
Podkreślić należy, że mimo iż organ nie miał konieczności wskazywania, w jakim celu dokonywane jest zwolnienie z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego i przeniesienie do dyspozycji przełożonego, to w rozpoznawanej organ wskazał na przyczyny, które legły u podstaw podjętych przez organ rozkazów o przeniesieniu skarżącego do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Przypomnieć należy, że w związku z raportem jednego z funkcjonariuszy Sekcji [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], dotyczącym min. niewłaściwego zachowania wobec niego kierownika tej Sekcji, w ramach wewnętrznej procedury antymobbingowej podjęto działania, które miały na celu min. ustalenie relacji między kierownictwem Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] a funkcjonariuszami tego Wydziału.
Jak wynika z akt sprawy, w dniach od 15 do 29 października 2015 r. psychologowie Sekcji [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] przeprowadzili rozmowy z 23 policjantami Sekcji [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], w wyniku których stwierdzono nieprawidłowości w sposobie zarządzania Wydziałem [...] przez M.D., które można traktować jako działania wypełniające jednocześnie znamiona mobbingu. Stwierdzono też, że nieprawidłowości w sposobie zarządzania ludźmi w Wydziale [...] są na tyle poważne, że wymagają natychmiastowego zatrzymania.
W ocenie psychologów jest mało prawdopodobne, by M.D. zmienił swój styl zarządzania, bowiem te nieprawidłowości są bardzo poważne, utrwalone, a styl zarządzania jest uznawany przez niego za właściwy.
Z kolei w dniach od 4 do 18 listopada 2015 r. Pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] do spraw [...] przeprowadził rozmowy z byłymi funkcjonariuszami Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] (którzy odeszli z Wydziału w latach 2011-2015), na podstawie których ustalono, że relacje, jakie panują w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] nie są prawidłowe, opierają się na zastraszaniu i poniżaniu, przy czym działania takie mogą wyczerpywać znamiona zachowań mobbingowych, jak również naruszać zasady etyki zawodowej policjanta - co dotyczy zarówno kierownika Sekcji [...], jak i [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...].
Wnioski w zakresie relacji panujących w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] sformułowała także w sprawozdaniu z dnia [...] listopada 2015 r. Komisja [...], w ocenie której nieprawidłowe działania M.D. wobec podległych funkcjonariuszy są działaniami wypełniającymi jednocześnie znamiona mobbingu. Zdaniem Komisji nieprawidłowości w sposobie zarządzania ludźmi w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] są na tyle poważne, że wymagają wprowadzenia natychmiastowych zmian, a przy tym konieczne jest rozważenie odsunięcia kierownika Sekcji [...] oraz [...] Wydziału [...] od zadań związanych z zarządzaniem ludźmi.
Zgodzić się należy zatem z organem, że w kierowanym przez M.D. Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], zdiagnozowano problem polegający na niewłaściwym stylu zarządzania ludźmi, opartym na strachu, który jest na tyle poważny, że wymaga natychmiastowego rozwiązania. W takiej sytuacji niezbędnym było podjęcie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zdecydowanych działań zmierzających do wyeliminowania sygnalizowanych nieprawidłowości, a tym samym zapewnienia optymalnych warunków do prawidłowego funkcjonowania wymienionej komórki organizacyjnej, poprzez zmianę na stanowisku kierowniczym w tej komórce.
Wskazać ponadto należy, że powyższe ustalenia były następnie podstawą do przedstawienia skarżącemu, postanowieniem prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. (sygn.. akt [...]), zarzutów popełnienia czynów z art.. 231 § 1 i art. 190z w zw. z art. 11 § 2 kk, które miało miejsce wprawdzie już po wydaniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] rozkazu personalnego nr [...] r. z dnia [...] czerwca 2016 r., ale dowodzi słuszności i prawidłowości podjętej w danym czasie decyzji, nawet pomimo umorzenia części zarzutów.
Zgodzić się należy też z organem, że nie bez znaczenia jest fakt, że w interesie służby leży, aby zorganizowana grupa ludzi stale współpracująca ze sobą wykonywała prawidłowo swoje zadania służbowe. Oczywistym jest przy tym, że dobre relacje międzyludzkie sprzyjają temu, że powierzone tej grupie zadania są wykonywane sprawnie, bezkonfliktowo i efektywnie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu w Warszawie z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 583/10).
