II OZ 1081/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 78/17 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E.Z. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie rozbiórki obiektu postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r. II SA/Ol 78/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w sprawie ze skargi E.Z. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie rozbiórki obiektu, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: W dniu 21 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał wyrok w którym oddalił skargę na ww. decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. W dniu 30 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu skarżąca podała, że wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy otrzymała informację, iż stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe oraz iż niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy; zaś w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Po zapoznaniu się z pouczeniem, skarżąca zapoznała się z cytowanym w pouczeniu przepisem, stwierdzając, że brakuje słów "albo doręczenia sentencji wyroku". Uznawszy zatem pouczenie za błędne czekała na przesłanie jej sentencji wyroku. Zdaniem skarżącej niepełne i niejasne pouczenie oraz wyjątkowa gmatwanina przepisów uzasadniają przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom podniesionym we wniosku, pouczenie skarżącej, które zostało zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy było czytelne i jednoznaczne w swej treści, zaś zacytowana jedynie część przepisu art. 141 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., miała na uwadze jedynie przypadek, który znajduje zastosowanie w stosunku do skarżącej. To właśnie z uwagi na czytelność pouczenia o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, pouczono skarżącą o konieczności jego złożenia w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Mając na uwadze poprawność udzielonego skarżącej pouczenia Sąd uznał, iż fakt, że skarżąca sama zapoznała się z treścią przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a., a następnie nie skorzystała z pouczenia, tylko oczekiwała na doręczenie jej sentencji wyroku, nie uzasadnia twierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Nadto na marginesie Sąd wskazał, że skarżąca nie jest osobą, która po raz pierwszy wniosła skargę do sądu. Wyrok oddalający jej skargę w sprawie II SA/Ol 171/14 zaskarżyła bowiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca znała zatem sposób i termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie można jej zarzucić niedbalstwa, gdyż przeczytała w Internecie przepis i nabrała pewności, że ma czekać na wyrok, który zostanie jej przesłany. Sąd nie wytłumaczył skarżącej, co taki przepis oznacza. Po prostu zacytował go, a skarżąca zauważyła, że niecały. Dodatkowo podniosła, że w innym postępowaniu korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z powyższego wynika zatem, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. postanowienie NSA z 11.02.2003 r. II SA 4162/01, M. Praw. 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zobacz: postanowienie NSA z 2.10.2002 r. V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Przy czym zauważyć trzeba, że wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni okoliczności wskazujących na brak winy w przekroczeniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie podkreślić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Mając powyższe na względzie należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. Rację ma bowiem ten Sąd, że skarżąca w sposób zrozumiały została pouczona o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi. W punkcie 1 pouczenia zawartego pod zawiadomieniem o terminie rozprawy wyjaśniono, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w punkcie 2 pouczono, że "w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2016 r., poz. 718), przy czym oddanie pisma w placówce pocztowej Poczty Polskiej SA (...) jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (...)". Wskazano także, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznym (punkt 3 zdanie pierwsze pouczenia). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezastosowanie się przez skarżącą do udzielonego jej pouczenia z powodu uznania, że pouczenie to jest niepełne, nie usprawiedliwia przyjęcia, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Pouczenie udzielone przez Sąd było adekwatne do sytuacji skarżącej. Przy czym dostrzec trzeba, że Sąd nie miał obowiązku wyjaśniania skarżącej treści całego przepisu. Norma art. 6 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek udzielenia stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. I takie też pouczenie, adekwatne do sytuacji skarżącej, zostało udzielone. Zaś niezgodne z pouczeniem działanie skarżącej powoduje, że nie można uznać, iż skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z powyższych względów na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.