I SA/Po 754/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zarządzić zwrot od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz A. K. kwoty [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Skarżąca A. K., pismem z dnia [...] r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r., nr [...], w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych (Dz. U. Woj. Wlkp. z dnia [...] r., poz. [...] - dalej w skrócie: "Uchwała"). W petitum skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności kwestionowanej Uchwały, zarzucając naruszenie art. 6 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 250 - dalej w skrócie: "u.u.c.p.g.") poprzez określenie stawki opłat za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na zbyt niskim poziomie, nieuwzględniającym w ogóle okoliczności cenotwórczych, tj. na poziomie nieodpowiadającym, co najmniej cenie faktycznie świadczonej usługi w odniesieniu do każdego 1 m3 nieczystości ciekłych, a przez to ustalenie stawki na poziomie, który powoduje, że opróżnianie zbiorników ciekłych o małych pojemnościach nie jest opłacalne. Okoliczności te, zdaniem strony, mogą doprowadzić do sytuacji, w której nieczystości ciekłe nie będą odbierane z niektórych nieruchomości, przez co dojdzie do niezapewnienia przez Miasto P. właściwej organizacji systemu odbioru nieczystości ciekłych z terenu tej gminy, co w konsekwencji uniemożliwi wywiązanie się właścicieli nieruchomości z ustawowego obowiązku pozbywania się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma Rada poddała w wątpliwość istnienie interesu prawnego skarżącej w sprawie. W szczególności, zdaniem organu, interesu prawnego skarżącej nie można wywieść z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. Stwierdzono bowiem, że skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu tego przepisu, a jedynie korzysta z działki będącej w zarządzie Polskiego Związku Działkowców (w skrócie: "PZD"). Dodatkowo z treści skargi wynika tylko obawa skarżącej, że w przyszłości żaden z przedsiębiorców trudniących się usługami w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych nie wykona wywozu nieczystości z działki skarżącej, albo, że będzie ona zmuszona zapłacić za wywóz nieczystości więcej niż wynika to z Uchwały. W kontekście interesu skarżącej, organ zwrócił uwagę na istotny fakt, że Uchwała była (i pozostaje) przedmiotem skargi Q. Q., przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie m.in. wywozu nieczystości ciekłych, pod nazwą: X. w [...]. Z ustaleń organów wynika, że skarżąca jest matką tego przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem skarżąca nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm. - dalej w skrócie: "u.s.g."), którego naruszenie uzasadnia dokonanie przez sąd kontroli legalności zaskarżonej Uchwały. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że "legitymacja skargowa" została ukształtowana przez ustawodawcę w sposób szczególny. W przeciwieństwie do legitymacji w innych postępowaniach administracyjnych (np. w Kodeksie postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej) - w których stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie - uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., może być jedynie taki podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały zaskarżonym aktem naruszone. To jednak skarżąca winna wykazać, że zaskarżona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. uchwała narusza sferę gwarantowanych jej ustawami uprawnień, przy czym stan owego naruszenia powinien być aktualny i nie może odnosić się do przyszłych i ewentualnych sytuacji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., o sygn. akt II FSK 817/14; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym konieczne jest zbadanie, czy i jakim zakresie Uchwała narusza interes prawny strony i na czym polega owo naruszenie. W tym kontekście istotne jest to, w jaki sposób rozumie swój interes prawny skarżąca i na czym polega jego naruszenie. Jak wynika z uzasadnienia skargi, strona kwestionując wysokość górnej stawki opłaty za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, określonej w § 1 zaskarżonej Uchwały stwierdziła, że treść uchwały w sposób bezpośredni wpływa na jej prawo do korzystania z usług firm dokonujących wywozu nieczystości ciekłych, albowiem przedsiębiorcy nie zawsze chcą przyjeżdżać i odbierać od niej nieczystości z uwagi na brak opłacalności takiej usługi. Z powyższego autorka skargi wywiodła, że Uchwała nie gwarantuje właścicielom nieruchomości bezproblemowego pozbycia się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości. W związku z tym skarżąca podała, że swój interes prawny wywodzi z treści przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2, 3a i 3b u.u.c.p.g., na podstawie którego właściciele nieruchomości - zgodnie z definicją z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - są zobowiązani do gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach i pozbywania się ich w sposób zgodny z przepisami prawa. Podmiot, skarżąc uchwałę organu gminy musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi zatem udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawia go pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. O powodzeniu takiej skargi przesądza bowiem wykazanie przez stronę skarżącą naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na jej sytuację prawną. Przy czym interes ten winien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., musi być więc oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2013 r., o sygn. akt I OSK 1209/13, dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega też wątpliwości, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania naruszenia interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., pozostającego w związku z konkretną normą prawną, a który jest naruszany przez skarżony akt (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r., o sygn. akt II OSK 1333/11, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z poczynionych powyżej uwag wynika, że interes prawny będzie naruszony, gdy zaskarżony akt godzi w sferę prawną podmiotu poprzez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie, czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Naruszenie zatem interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ustalenie interesu prawnego konkretnego podmiotu nie odbywa się wyłącznie na poziomie normatywnym, lecz wymaga skonfrontowania treści normy prawnej z określonym stanem faktycznym (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2013 r., o sygn. akt II SA/Kr 1077/13, LEX nr 1398357). Jednocześnie należy zaakcentować, że interesowi prawnemu w rozumieniu analizowanej tu normy, przeciwstawia się interes faktyczny, który występuje wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, nie może jednak wykazać naruszenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, dotyczącego jego sytuacji prawnej. W ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, taki właśnie interes faktyczny, a nie prawny, istnieje po stronie skarżącej. W kontekście uzasadnienia skargi nie budzi wątpliwości dostrzegany i eksponowany przez skarżącą wpływ Uchwały na jej sytuację, jako właściciela nieruchomości, który nie zawsze może skorzystać z usługi odbioru wywozu nieczystości ciekłych z powodu odmowy wykonania tej usługi przez upoważnionych do jej świadczenia przedsiębiorców. Zdaniem Sądu tak rozumiane oddziaływanie Uchwały nie jest wystarczające, dla stwierdzenia istnienia interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Nawiązując do powołanego wyżej rozumienia przez skarżącą interesu prawnego stwierdzić przede wszystkim należy, że nie znajduje on uzasadnienia w przepisach art. 5 ust. 1 pkt 2, 3a i 3b u.u.c.p.g., albowiem przepisy te określają obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku (m.in. wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych spełniający wymagania określone w przepisach odrębnych; gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych; pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi). Jednocześnie, co istotne w niniejszej sprawie, przepis art. 6 ust. 1 u.u.c.p.g. określa, że właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez: 1) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych lub 2) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 - przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi. Z kolei przepis art. 6 ust. 2 tej ustawy stanowi, że Rada gminy określa, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi, o których mowa w ust. 1. W ocenie Sądu nie ulega żadnych wątpliwości, że Rada Miasta, kwestionowaną przez skarżącą Uchwałą, wykonała swój ustawowy obowiązek i zapewniła mieszkańcom posiadającym nieruchomości na jej terenie możliwość pozbywania się z terenu tych nieruchomości nieczystości ciekłych, wskazując przy tym maksymalne stawki za jakie mogą być świadczone rzeczone usługi. Jednocześnie, co kluczowe w sprawie, skarżąca nie negowała braku wykonania przez Miasto P. ustawowego obowiązku polegającego na nie udzieleniu zezwoleń gminnej jednostce organizacyjnej lub przedsiębiorcom na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, czy też gminnej jednostce organizacyjnej lub przedsiębiorcom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanym do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 u.u.c.p.g. - na terenie Miasta P.. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w istocie naruszenia jej interesu prawnego przez uchwałę nr [...] Rady Miasta z dnia [...] r. Uchwała ta bowiem w żaden sposób nie ogranicza skarżącej prawa do korzystania z usług podmiotów, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie na terenie Miasta P. działalności gospodarczej w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Ewentualne i podnoszone przez stronę jedynie hipotetyczne trudności w opróżnianiu zbiorników ciekłych o małych pojemnościach, z uwagi na rzekomą nieopłacalność tej usługi, należą do sfery faktycznej, a nie prawnej w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosowanie do wymagań przepisu szczególnego. W myśl art. 58 § 3 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę postanowieniem. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a, orzekł jak w pkt I sentencji. O zwrocie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł, w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a.