II GZ 749/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 221/17 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. oddalić wniosek Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 221/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. Sp. z o.o. w K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie cofnięcia z urzędu zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że spółka A. pismem z dnia 28 stycznia 2017 r. (nadanym w dniu 30 stycznia 2017 r.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. Pismem z tego samego dnia spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosząc, że o fakcie wydania decyzji dowiedziała się przy okazji przeglądania akt w dniu 25 stycznia 2017 r. Nie otrzymała nigdy żadnego awiza. Załączyła kopię reklamacji przesyłki listowej zawierającej zaskarżoną decyzję o nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, spółka przedstawiła wyjaśnienia oraz żądane pismo Poczty Polskiej z dnia 23 lutego 2017 r. dotyczące doręczenia przesyłki poleconej o nr [...]. W wyjaśnieniach spółka wskazała, że listonosz obsługujący ul. O. [...] pozostawiał awiza u administratora budynku lub wrzucał je do skrzynki administratora. Z końcem roku 2016 awiza nie były dostarczane a spółka otrzymywała jedynie sms od administratora budynku, że pozostawiono list polecony. Z pisma Poczty Polskiej S.A. wynikało z kolei, że w dniu 2 września 2016 r. na adres skarżącej, tj. ul. O. [...] w K., nadeszła przesyłka polecona o nr [...]. Listonosz otrzymał informację, że spółka wyprowadziła się spod tego adresu, w związku z czym sporządził zawiadomienie, które pozostawił u właściciela biurowca. Powtórne zawiadomienie zostało sporządzone w dniu 12 września 2016 r. i przekazane do doręczenia, natomiast w dniu 19 września 2016 r. dokonano zwrotu przesyłki do nadawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa), przede wszystkim stwierdził, że skarga spółki została wniesiona z uchybieniem terminu. Sąd stwierdził bowiem, że doręczenie decyzji nastąpiło w trybie przepisu art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201) - zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki pocztowej zawierającej zaskarżoną decyzję (tzw. awizo) miało miejsce w dniach: 2 i 12 września 2016 r., zatem doręczenie tej decyzji nastąpiło w dniu 16 września 2016 r., a termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 października 2016 r. Skarga została wniesiona dopiero w dniu 30 stycznia 2017r. W ocenie Sądu I instancji skarżąca podjęła nieskuteczne próby obalenia prawdziwości domniemania dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej nr [...], w szczególności że nie zgłosiła organowi podatkowemu faktu zmiany adresu (czy opuszczenia lokalu przy ul. O. [...] w K.). Przedstawione w piśmie z dnia 22 czerwca 2017 r. wyjaśnienia skarżącej zostały uznane przez WSA za niemające znaczenia dla sprawy. Z kolei odpowiedź na reklamację spółki wskazuje zdaniem Sądu wyraźnie, że operator podjął działania zgodne z przepisami ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1113) oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r., poz. 545), gdyż doręczyciel stwierdzając nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do odbioru przesyłki odnotował pozostawienie dwukrotne zawiadomienia o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana. Niewniesienie przez skarżącą w terminie skargi w kontekście powyższych okoliczności WSA uznał zatem za zawinione przez spółkę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. Sp. z o.o. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. Naruszenie przepisu art. 106 § 3 ppsa, poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie wskutek błędnej, pobieżnej, dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki oceny materiałów dowodowych i nieprzeprowadzenia wszystkich dowodów, wskazanych przez skarżącą (akt spraw o sygn. akt I SA/Kr 746/16, I SA/Kr 1186/16 i I SA/Kr 1353/16), 2. Niezastosowanie przepisu art. 151a Ordynacji podatkowej, Wobec powyższego spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt spraw o sygn. akt jak wyżej, w szczególności na okoliczność adresowania i potwierdzeń odbioru korespondencji kierowanej przez organy administracji podatkowej w tych sprawach do skarżącej w 2016 i 2017 roku oraz dowodu z pisma skierowanego przez skarżącą do organów podatkowych informującego o opuszczeniu dotychczasowego miejsca prowadzenia działalności, a także o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie skarżącej terminu do złożenia skargi, bądź skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono w pierwszej kolejności, że prawdziwość domniemania dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru (dalej: zpo) obalona została przez samą Pocztę Polską, dokumentem Poczty Polskiej S.A. z dnia 23 lutego 2017 r. W piśmie tym stwierdzono bowiem m.in., że w dniu 2 września 2016 r. na adresem firmy nadeszła przesyłka polecona nr [...] nadana przez Urząd Celny w K. Listonosz, który otrzymał przesyłkę do doręczenia według złożonego oświadczenia podjął próbę jej doręczenia jednakże otrzymał informację, że firma wyprowadziła się, dlatego też sporządził zawiadomienia, które pozostawił u właściciela biurowca. Zawiadomienie powtórne zostało sporządzone dnia 12 września 2016 r. i przekazane do doręczenia, natomiast dnia 19 września 2016 r. dokonano zwrotu przesyłki do nadawcy. Informacje płynące z tego samego źródła, czyli wypełniony przez doręczyciela druk zpo przesyłki oraz oświadczenie tego doręczyciela złożone w ramach postępowania