II FSK 3299/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-22
Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Krzysztof Winiarski, Sylwester Golec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zbycie prawa do przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu wierzytelności na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego, w ramach umowy subpartycypacji, stanowi zbycie prawa majątkowego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a tym samym kiedy powstaje przychód podatkowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zbycie prawa do świadczeń z wierzytelności w ramach umowy subpartycypacji jest zbyciem prawa majątkowego. Prawo to jest zbywalne i posiada określoną wartość majątkową. W związku z tym, przychód podatkowy powstaje na podstawie art. 12 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a nie na zasadzie kasowej zgodnie z art. 12 ust. 3e.Stan faktyczny
Spółka M. S.A. (obecnie B. S.A.) wniosła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej dotyczącą skutków podatkowych zawarcia umowy z funduszem sekurytyzacyjnym, na mocy której fundusz nabywał prawo do przyszłych przepływów pieniężnych z wierzytelności spółki, bez przeniesienia własności wierzytelności. Spółka uważała, że otrzymana kwota stanowi przychód podatkowy, a koszt uzyskania przychodu odpowiada wartości rozpoznanego wcześniej przychodu z wierzytelności. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił spółce racji, uznając, że nie dochodzi do zbycia prawa majątkowego, a przychód powstaje na zasadzie kasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, podzielając stanowisko spółki, że prawo do świadczeń z wierzytelności jest prawem majątkowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Sylwester Golec, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Szefa Krajowej Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 560/17 w sprawie ze skargi M. S.A. z siedzibą w L. (obecnie: B. S.A. z siedzibą w L.) na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 26 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz B. S.A. z siedzibą w L. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi M. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. uchylił interpretację Ministra Finansów z dnia 26 stycznia 2017 r. w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawione następujące zdarzenie przyszłe: Wnioskodawca jest osobą prawną posiadającą siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej posiada bezsporne i nieprzedawnione wierzytelności (dalej: "Wierzytelności") wynikające z zawartych z kontrahentami umów handlowych (dalej: "Dłużnicy"). Posiadane przez Wnioskodawcę Wierzytelności stanowią wierzytelności handlowe w związku z tym, należności z ich tytułu Wnioskodawca rozpoznaje jako przychód należny w związku z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., póz. 1888 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p."). Jednocześnie, Wnioskodawca oczekuje płatności z tytułu Wierzytelności od Dłużników. Wnioskodawca planuje zawrzeć z funduszem sekurytyzacyjnym (dalej: "Fundusz") umowę, na podstawie której Fundusz nabędzie prawo do świadczeń z tytułu Wierzytelności (dalej: "Umowa") w zamian za zobowiązanie do przekazania określonej kwoty na rzecz Wnioskodawcy (dalej: "Zobowiązanie"). Umowa zawarta pomiędzy Wnioskodawcą, a Funduszem będzie miała charakter umowy spełniającej przesłanki o których mowa w art. 183 ust. 4 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1896 ze zm.). Przedmiotem Umowy będzie nabycie przez Fundusz prawa do przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu Wierzytelności obejmujących zarówno kwoty główne Wierzytelności, jak i należności poboczne takie jak odsetki za opóźnienie w spłacie oraz kwoty z uzyskanych z tytułu realizacji zabezpieczeń Wierzytelności (dalej: "Należności") przysługujących Wnioskodawcy. W ramach Umowy nie dojdzie do cesji wierzytelności, a zatem Wnioskodawca będzie posiadał tytuł prawny umożliwiający dochodzenie Wierzytelności. Jednocześnie, Fundusz będzie uprawniony do otrzymania Należności wynikających z Wierzytelności i będzie ponosił ryzyko związane z niespłacaniem przez Dłużników należności. Zawarta Umowa będzie miała charakter odpłatny, tym samym z tytułu prawa do świadczeń z Wierzytelności Fundusz wypłaci Wnioskodawcy kwotę odpowiadającą kwocie nominalnej Wierzytelności z potrąceniem prowizji należnej Funduszowi od Wnioskodawcy.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie:
Jakie skutki podatkowe powstają dla Wnioskodawcy z tytułu otrzymanej kwoty wynikającej z realizacji przez Fundusz Zobowiązania i nabycia przez Fundusz prawa do przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu Wierzytelności?
Zdaniem Wnioskodawcy, powinien on rozpoznać przychód podatkowy w wysokości otrzymanej od Funduszu kwoty Zobowiązania oraz powiązany bezpośrednio z tym przychodem koszt odpowiadający wartości uprzednio rozpoznanego przychodu podatkowego z Wierzytelności.
