II FZ 64/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 23/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 października 2016 r. nr SKO.Pod/4140/766/2016 w przedmiocie podatku rolnego za 2016 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie II FZ 64/18 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017r., sygn. akt: I SA/Kr 23/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę S.M.(skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 października 2016 r., w przedmiocie podatku rolnego za 2016 r. Sąd w motywach zaskarżonego postanowienia wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 lutego 2017 r. wezwano skarżącego, pod rygorem odrzucenia skargi, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia. Przesyłka pocztowa zawierająca odpis powyższego zarządzenia została skierowana na adres skarżącego. Sąd podniósł, że przesyłka była dwukrotnie awizowana (w dniu 15 lutego 2017 r. oraz w dniu 23 lutego 2017 r.) i nie została przez skarżącego podjęta. Wpis od skargi nie został uiszczony. W tej sytuacji Sąd uznał, że doręczenie odpisu zarządzenia nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, o jakim mowa w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 t.j.,) - dalej p.p.s.a., z upływem dnia 1 marca 2017 r. Termin do zadośćuczynienia powyższemu wezwaniu upłynął z dniem 8 marca 2017 r. Skarżący wpisu sądowego od skargi w tym terminie nie uiścił. Sąd uznał, że skarga na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., podlegała odrzuceniu jako pismo od którego mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, że skutecznie doręczono mu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 14 września 2017 r., Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt: I SA/Kr 23/17, zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. W rozpoznanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została skutecznie doręczona skarżącemu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela takiej oceny. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w rozpoznawanej sprawie zostało skierowane na właściwy adres skarżącego, podany w skardze, pod którym strona wcześniej odbierała korespondencję z Sądu. Podnieść także wypada, że jeżeli doręczenie korespondencji nie może nastąpić w sposób właściwy lub zastępczy, pismo, po uprzednim zawiadomieniu adresata, umieszcza się w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy na okres czternastu dni. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe - na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (por. art. 73 § 1-3 p.p.s.a.). Po upływie ostatniego dnia terminu, ustanawia się fikcję prawną doręczenia. Innymi słowy, w razie nieodebrania pisma złożonego w placówce pocztowej za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru (por. art. 73 § 4 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529, z późn. zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy - zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. - doręczyć pismo sądowe, należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1222, z późn. zm.,) - dalej: rozporządzenie. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Natomiast stosownie do § 11 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis. Opisany powyżej tryb doręczania przesyłek sądowych został w niniejszej sprawie nieprawidłowo zastosowany. Sąd pierwszej instancji przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego była dwukrotnie awizowana stronie, odpowiednio w dniach: 15 i 23 lutego 2017 r. W aktach sprawy znajduje się niedoręczona skarżącemu przesyłka oraz zwrotne potwierdzenie odbioru (karta 15). Adnotacja o awizowaniu pisma w dniu 15 lutego 2017 r. została umieszczona zarówno na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki, jak i na potwierdzeniu odbioru oraz opatrzono ją podpisem. Z kolei adnotacja dotycząca powtórnego awizowania w dniu 23 lutego 2017 r., została co prawda umieszczona na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki, lecz nie opatrzono jej podpisem doręczającego, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Tym samym nie jest możliwe stwierdzenie, że przesyłka ta była powtórnie awizowana. W powoływanym rozporządzeniu wprost wskazano, że jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie , o którym mowa w § 7 ust. 3, czyli siedmiu kolejnych dni od pierwszego awizowania, placówka pocztowa operatora zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Ponadto, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru także nie jest opatrzony podpisem wymaganym przez § 11 ust. 1 rozporządzenia, w punkcie który ma stwierdzać, że przesyłki nie doręczono, gdyż adresat nie podjął jej w terminie. W konsekwencji z treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru spornej przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, nie wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana oraz że nie można jej było doręczyć, gdyż adresat nie podjął jej w wymaganym terminie. Zaistnienie powyższych okoliczności stanowi warunek konieczny stwierdzenia fikcji prawnej doręczenia w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 73 § 1 i 65 § 1 tej ustawy. W przypadku uchybienia więc tak jednoznacznym wymogom nie można mówić, że doręczający właściwie zastosował przepisy o doręczaniu pism sądowych. Nieprawidłowo zatem oraz wbrew art. 73 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uznał przesyłkę za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, to jest w dniu 1 marca 2017r., oraz że termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie w dniu 8 marca 2017r., (por postanowienie NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt: I FZ 239/17, z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt: I FZ 53/17, czy z dnia 17 listopada 2016r., sygn. akt: I FZ 346/16 www.orzceznia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie można było uznać, że spełnione zostały przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., to znaczy, że skarżący został wezwany do uiszczenia neleżnego wpisu od skargi. W konsekwencji nie jest prawidłowe twierdzenie Sądu, że odrzucona zaskarżonym postanowieniem skarga jest pismem, od którego mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.