reklamacyjnego, są ze sobą - według autora zażalenia - sprzeczne. Druk ten został bowiem wypełniony przez doręczyciela poprzez zaznaczenie i wypełnienie wszystkich pól, związanych z zastępczym sposobem doręczenia przesyłek. W odpowiedzi na reklamację natomiast powołano się na oświadczenie doręczyciela, że otrzymał on informację, że firma wyprowadziła się, dlatego też sporządził zawiadomienia, które pozostawił u właściciela biurowca. Sąd nie ustalił, co oznacza sformułowanie "sporządził zawiadomienia, które pozostawił u właściciela biurowca". Zdaniem skarżącej, dotychczas wszelkie awiza zostawiane były u administratora budynku, który zawsze informował spółkę o nadchodzącej korespondencji i awizach. W tym jedynym przypadku, o korespondencji tej ani o awizach z dnia 2 i 12 września 2016 r. jej nie informował. Wewnętrzna sprzeczność wersji przedstawianych przez Pocztę Polską, została pominięta przez Sąd, który uznał w sposób dowolny, że wersja zdarzenia wskazana przez doręczyciela, jest prawdziwa. Dalej, według autora zażalenia Sąd I instancji bezpodstawnie zarzucił spółce niepoinformowanie organu o opuszczeniu wynajmowanego dotychczas lokalu. Spółka - jak twierdzi - zgłoszenia tego faktu dokonała, co umożliwiło organowi zabranie zajętych maszyn i urządzeń. Wobec posiadania przez organ informacji, że podany przez adres siedziby skarżącej nie istnieje i nie można ustalić miejsca prowadzenia działalności, spełnione zostały wszystkie przesłanki dla skorzystania z dobrodziejstwa płynącego z art. 151a Ordynacji podatkowej. To natomiast skutkować powinno uznaniem, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. nigdy skarżącej nie została doręczona. Przy piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2017 r. skarżąca złożyła do akt m. in.: informację o opuszczeniu lokalu z dnia 22 maja 2014 r., dowody zawiadomień z Poczty Polskiej otrzymane w ramach elektronicznego awiza, kserokopię koperty nadanej za pośrednictwiem Poczty Polskiej we wrześniu 2016 r. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie - o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. - mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Na wstępie trzeba wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. W orzecznictwie trafnie podnosi się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W myśl natomiast art. 87 § 2 ppsa, to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, należy zauważyć, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak też w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji, skarżąca spółka przytoczyła argumenty, które odnosiły się wyłącznie do uchybień, które w jej ocenie, miały miejsce przy doręczeniu jej przesyłki zawierającej decyzję i które skutkowały - co wprost wyrażono w treści samej skargi, wniosku o przywrócenie terminu jak i zażalenia na zaskarżone postanowienie - brakiem skutecznego doręczenia decyzji. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego przecież od dnia doręczenia decyzji. Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem nie dokonano prawidłowego doręczenia, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencją tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec. Nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej nie rozpoczyna biegu, w konsekwencji nie dochodzi do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd I instancji przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości awizowania przesyłki było zbędne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsza sprawę przychyla się do stanowiska, że w tego typu sytuacji - tj. gdy strona skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu, nie tyle podnosi okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybienie terminu, co koncentruje się wyłącznie na wykazaniu braku prawidłowego doręczenia decyzji – wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie jest zasadny. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - w istocie odpowiada prawu (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2016 r. II FZ 839/15). W tym stanie rzeczy odniesienie się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów wskazanych w zażaleniu jest bezprzedmiotowe. Zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji organu odwoławczego może być przedmiotem oceny przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu jej złożenia, który to termin rozpoczyna swój bieg od daty skutecznego doręczenia decyzji. Niewątpliwie co do zasady data doręczenia decyzji ustalana jest na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, wypełnione przez pracowników poczty, korzysta z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (por. postanowienie NSA z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1769/15 i powołane tam orzecznictwo). W myśl bowiem art. 76 § 1 kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wprawdzie, zgodnie z art. 76 § 3 kpa, istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych. Tak więc domniemanie prawdziwości danych zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek może zostać obalone. Jednakże to na stronie, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi są niezgodne z rzeczywistością, spoczywa obowiązek udowodnienia tych okoliczności. Mając na uwadze całokształt rozważań, w szczególności stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się zaś do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że nie może on być uwzględniony albowiem przepisy art. 203 i art. 204 ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.