Wydając zaskarżoną interpretację Minister Finansów nie zgodził się powyższym stanowiskiem Wnioskodawcy. W uzasadnieniu wskazano, że do ustalenia momentu zaliczenia wydatków w ciężar kosztów uzyskania przychodów, podatnik powinien rozpoznać rodzaj powiązania kosztów z przychodami. W oparciu o kryterium stopnia tego powiązania koszty podatkowe można podzielić na bezpośrednio związane z przychodami, których poniesienie przekłada się wprost na uzyskanie konkretnych przychodów (możliwe jest ustalenie, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód - potrącane na podstawie art. 15 ust. 4, ust. 4b - 4c u.p.d.o.p.) oraz inne niż bezpośrednio związane z przychodami, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia (tzw. koszty pośrednie - potrącane na podstawie art. 15 ust. 4d - 4e u.p.d.o.p.). Organ wydający interpretację stwierdził, że otrzymana kwota od Funduszu stanowi dla Spółki przychód podatkowy. Spółka poprzez zawarcie Umowy nie będzie ponosić ryzyka związanego z niespłaceniem przez Dłużnika należności. Zatem, zawarcie umowy ma jasny (choć pośredni) związek z działalnością gospodarczą Spółki. Dlatego też, przychód z tytułu otrzymania kwoty od Funduszu przez Spółkę stanowić będzie przychód związany z działalnością gospodarczą, o którym mowa w art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. Zdaniem organu rozpoznając natomiast moment powstania przychodu należy mieć na względzie, że zawarcie Umowy jak wynika z wniosku, nie skutkuje, zbyciem prawa majątkowego, gdyż w wyniku zawarcia umowy nie dojdzie do cesji wierzytelności, bowiem umowa nie przenosi własności wierzytelności. Podkreślono, że Spółka nadal jest właścicielem tych wierzytelności, tj. nadal stanowią one jej majątek. Wobec tego zbycie prawa do przepływów pieniężnych nie może być traktowane jako zbycie prawa majątkowego jakim jest wierzytelność. Biorąc powyższe pod uwagę zastosowanie znajdzie przepis art. 12 ust. 3e u.p.d.o.p. Spółka winna więc rozpoznać przychód podatkowy z tytułu kwoty płatności od Funduszu na zasadzie kasowej, tj. w dniu otrzymania płatności. Przechodząc do kwestii ustalenia kosztów uzyskania przychodów w związku z zawartą Umową, organ uznał, że nie mogą być one rozpoznawana tak jak wskazuje Spółka, tj. jako koszt odpowiadający wartości uprzednio rozpoznanego przychodu z Wierzytelności.
W ocenie organu w analizowanym zdarzeniu przyszłym, nie znajdzie zastosowania cytowany przez Spółkę art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p, bowiem nie dochodzi tu do zbycia wierzytelności, a tylko do zbycia prawa do przepływów pieniężnych. Zatem, koszt uzyskania przychodów stanowić będą kwoty inkasowane od dłużników i przekazywane na rzecz Funduszu, jako wydatki faktycznie poniesione przez Spółkę.
Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa strona Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając naruszenie:
1) art. 12 ust. 3a w zw. z ust. 3 u.p.d.o.p. poprzez dopuszczenie się błędu wykładni polegającego na przyjęciu, że zbycie prawa do świadczeń z tytułu wierzytelności nie stanowi zbycia prawa majątkowego, o którym mowa w tym przepisie, co doprowadziło do przyjęcia w Interpretacji nieprawidłowej konkluzji, że Spółka nie powinna rozpoznać przychodu w momencie określonym w art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p.;
2) art. 12 ust. 3a w zw. z ust. 3 u.p.d.o.p. poprzez dopuszczenie się błędu wykładni polegającego na przyjęciu, że zbycie prawa majątkowego dotyczy wyłącznie dokonania cesji wierzytelności w sytuacji, gdy brzmienie tego przepisu nie daje ku temu podstaw;
3) art. 12 ust. 3e w zw. z ust. 3 u.p.d.o.p. poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zastosowanie powinien znaleźć art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p.;
4) art. 15 ust. l w zw. z art. 15 ust. 4 u.p.d.o.p. poprzez dopuszczenie się błędu wykładni polegającego na uznaniu, że:
– kosztem uzyskania przychodu nie będzie wartość wierzytelności zaliczonej uprzednio do przychodów należnych;
– wartość wierzytelności nie może być zaliczona do kosztów w momencie osiągnięcia przychodu z tytułu zbycia prawa do świadczeń z tytułu wierzytelności.
5) art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz, 201 z późn. zm., dalej: "O.p.") poprzez:
– nieodniesienie się w sposób wszechstronny do argumentacji przedstawionej przez Spółkę w zakresie możliwości rozpoznania kosztów związanych ze zbyciem praw do świadczeń z tytułu wierzytelności;
– nieuwzględnienie argumentu dotyczącego art. 16 ust 1 pkt 39 u.p.d.o.p. świadczącego pośrednio o możliwości rozpoznania kosztu ze zbycia praw do świadczeń z tytułu wierzytelności, co doprowadziło w efekcie do nieprawidłowego zastosowania art. 15 ust. l w zw. z art. 15 ust. 4 u.p.d.o.p.;
– uznanie, że zbycia praw do świadczeń z tytułu wierzytelności nie stanowi prawa majątkowego, w sytuacji gdy Organ sam uznaje w Interpretacji, że dochodzi do zbycia prawa do przepływów pieniężnych.
Biorąc pod uwagę powyższe wniesiono o uchylenie Interpretacji i zasądzenie od zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wydający interpretacje wniósł o jej oddalanie przytaczając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżoną interpretację wskazał, że podziela stanowisko skarżącego, że prawo do świadczeń z wierzytelności mające być przedmiotem umowy jest prawem majątkowym.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że o zaliczeniu danego prawa do kategorii prawa majątkowego rozstrzygają łącznie dwie przesłanki, po pierwsze - czy dane prawo może być przedmiotem obrotu, czy jest więc zbywalne, po drugie zaś - czy posiada ono dającą się określić wartość majątkową. Stwierdzono, że prawo do świadczeń z tytułu wierzytelności charakteryzuje się takimi cechami. W ramach swobody umów statuowanej przepisami kodeksu cywilnego nie ma ograniczeń w kwestii zawierania transakcji zbywania prawa do przepływu środków pieniężnych, co więcej jak wskazuje strona cytowana ustawa o funduszach wprost regulację taką przewiduje (art. 183 ust. 4) i nie bez powodu strona w stanie faktycznym do tych regulacji się odwołała. Drugi element, wartość majątkowa rzeczonego prawa do świadczeń jest wprost artykułowana tym, że za jego zbycie spółka otrzymuje wynagrodzenie od funduszu w wysokości nominalnej wartości wierzytelności. Poza tym nabywca prawa do świadczeń w wyniku jego wykonania otrzymuje środki pieniężne od dłużników spółki . A zatem umowa ma charakter odpłatny. Stanowisko to wyraża także doktryna, czym wspiera swój pogląd strona skarżąca. Przesądziwszy, że prawo do świadczeń jest prawem majątkowym ustawodawca traktując o zbyciu prawa majątkowego dopuszcza każdą formę jego przeniesienia na nabywcę także zawarcia takiej umowy jaką podała strona wnioskując o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. Zdaniem Sądu przyjęta przez stronę ocena charakteru zbywanego prawa akceptowana przez sąd nakazuje przyjąć, że w świetle cytowanego przepisu momentem powstania przychodu będzie dzień (a wiec konkretna data) zbycia prawa do świadczeń z tytułu wierzytelności (jako prawa majątkowego) nie później jednak niż dzień wystawienia faktury lub uregulowania należności. Zarazem Sąd pierwszej instancji zauważył, że w wydanej interpretacji brak rzetelnej wypowiedzi w przedmiocie kosztów podatkowych, co uniemożliwia polemikę w tej kwestii.
Od powyższego wyroku organ administracji wniósł skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 146 § 1 w związku z art.151 p.p.s.a. w zw. z art. 14h i art.14c § 1 O.p. poprzez uwzględnienie skargi - zamiast oddalenia skargi i uchylenie zaskarżonej interpretacji, w związku z bezpodstawnym zarzuceniem Organowi interpretacyjnemu naruszenia art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 14 h O.p. w zw. z art. 14 c § 1 O.p. i błędne przyjęcie, że Organ interpretacyjny naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych przez brak wyjaśnienia, dlaczego nie mogą być zaakceptowane poglądy strony wyrażone także we wskazanych interpretacjach;
- art.141 § 4 p.p.s.a. przez sprzeczność treści uzasadnienia wyroku z treścią zaskarżonej interpretacji, poprzez błędne uznanie przez WSA, że uchylona przez niego interpretacja nie zawiera oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny, jak też, że Organ prezentując prawidłowe stanowisko nie przedstawił jego uzasadnienia prawnego, a ponadto w zakresie zagadnienia związanego z kosztami uzyskania przychodów wyjaśnienie organu jest zbyt lakoniczne.