Jednocześnie istotnym jest, że dokonanie przez podwładnych oceny przełożonego, świadczącej o relacjach i atmosferze panującej w danym zespole, a jednocześnie pozwalającej na recenzję stylu zarządzania danym zespołem, nie wymaga składania formalnych zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej. Skoro zatem z relacji podwładnych M.D. i formułowanych na podstawie tych relacji wniosków między innymi psychologów, których zadaniem jest diagnozowanie i rozwiązywanie problemów związanych z zarządzaniem zasobami ludzkimi, wynikało, że w stylu zarządzania [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] stwierdzono poważne nieprawidłowości w zakresie kształtowania właściwej atmosfery w pracy, to powyższe stanowiło dla przełożonego właściwego w sprawach osobowych wystarczającą podstawę do odsunięcia policjanta od kierowania daną komórką organizacyjną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1598/14). Słusznie bowiem zauważył Komendant Wojewódzki Policji w [...], że rolą kierownictwa jest nie tylko dbanie o dyscyplinę, ale także prawidłowe motywowanie pracowników do jeszcze lepszej pracy, co można osiągnąć nie tylko poprzez bardzo rozbudowany system kontroli i nadzoru, ale również dzięki zapewnieniu właściwej atmosfery w pracy, opartej na wzajemnym szacunku i zaufaniu, bez traktowania w sposób odbierany jako przesadnie rygorystyczny i złośliwy, porównywany do "przemocy psychicznej w rodzinie", mogący wywołać poczucie poniżenia i zastraszenia.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego, organ w zaskarżonej decyzji wykazał i ocenił okoliczności i przyczyny, które wpłynęły na wydanie decyzji o jego zwolnieniu ze stanowiska [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] i przeniesieniu do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Nie można zatem uznać za przekroczenie granic uznania administracyjnego stwierdzenia, że zaszła rzeczywista potrzeba dokonania zmian organizacyjnych, poprzez zmianę osobową na stanowisku [...] wydziału. Tak więc, Sąd badając zaskarżoną decyzję, nie podzielił zarzutów skarżącego w stosunku do tej decyzji, uznając ją za decyzję prawidłową.
Sąd nie podzielił również innych zarzutów zawartych w skardze, w tym zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 o Policji, uznając, że Komendant Wojewódzki Policji w [...], a następnie Komendant Głowny Policji byli organami, o jakich mowa we wskazanym przepisie art. 32 ust. 1 ustawy o Policji.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia przepisów art. 7 Kpa. Nie budzi wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby pozostaje, aby stanowiska kierownicze w Policji zajmowali policjanci, którzy pozostają poza podejrzeniem popełnienia przestępstwa, do których przełożeni, a zwłaszcza kierownik danej jednostki organizacyjnej Policji, mają pełne zaufanie i którzy dają rękojmię zarządzania podwładnymi w sposób pozwalający nie tylko na sprawną realizację stawianych przed daną komórką organizacyjną zadań, ale też zapewniający prawidłowe relacje międzyludzkie w danym zespole. Te kryteria skarżący jako [...] Wydziału [...] KWP w [...] przestał spełniać.
Konieczność dokonania niezwłocznej zmiany na stanowisku [...] Wydziału [...] KWP w [...] wynikała z ciążącego na Komendancie Wojewódzkim obowiązku zapewnienia prawidłowego funkcjonowania podległej mu jednostki organizacyjnej, przy uwzględnieniu potrzeby realizacji ustawowych jej zadań.
Policja jest formacją zaufania społecznego, a sprawne funkcjonowanie wydziału [...], nad którym nadzór sprawował skarżący, ma bezpośredni wpływa na utrzymanie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istotą służby w Policji jest dyspozycyjność funkcjonariuszy. Osoba zgłaszająca się do służby w Policji wyraża dobrowolnie gotowość podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej obowiązującej w Policji, składa ślubowanie, zobowiązując się do przestrzegania dyscypliny służbowej oraz wykonywania rozkazów i poleceń służbowych.
Zwalnianie i przenoszenie policjantów do dyspozycji Komendanta mieści się w kategoriach szczególnych uprawnień przełożonych, składających się na kształtowanie dyscypliny służbowej, której policjant musi się podporządkować. Zauważyć należy, że podnoszona przez skarżącego jego dotychczasowa dobra opinia, odznaczenia, nagrody nie były kwestionowane przez organ, ale nie miały one wpływu na zmianę decyzji, ponieważ w sprawie chodziło o ocenę pracy kierowania podległym skarżącemu wydziałem.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa. Organy precyzyjnie wskazały z jakich przyczyn uznały, iż zwolnienie skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienie go do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] jest konieczne.
Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów pełnomocnika skarżącego, w tym art. 75 § 1 kpa, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego. Zgodzić się należy z organem, że wnioski te nie zmierzały do wyjaśnienia istoty sprawy, a jedynie do przedłużenia prowadzonego postępowania.
Również zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 i 6 kpa nie zyskał akceptacji Sądu. Zarzut wyłączenia R.W. jest bowiem bezzasadny, pełnienie bowiem przez ww. służby na stanowisku [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej
w [...], nie może być bowiem uznane za okoliczności wskazane w danym przepisie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które
z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło