I GZ 172/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 1069/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 1069/16, działając na podstawie art. 86 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd podał, że w skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] pełnomocnik skarżącej zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia wskazując, że strona uzyskała wiedzę o wydaniu zaskarżonej decyzji dopiero w dniu 8 listopada 2016 r., w następstwie osobistego kontaktu pełnomocnika z Izbą Celną w [...]. Pełnomocnik podkreślił, że nie otrzymał zawiadomień o doręczeniu przesyłki, tj. zarówno pierwotnego, jak i powtórnego awiza, co oznacza, że zaskarżona decyzja nie została faktycznie doręczona. Nadmienił, że zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie przyczyn, z powodu których przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję nie została doręczona. Na potwierdzenie powyższych okoliczności pełnomocnik przedstawił kopię skargi (tj. reklamacji na niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi pocztowej) z dnia 10 listopada 2016 r. skierowanej do Kierownika Urzędu Pocztowego [...] wraz z dowodem jej złożenia w placówce pocztowej oraz nadania jej za pośrednictwem poczty elektronicznej do Centrali Poczty Polskiej. Zdaniem pełnomocnika powyższe okoliczności jednoznacznie potwierdzają, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony skarżącej, co czyni wniosek o przywrócenie terminu całkowicie uzasadnionym. Zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2017 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącej do przedstawienia w terminie 7 dni informacji, czy postępowanie reklamacyjne toczące się przed naczelnikiem właściwego urzędu pocztowego, które zainicjowane zostało skargą z dnia 10 listopada 2016 r. zostało zakończone i w jaki sposób (tj. przedłożenia odpowiedzi na zgłoszoną reklamację usługi pocztowej). W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 26 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił odpis odpowiedzi na reklamację usługi pocztowej z dnia 5 grudnia 2016 r. oraz kopię wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 9 stycznia 2017 r. skierowanego do Poczty Polskiej S.A., Biura Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem, Dział Operacyjny w [...]. Zarządzeniem z dnia 14 lutego 2017 r. Sąd ponownie wezwał pełnomocnika skarżącej do przedstawienia w terminie 7 dni odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" z dnia 9 stycznia 2017 r., który załączony został do pisma procesowego z dnia 5 stycznia 2017 r., nadanego do sądu w dniu 26 stycznia 2017 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 6 marca 2017 r. pełnomocnik strony złożył pismo procesowe, w którym wyjaśnił, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał odpowiedzi ze strony Poczty Polskiej S.A. na złożony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 9 stycznia 2017 r. W wykonaniu zarządzenia z dnia 13 marca 2017 r. sąd zwrócił się do Dyrektora Biura Kontroli Zarządzania Bezpieczeństwem Poczty Polskiej S.A. z prośbą o przedstawienie kopii dowodu doręczenia adw. [...] odmowy uznania reklamacji usługi pocztowej zawartej w piśmie z dnia 5 grudnia 2016 r., znak [...] oraz do udzielenia odpowiedzi, czy zawarty w piśmie z dnia 9 stycznia 2017 r. "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" skierowany do Biura Kontroli Zarządzania Bezpieczeństwem Poczty Polskiej S.A. został formalnie rozpoznany i w jaki sposób, tj. czy został potraktowany jako odwołanie na odmowę uznania reklamacji z dnia 5 grudnia 2016 r. i udzielono w terminie 30 dni informacji o wyniku rozpatrzenia odwołania, czy pozostawiono odwołanie bez rozpoznania, czy też wobec nieudzielenia odpowiedzi na odwołanie w terminie 30 dni, uznano reklamację. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r., (nadanym do sądu w dniu 26 kwietnia 2017 r.) Poczta Polska S.A., Biuro Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem, Dział Operacyjny w [...] poinformowała, że złożona w dniu 10 listopada 2016 r. reklamacja (wniosek) dotycząca przesyłki pocztowej nr [...] nadanej w dniu 29 sierpnia 2016r. przez Izbę Celną w [...] została rozpatrzona w trybie postępowania skargowego, o którym mowa w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie o rozpatrzeniu wniosku zostało w dniu 5 grudnia 2016 r. o godz. 14:26 przekazane drogą elektroniczną na podany przez wnioskodawcę adres e-mail. W trybie postępowania skargowego rozpatrzony został również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony adw. [...] w dniu 9 stycznia 2017 r. Odpowiedź na przedmiotowy wniosek została przekazana w dniu 1 lutego 2017 r. na podany przez wnioskodawcę na adres e-mail. W załączeniu Poczta Polska S.A. Biuro Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem, Dział Operacyjny w [...] przedstawiła m.in. kopię skargi z dnia 10 listopada 2016r., złożonej w formie pisemnej i elektronicznej, odpowiedź Poczty Polskiej S.A. Biura Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem, Dział Operacyjny w [...] z dnia 5 grudnia 2016 r., udzieloną w formie pisemnej i elektronicznej, kopię wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 9 stycznia 2017 r. oraz odpowiedź na powyższy wniosek, zawartą w piśmie z dnia 1 lutego 2017r. doręczonym drogą elektroniczną. Sąd stwierdził, że nie znalazł argumentów, które pozwoliłyby skutecznie podważyć instytucję tzw. doręczenia zastępczego i zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z danych umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została wysłana na wskazany w pełnomocnictwie adres Kancelarii i była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, tj. w dniu 31 sierpnia 2016 r. i 8 września 2016 r., o czym doręczyciel poinformował pełnomocnika strony skarżącej poprzez dwukrotne pozostawienie zawiadomień w skrzynce oddawczej adresata. Przedstawione natomiast przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności, że