W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust.3 i art. 12 ust.3a oraz art. 12 ust.3e, a także art. 15 ust. 1, art. 15 ust. 4d i 4e oraz art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że prawo do świadczeń z tytułu wierzytelności, które nabywa fundusz należy zaliczyć do kategorii prawa majątkowego oraz w konsekwencji Spółka powinna rozpoznać przychód podatkowy w wysokości otrzymanej od funduszu kwoty oraz powiązany z nim bezpośrednio koszt odpowiadający wartości uprzednio rozpoznanego przychodu z wierzytelności i za datę powstania przychodu należy przyjąć dzień zbycia prawa majątkowego.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, rozpoznanie skargi Skarżącego i jej oddalenie, ewentualnie, jeżeli NSA uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie od strony Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ zwrócił uwagę, że przedmiotem sporu w sprawie była kwestia ustalenia skutków podatkowych powstałych dla wnioskodawcy z tytułu otrzymanej kwoty wynikającej z realizacji przez Fundusz zobowiązania i nabycia przez Fundusz prawa do przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu wierzytelności. Zdaniem organu, w związku z zawarciem umowy nie dojdzie do zbycia prawa majątkowego, ponieważ nie dochodzi tu do cesji wierzytelności, albowiem umowa nie przenosi własności wierzytelności. Według organu zbycie prawa do przepływów pieniężnych nie może być traktowane jako zbycie prawa majątkowego, jakim jest wierzytelność. W konsekwencji zastosowanie znajdzie art. 12 ust. 3e u.p.d.o.p., a w związku z tym Spółka powinna rozpoznać przychód podatkowy z tytułu płatności od Funduszu na zasadzie kasowej, tj. w dniu otrzymania płatności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona Skarżąca wniosła o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Spór dotyczy ustalenia skutków podatkowych związanych z uzyskaniem przez Wnioskodawcę od funduszu sekurytyzacyjnego (Fundusz) kwoty wynikającej z realizacji przez tenże Fundusz prawa do przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu późniejszej spłaty wierzytelności przysługującej Wnioskodawcy. Podkreślenia przy tym wymaga, że stosownie do umowy zawartej przez Spółkę z Funduszem, spełniającej przesłanki określone w art. 183 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. D. z 2016 r., poz. 1896 ze zm., dalej: "u.f.i."), Fundusz na nabyć prawa do przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu przysługującej Spółce wierzytelności (należność główna, odsetki, należności z tytułu realizacji zabezpieczeń wierzytelności). Przedmiotem świadczenia nie była zatem wierzytelność tylko prawo do świadczeń z wierzytelności.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Skarżącego, że prawo do świadczeń z wierzytelności jest prawem majątkowym, w konsekwencji czego o dacie powstania przychodu nie będzie decydowała regulacja art. 12 ust. 3e u.p.d.o.p., lecz art. 12 ust. 3a tejże ustawy.
Z kolei organ interpretacyjny uważa, że w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 12 ust. 3e u.p.d.o.p., w związku z czym Spółka winna rozpoznać przychód podatkowy z tytułu kwoty płatności od Funduszu na zasadzie kasowej, tj. w dniu otrzymania płatności. Odnosząc się do kwestii kosztów uzyskania przychodów organ wywiódł, że ponieważ nie dochodzi do zbycia wierzytelności, a tylko zbycia prawa do przepływów finansowych, brak podstaw do zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. W efekcie koszt uzyskania przychodów stanowić będą kwoty inkasowane od dłużników i przekazywane na rzecz Funduszu, jako wydatki faktycznie poniesione przez Skarżącą.
