II FZ 339/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 137/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 29 grudnia 2016 r., znak [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. akt I SA/Op 137/17) odrzucił skargę D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 29 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W uzasadnieniu zapadłego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 marca 2017 r. pełnomocnik strony został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych tejże skargi przez złożenie do akt sądowych pełnomocnictwa procesowego lub do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W obu wezwaniach dla dokonania powyższych czynności wyznaczono siedmiodniowy termin, informując, że jego niedochowanie będzie skutkowało odrzuceniem skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono upoważnionemu pracownikowi kancelarii pełnomocnika skarżącej w dniu 23 marca 2017 r. W wymaganym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 30 marca 2017 r., pełnomocnictwo nie zostało przedłożone, jak i wpis nie został uiszczony, co wynika z ustaleń pracownika sekretariatu poczynionych w oddziale finansowo – budżetowym Sądu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę. Podatniczka wniosła zażalenie na postanowienie Sądu, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia podkreśliła, że pełnomocnikowi doręczono jedynie odpis odpowiedzi na skargę, sporządzoną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 marca 2017 r. W ocenie strony termin do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz termin do uiszczenia wpisu sądowego nigdy nie zaczął biec. Dlatego bezpodstawne było odrzucenie skargi na podstawie przepisu art. 58 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej w tej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął przepis art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jeżeli strona nie uzupełniła braków skargi, podlega ona odrzuceniu. Za opisany tamże brak należy uznać brak uiszczenia wpisu sądowego oraz braki pełnomocnictwa. Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji, należy zauważyć, że WSA stwierdził nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi przyjmując, że przesyłka skierowana do skarżącej zawierała odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do przedłożenia pełnomocnictwa. W zażaleniu kwestionuje to stwierdzenie pełnomocnik skarżącej podając, że doręczona została tylko odpowiedź organu podatkowego na skargę, w przesyłce nie było zaś żadnego wezwania. Wymaga podkreślenia, że do kancelarii pełnomocnika została skierowana jedna przesyłka, która według potwierdzenia odbioru powinna zawierać kilka dokumentów. Z przedmiotowego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 62 akt sądowoadministracyjnych) wynika, że przesyłka polecona, skierowana w dniu 21 marca 2017 r. do r.pr. K. G., na adres: [...], w sprawie o sygnaturze I SA/Op 137/17, zawierała doręczenie odpisu skargi, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz wezwanie o wpis (na potwierdzeniu odbioru jest to wyszczególnione w następujący sposób: Rodzaj przesyłki: dor. odpisu skargi + wezw.do usu.br.form.sk + o wpis). Odbiór powyższej przesyłki został potwierdzony w dniu 23 marca 2017 r. pieczęcią Kancelarii, ze wskazaniem osoby, która ją odebrała. W tym miejscu należy wskazać, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co do zasady – brak więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień. Z całą pewnością potwierdzenie odbioru, sporządzone w dniu 21 marca 2017 r., nie zostało wypełnione prawidłowo. Widnieje bowiem na nim, że przesyłka, skierowana do pełnomocnika strony, zawierała odpis skargi, gdy tymczasem to właśnie strona wniosła do Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej natomiast do niej została skierowana odpowiedź organu na skargę, co wynika z załączonych przez stronę dokumentów. Powyższe powoduje, że skutecznie zostało podważone domniemanie prawidłowości dokumentu urzędowego. Skoro tak, to nie można przyjąć, że w przesyłce do pełnomocnika, oprócz odpowiedzi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na skargę, znajdowały się wyszczególnione na potwierdzeniu odbioru dokumenty takie jak: wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz wezwanie o wpis. W tej sytuacji powyższe wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania" (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13, publ. jw.). W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego oraz dołączenia pełnomocnictwa, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę, weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki mającej zawierać wezwania o jakich mowa powyżej. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.