nie otrzymał ani pierwszego, ani powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostały skutecznie uprawdopodobnione. WSA podkreślił, że tylko procedura reklamacyjna usługi pocztowej umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie zastępczym. Tymczasem zainicjowana przez pełnomocnika strony skarżącej procedura skargowa (reklamacyjna) nie wykazała, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tym samym należy uznać, że skutek doręczenia przesyłki w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej: O.p.), nie został przez pełnomocnika strony skarżącej skutecznie obalony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż strona skarżąca w sposób zawiniony uchybiła terminowi do wniesienia skargi, w sytuacji gdy pełnomocnikowi strony z przyczyn niezależnych od niego (niedoręczenie awiz informujących o skierowaniu do pełnomocnika decyzji organu II instancji) nie doręczono prawidłowo odpisu ostatecznej decyzji zapadłej w sprawie, jak również sama strona skarżąca nie otrzymała odpisu skargi ani innego pisma, jakie zawierałoby wiążące stanowisko organu podatkowego lub informacji o przebiegu (stanie) postępowania, a co za tym idzie, ani strona ani jej pełnomocnik bez własnej winy nie mieli wiedzy o rozstrzygnięciu sprawy, co stanowi okoliczność niezależną od strony i niemożliwą do przewidzenia, a zatem usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia skargi, przy czym ustawa wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi, zaś fakt, iż operator pocztowy nie był w stanie wyjaśnić przyczyn niedoręczenia przesyłki nie może przesądzać o winie strony, które to naruszenie poskutkowało bezzasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi do organu właściwego po upływie tego terminu, podlega ona odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest data prawidłowego doręczenia skarżącemu przesyłki, zawierającej decyzję organu II instancji, od której to daty liczony jest termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił powyższą datę w oparciu o zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Dyrektora Izby Celnej z 26 sierpnia 2016 r. Stosownie do art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w razie niemożności doręczenia przez pocztę pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (tzw. doręczenia właściwego - do rąk adresata lub osoby upoważnionej), przechowuje ona to pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, o czym zawiadamia w stosowny sposób (tzw. awizo) adresata (§ 2 ww. przepisu). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 O.p.). Z danych umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została wysłana na wskazany w pełnomocnictwie adres Kancelarii i była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, tj. w dniu 31 sierpnia 2016 r. i 8 września 2016 r., o czym doręczyciel poinformował pełnomocnika strony skarżącej poprzez dwukrotne pozostawienie zawiadomień w skrzynce oddawczej adresata. Przedstawione natomiast przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności, że nie otrzymał ani pierwszego, ani powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostały skutecznie uprawdopodobnione. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wykazał, że podjął czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska (tj. że nie otrzymał dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, ponieważ w skrzynce oddawczej nie pozostawione było żadne awizo informujące o możliwości jej odbioru), inicjując skargą z dnia 10 listopada 2016r. procedurę reklamacyjną. W odpowiedzi na zgłoszoną skargę z dnia 10 listopada 2016 r. i wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 9 stycznia 2017 r., Poczta Polska S.A., Biuro Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem, Dział Operacyjny w [...] w piśmie z dnia 5 grudnia 2016r. wskazała, że przesyłka o nr [...] zawierająca zaskarżoną decyzję została w dniu 31 sierpnia 2016 r. przekazana celem doręczenia, a następnie wobec niezastania adresata, bądź innej uprawnionej do odbioru osoby została awizowana poprzez pozostawienie zawiadomienia w skrzynce oddawczej. W dniu 9 września 2016 r. w skrzynce oddawczej zostało pozostawione zawiadomienie powtórne. Przyczyn nieposiadania przez wnioskodawcę prawidłowo doręczonych zawiadomień, jak podał operator pocztowy nie jest w stanie wyjaśnić. Wskazał natomiast, że wobec nieodebrania w wymaganym terminie przesyłki, została ona zwrócona nadawcy. Ponadto operator pocztowy podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, pracownicy pocztowej placówki oddawczej złożyli wyjaśnienia wskazując, że pracownikowi Kancelarii wydawane są wszystkie przesyłki, których chęć odbioru wyraził. Jednocześnie operator pocztowy podkreślił, że nie dysponuje możliwością odtworzenia czynności listonosza i okoliczności odbioru przesyłek oraz zweryfikowania ponad wszelką wątpliwość zgłoszonych zastrzeżeń. Brak jest jednak także uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawdziwość złożonych przez pracowników Poczty Polskiej S.A. wyjaśnień. Przedstawione stanowisko operator pocztowy podtrzymał w piśmie z dnia 1 lutego 2017 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 9 stycznia 2017 r. Podzielić zatem należy stanowisko Sądu, że z pism reklamacyjnych wynika, że przesyłka została prawidłowo awizowana i zwrócona do nadawcy. Z żadnego z przedstawionych pism nie wynika, aby zaistniała jakakolwiek okoliczność, na podstawie której można byłoby powziąć wątpliwość, co do nieprawidłowego działania pracownika poczty polskiej doręczającego decyzję organu II instancji i tym samym podważenia skuteczności doręczenia spornej przesyłki. Natomiast obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 § 4 O.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I GZ 660/16). W konsekwencji poczynionych ustaleń, uznając zarzuty zażalenia za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.