Rozstrzygnięcie zarysowanego wyżej problemu wymaga w pierwszej kolejności ustalenia charakteru prawnego świadczenia Spółki na rzecz Funduszu na podstawie zawartej umowy. Nie ulega też wątpliwości, że zarówno organ interpretacyjny, jak i sąd administracyjny związane są informacjami podanymi przez stronę we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, kształtującymi realia faktyczne sprawy, a zarazem wyznaczającymi jej granice. Wynika z nich, że Spółka zawarła umowę z funduszem sekurytyzacyjnym, spełniającą kryteria określone w art. 183 ust. 4 u.f.i. Przepis ten wprowadził do obrotu prawnego nowy tym umowy, tzw. umowę o subpartycypację. Zgodnie z tą regulacją umowa taka polega na przekazywaniu funduszowi wszystkich świadczeń otrzymywanych przez inicjatora sekurytyzacji lub uprawnionego z sekurytyzowanych wierzytelności z określonej puli wierzytelności lub z określonych wierzytelności. Umowa taka powinna zawierać zobowiązanie tych podmiotów do przekazywania funduszowi: 1) pożytków z sekurytyzowanych wierzytelności w całości; 2) kwot głównych z sekurytyzowanych wierzytelności; 3) kwot uzyskanych z tytułu realizacji zabezpieczeń sekurytyzowanych wierzytelności - w przypadku gdy zaspokojenie się inicjatora sekurytyzacji lub uprawnionego z sekurytyzowanych wierzytelności nastąpiło przez realizację zabezpieczeń. Subpartycypacja jest zatem umową nazwaną, w wyniku której inicjator sekurytyzacji (w analizowanej sprawie Wnioskodawca) za wynagrodzeniem zobowiązuje się przekazywać innemu podmiotowi (tu Funduszowi) wszystkie korzyści uzyskane z określonych wierzytelności, jednakże bez przeniesienia tytułu własności do tychże wierzytelności. Z ekonomicznego punktu widzenia, różnica pomiędzy sekurytyzacyjnym przelewem wierzytelności (ang. true sale securitization), a subpartycypacją (ang. synthetic securitization) jest nieistotna. W obu przypadkach inwestor jest upoważniony do przepływów generowanych przez pulę wierzytelności. Z prawnego punktu widzenia, główna różnica polega na przejściu tytułu własności do puli wierzytelności, gdzie dla cesji tytuł ten przechodzi na nabywcę, a przy subpartycypacji pozostał przy inicjatorze (por. też B. Smolarek, Sekurytyzacyjna umowa subpartycypacyjna, Przegl. Prawa Handl. Z 2009 r. nr 8, s 49-54). Z tych też względów rację przyznać należy Sądowi pierwszej instancji, że przedmiotem umowy między Spółką, a Funduszem jest przeniesienie na nabywcę prawa majątkowego w postaci prawa do świadczeń przysługujących inicjatorowi (tj. Wnioskodawcy) z istniejących wierzytelności, w zamian za co otrzymuje on od nabywcy (Funduszu) wynagrodzenie w wysokości nominalnej wartości tejże wierzytelności. Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak Sąd pierwszej instancji podziela pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 839/05 , że o zaliczeniu danego prawa do kategorii prawa majątkowego rozstrzygają łącznie dwie przesłanki, po pierwsze - czy dane prawo może być przedmiotem obrotu, czy jest więc zbywalne, po drugie zaś - czy posiada ono dającą się określić wartość majątkową. Zdaniem rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego, takie rozumienie określenia "prawa majątkowe" należy też odnieść do tożsamego zwrotu legislacyjnego użytego w art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p. Zgodnie z tym przepisem za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g oraz 3j-3m, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień: 1) wystawienia faktury albo 2) uregulowania należności. Reasumując stwierdzić należy, że przedmiotem transakcji sekurytyzacji subpartycypacyjnej jest prawo majątkowe (jest zbywalne i ma określoną wartość), a zatem rozpoznanie przychodu podatkowego powstałego w jej wyniku następuje na podstawie art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p. W konsekwencji organ interpretacyjny, ponownie rozpatrując sprawę winien uwzględnić to stanowisko również w odniesieniu do kwestii rozpoznania przychodu podatkowego związanego ze zbyciem prawa do świadczeń. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, rolą sądu administracyjnego nie jest zastępowanie organu w wydawaniu interpretacji indywidualnych, lecz ich ocena. Niezależnie od stanowiska zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 12) odnośnie zbyt lakonicznego uargumentowania przez organ interpretacyjny zagadnienia dotyczącego rozpoznania kosztu uzyskania przychodu, pogłębienie i ewentualna korekta tej części rozważań organu jest konieczna z uwagi – jak już zaznaczono – na przyjęcie innej niż organ podstawy prawnej regulującej sposób powstania przychodu.
Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło